เส้นทางชีวิตการตัดสินใจไม่ศึกษาต่อในระดับอุดมศึกษา : เรื่องเล่าของนักเรียน ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6 ที่มีผลการเรียนดี ในจังหวัดมหาสารคาม

บทคัดย่อ

          การวิจัยในครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ (Qualitative Research) แบบเล่าเรื่อง (Narrative Research) โดยมีวัตถุประสงค์ในการวิจัย คือ 1) เพื่อทำความเข้าใจเส้นทางชีวิตในการหาสาเหตุและปัจจัยของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6 ที่มีผลการเรียนดี แต่ตัดสินใจไม่ศึกษาต่อในระดับอุดมศึกษา 2) เพื่อนำเสนอแนวทางในการวางแผนการดำเนินงานของสถานศึกษาในการช่วยเหลือนักเรียนในการศึกษาต่อในระดับอุดมศึกษาได้อย่างเหมาะสม กลุ่มเป้าหมายในการวิจัย คือ ผู้ที่กำลังจะจบการศึกษาในระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6  ในจังหวัดมหาสารคาม ซึ่งเป็นนักเรียนที่มีผลการเรียนดี ผู้ปกครองมีรายได้เพียงพอต่อการสนับสนุนในการศึกษาต่อในระดับอุดมศึกษา แต่ตัดสินใจไม่ศึกษาต่อ จำนวน 1 คน ซึ่งได้มาด้วยวิธีการเลือกแบบเฉพาะเจาะจง (Purposive Sampling) เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย คือ แบบสัมภาษณ์เชิงลึก (In-depth interview) และใช้วิธีการวิเคราะห์ข้อมูล โดยการให้รหัส (code) และจัดกลุ่มตามประเด็นหลัก (theme) เพื่อมุ่งเน้นทำความเข้าใจการตัดสินใจไม่ศึกษาต่อในระดับอุดมศึกษาของผู้ให้ข้อมูล ซึ่งผู้ให้ข้อมูลหลัก คือ ผู้ที่กำลังจะจบการศึกษาในระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6 ที่มีผลการเรียนดี จำนวน 1 คน เพศหญิง อายุ 18 ปี และผู้ให้ข้อมูลเพิ่มเติม ได้แก่ ครูที่ปรึกษา ครูแนะแนว เพื่อน และครอบครัวของผู้ให้ข้อมูลหลัก รวมถึงรองผู้อำนวยการโรงเรียน

            ผลการวิจัยแบ่งเป็น 2 ประเด็นหลัก ได้แก่ 1) เรื่องเล่าชีวิตของนักเรียนตั้งแต่เกิดจนถึงปัจจุบัน ซึ่งประกอบไปด้วย ข้อมูลพื้นฐานส่วนบุคคลของนักเรียนและครอบครัว จำนวนสมาชิกในครอบครัว และรายได้ของผู้ปกครอง สาเหตุของการตัดสินใจไม่ศึกษาต่อในระดับอุดมศึกษา ประกอบด้วย ปัจจัยส่วนตัว ปัจจัยด้านเพื่อนปัจจัยด้านครอบครัว และเป้าหมายการประกอบอาชีพในอนาคต และ 2) แนวทางในการวางแผนการดำเนินงานของสถานศึกษาในการช่วยเหลือนักเรียนในเรื่องการศึกษาต่อ คือ ควรจัดให้มีการแนะแนวการศึกษาต่อและแนะแนวการประกอบอาชีพในอนาคตให้มากขึ้น รวมถึงการจัดหาทุนการศึกษาให้นักเรียนเพื่อใช้ในการศึกษาต่อในระดับอุดมศึกษา