การตรวจสอบความเป็นพหุมิติของแบบวัดคุณลักษณะบัณฑิตที่พึงประสงค์สาขาพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช
คำสำคัญ:
แบบวัดพหุมิติ, แบบวัดคุณลักษณะบัณฑิตที่พึงประสงค์สาขาพยาบาลศาสตร์, โมเดลการตอบสนองข้อสอบพหุมิติแบบสององค์ประกอบบทคัดย่อ
การวิจัยนี้มีจุดมุ่งหมายเพื่อ 1) ตรวจสอบความเป็นพหุมิติและความเที่ยงตรงเชิงโครงสร้างของแบบวัดคุณลักษณะบัณฑิตที่พึงประสงค์ตามมาตรฐานคุณวุฒิระดับอุดมศึกษาสาขาพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยสุโขทัย ธรรมาธิราช 2) วิเคราะห์คุณภาพข้อคำถามรายข้อ ได้แก่ ค่าอำนาจจำแนก และค่าความยาก กลุ่มตัวอย่างเป็นนักศึกษาระดับปริญญาตรี สาขาวิชาพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช จำนวน 392 คน เครื่องมือวิจัยเป็นแบบวัดพหุมิติใน 2 องค์ประกอบ ได้แก่ ผลลัพธ์การเรียนรู้ตามมาตรฐานคุณวุฒิระดับอุดมศึกษา พ.ศ. 2565 และองค์ประกอบของคุณลักษณะของบัณฑิตที่พึงประสงค์ของมหาวิทยาลัยสุโขทัย ธรรมาธิราช พ.ศ. 2564 จำนวน 40 ข้อ วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้ Bayesian ในโปรแกรม Mplus 7.4 ผลการวิจัยพบว่า 1) โมเดลการตอบสนองข้อสอบพหุมิติแบบสององค์ประกอบมีความสอดคล้องกับข้อมูลมากกว่าโมเดลการตอบสนองข้อสอบแบบพหุมิติระหว่างข้อคำถาม โดยมีค่า χ2= (178, N = 392) = 265.03, p = 0.017 2) ข้อสอบที่มีคุณภาพใช้ได้มีจำนวน 34 ข้อ (ควรปรับปรุง 6 ข้อ ได้แก่ ข้อที่ 6, 10, 22, 23, 25, 33¬) ซึ่งมีค่าอำนาจจำแนกของมิติองค์ประกอบทั่วไป (a1) มากกว่า 0.65 และมากกว่าค่าอำนาจจำแนกของมิติองค์ประกอบเฉพาะ (a2, a3, a4) ค่าจุดตัดของระดับการตอบในโมเดลพหุมิติ d1 มีค่าอยู่ในช่วง 1.31 ถึง 14.16, d2 มีค่าอยู่ในช่วง -1.00 ถึง 7.54 และ d3 มีค่าอยู่ในช่วง –1.60 ถึง 2.98 ส่วนค่าอำนาจจำแนกแบบพหุมิติ (MDISC) อยู่ในช่วง 1.34 ถึง 5.62 และค่าความยากแบบพหุมิติ (MDIFF1, MDIFF2, MDIFF3) อยู่ในช่วง –3.12 ถึง 0.78 และ 3) ค่าน้ำหนักองค์ประกอบของตัวบ่งชี้ภายในโมเดลส่วนใหญ่มีค่ามากกว่า 0.5 โดยค่าน้ำหนักองค์ประกอบของตัวบ่งชี้ภายในองค์ประกอบทั่วไป (General factor) หรือ ELO ของข้อสอบ จำนวน 34 ข้อ พบว่า อยู่ในช่วง 0.59 ถึง 0.93 และมีค่าน้ำหนักองค์ประกอบของตัวบ่งชี้ภายในองค์ประกอบเฉพาะ (Specific factors) ทั้ง 4 องค์ประกอบ ได้แก่ รู้บทบาทและหน้าที่ (STOU1) อยู่ในช่วง 0.24 ถึง 0.66 เพียรทำดีไม่หวั่นไหว (STOU2) อยู่ในช่วง 0.05 ถึง 0.40 สร้างสังคมให้ก้าวไกล (STOU3) อยู่ในช่วง 0.10 ถึง 0.22 และ และปรับตัวได้ทันเปลี่ยนแปลงนวัตกรรมและเทคโนโลยีดิจิทัล (STOU4) อยู่ในช่วง 0.34 ถึง 0.62 และมีค่าสัมประสิทธิ์การทำนาย (R2) อยู่ในช่วง 0.34 ถึง 0.92
เอกสารอ้างอิง
คณาจารย์หน่วยพัฒนาเครื่องมือวัดผล. (2567). สรุปรายงานผลการดำเนินงานโครงการการพัฒนาแบบวัดคุณลักษณะของบัณฑิตที่พึงประสงค์ของมหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราชตามมาตรฐานคุณวุฒิระดับอุดมศึกษาแบบพหุมิติ [เอกสาร ที่ไม่ได้ตีพิมพ์]. ศูนย์วิชาการ สำนักทะเบียนและวัดผล มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช.
