สุวรรณภูมิ: ดินแดนในตำนานและเรื่องเล่าหรือเรื่องจริงในประวัติศาสตร์?

บทคัดย่อ

            บทความวิชาการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาและตีความ “สุวรรณภูมิ” ใน 5 มิติ ได้แก่ ตำนานและเรื่องเล่า หลักฐานโบราณคดี หลักฐานวรรณกรรม ข้อเท็จจริงทางประวัติศาสตร์ และช่องว่างเชิงตีความ โดยอาศัยการวิเคราะห์เนื้อหา (Content Analysis) จากเอกสารและข้อมูลที่เกี่ยวข้อง เพื่อเสนอแนะแนวทางในการทำความเข้าใจสุวรรณภูมิอย่างรอบด้าน พบว่า

          คำว่า “สุวรรณภูมิ” ไม่ได้หมายถึงอาณาจักร แต่หมายถึง “ยุคสมัย” หรือ “ภูมิอารยธรรม” ในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ที่รุ่งเรือง ในฐานะศูนย์กลางการค้าทางทะเลระหว่างอินเดียกับจีนในช่วงพุทธศตวรรษที่ 3-9 หลักฐานทางโบราณคดีที่พบในเมืองท่าโบราณ เช่น เขาสามแก้วและคลองท่อม ยืนยันถึงบทบาทของภูมิภาคนี้ในฐานะจุดเชื่อมต่อการค้าระดับโลก

          นอกจากนี้ สุวรรณภูมิยังเป็นตำนานทางศาสนาที่ปรากฏในคัมภีร์โบราณ โดยเฉพาะที่เกี่ยวข้องกับการเผยแผ่พระพุทธศาสนาโดยพระโสณเถระและพระอุตตรเถระ ซึ่งทำให้ดินแดนนี้ถูกมองว่าเป็น “แผ่นดินทอง” หรือดินแดนศักดิ์สิทธิ์

          ในปัจจุบัน สุวรรณภูมิถูกมองเป็นช่องว่างเชิงตีความ ที่เปิดโอกาสให้มีการให้ความหมายที่หลากหลาย ไม่ว่าจะเป็นในเชิงภูมิศาสตร์ การเมือง หรือการใช้เป็นสัญลักษณ์ของความภาคภูมิใจในประวัติศาสตร์และวัฒนธรรมร่วมของภูมิภาค โดยชื่อนี้ยังคงเป็นมรดกร่วมที่ส่งเสริมการศึกษาและความร่วมมือระหว่างประเทศต่าง ๆ ในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้