สารนิติ บุญประสพ, ไพรัตน์ วงษ์นาม, และ สุภาภรณ์ ด้วงแพง. (2560). การพัฒนาแบบทดสอบความถนัดทางวิชาชีพพยาบาล. วารสารวิจัยทางวิทยาศาสตร์สุขภาพ, 11(2), 93–104.
Cain, M. K., & Zhang, Z. (2018). Fit for a Bayesian: An Evaluation of PPP and DIC for Structural Equation Modeling. Structural Equation Modeling, a Multidisciplinary Journal, 26(1), 39–50. https://doi.org/10.1080/10705511.2018.1490648
Carlucci, L., Innamorati, M., Ree, M., D’Ignazio, G., & Balsamo, M. (2023). Measuring state and trait Anxiety: An application of Multidimensional item response Theory. Behavioral Sciences, 13(8), 628. https://doi.org/10.3390/bs13080628
Chen, Y., Sherwood, S. N., & Freeman, A. J. (2023). Multidimensional item Response Theory of the BIS/BAS scales: Evidence for a bifactor model structure. Journal of Psychopathology and Behavioral Assessment, 45(4), 1059–1067. https://doi.org/10.1007/s10862-023-10064-6
Fujimoto, K.A. & Neugebauer S.R. (2020). A General Bayesian Multidimensional Item Response Theory Model for Small and Large Samples. Educ Psychol Meas. 80(4): 665-694.
Garnier-Villarreal, M. & Jorgensen, TD. (2020). Adapting fit indices for Bayesian structural equation modeling: Comparison to maximum likelihood. Psychol Methods, 25(1): 46-70.
Hagan, J. E., Quansah, F., Ankomah, F., Agormedah, E. K., Srem-Sai, M., & Schack, T. (2022). Examining the underlying latent structure of the sports emotion questionnaire: Insights from the bifactor multidimensional item response theory. Frontiers in psychology, 13, Art.-ID 1038217, [13 S.].
Hair, J. F., Black, W. C., Babin, B. J., Anderson, R. E., & Tatham, R. L. (2006). Multivariate data analysis (6th ed.). Pearson Prentice Hall.
Immekus, J. C., Snyder, K. E., & Ralston, P. A. (2019). Multidimensional item response Theory for factor structure assessment in educational Psychology research. Frontiers in Education, 4. https://doi.org/10.3389/feduc.2019.00045
Kline, R. B. (2011). Principles and practice of structural equation modeling (3rd ed.). Guilford Press.
Kunz, T., & Gummer, T. (2025). Effects of objective and perceived burden on response quality in web surveys. International Journal of Social Research Methodology, 28(4), 385–395. https://doi.org/10.1080/13645579.2024.2393795
Meng, X., Yang, T., Shi, N., & Xin, T. (2022). Full-information item bifactor model for mathematical ability assessment in Chinese compulsory education quality monitoring. Frontiers in Psychology, 13, 1049472. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2022.1049472.23182
Ramos-Vera, C., Basauri-Delgado, M., Peña, M. D., Alberto, J. T., Arroyo, K. P., Mamani, B. H., Sánchez-Villena, A., & Saintila, J. (2023).
Bifactor SEM and MIRT structure of a 12-Item human immunodeficiency virus stigma scale in Peruvian adults. Journal of Primary Care & Community Health, 14, 21501319231197589. https://doi.org/10.1177/21501319231197589
Toland, M. D., Sulis, I., Giambona, F., Porcu, M., & Campbell, J. M. (2017). Introduction to bifactor polytomous item response theory analysis. Journal of School Psychology, 60, 41–63. https://doi.org/10.1016/j.jsp.2016.11.001
Ziegler, M. & Hagemann, D. (2015). Testing the Unidimensionality of Items: Pitfalls and Loopholes. European Journal of Psychological Assessment, 31(4), 231–237.
