การพัฒนาความหลงใหลในการเรียนรู้ (Passion) ของผู้เรียนระดับมัธยมศึกษาในศตวรรษที่ 21 ผ่านกระบวนการแนะแนว
คำสำคัญ:
ความหลงใหลในการเรียนรู้, การแนะแนว, แรงจูงใจภายใน, การกำกับตนเองในการเรียนรู้, การรู้จักตนเอง, ผู้เรียนในศตวรรษที่ 21บทคัดย่อ
ในศตวรรษที่ 21 การจัดการศึกษาเผชิญกับความท้าทายจากการเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็วของสังคมและเทคโนโลยี ส่งผลให้การพัฒนาผู้เรียนจำเป็นต้องมุ่งเน้นทักษะการเรียนรู้ด้วยตนเอง การคิดวิเคราะห์ และการปรับตัว ซึ่งล้วนต้องอาศัยแรงจูงใจภายในเป็นกลไกสำคัญในการขับเคลื่อนการเรียนรู้ โดย “ความหลงใหลในการเรียนรู้ (Passion)” ถือเป็นพลังภายในที่ทำให้ผู้เรียนเกิดความสนใจ ความมุ่งมั่น และการมีส่วนร่วมในการเรียนรู้อย่างต่อเนื่อง อย่างไรก็ตาม บริบทการศึกษาไทย ที่เน้นการแข่งขันและผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน อาจส่งผลให้ผู้เรียนขาดแรงจูงใจภายใน และไม่สามารถพัฒนาความหลงใหล ในการเรียนรู้ได้อย่างยั่งยืน บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาแนวคิดเกี่ยวกับความหลงใหลในการเรียนรู้ทฤษฎีที่เกี่ยวข้อง และบทบาทของความหลงใหลต่อผู้เรียนระดับมัธยมศึกษาในศตวรรษที่ 21 รวมถึงเสนอแนวทางการใช้กระบวนการแนะแนวเพื่อพัฒนาความหลงใหลในการเรียนรู้ของผู้เรียน โดยอาศัยการวิเคราะห์เอกสาร และงานวิจัยที่เกี่ยวข้อง ผลการศึกษาพบว่า ความหลงใหลในการเรียนรู้มีความสัมพันธ์กับแรงจูงใจภายใน ความมุ่งมั่น และพฤติกรรมการเรียนรู้เชิงบวกของผู้เรียน โดยสามารถอธิบายได้ผ่านทฤษฎีสำคัญ ได้แก่ ทฤษฎีการกำหนดตนเอง (Self-Determination Theory: SDT) แนวคิดการเติบโตทางความคิด (Growth Mindset) และแนวคิดการกำกับตนเองในการเรียนรู้ (Self-Regulated Learning: SRL) นอกจากนี้ ผลการศึกษายังชี้ให้เห็นว่า กระบวนการแนะแนวสามารถนำมาใช้ในการพัฒนาความหลงใหลในการเรียนรู้ของผู้เรียนได้อย่างเป็นระบบ โดยประกอบด้วยองค์ประกอบสำคัญ ได้แก่ การรู้จักและเข้าใจตนเอง การสร้างความหมายของการเรียนรู้ การพัฒนาแรงจูงใจภายใน และการกำกับตนเองในการเรียนรู้ ซึ่งสามารถดำเนินการผ่านกระบวนการ 5 ขั้น ได้แก่ การสำรวจตนเอง การค้นหาความหมาย การพัฒนาแรงจูงใจ การพัฒนาทักษะการกำกับตนเอง และการสะท้อนผลอย่างต่อเนื่อง รวมถึงการจัดกิจกรรมแนะแนวที่เปิดโอกาสให้ผู้เรียนมีส่วนร่วมในการเรียนรู้และกำหนดทิศทางของตนเอง โดยสรุป การพัฒนาความหลงใหลในการเรียนรู้ของผู้เรียนจำเป็นต้องอาศัยกระบวนการแนะแนวที่เชื่อมโยงทั้งด้านจิตวิทยาและการเรียนรู้อย่างเป็นระบบ ซึ่งจะช่วยส่งเสริมให้ผู้เรียนเกิดแรงจูงใจภายใน มีความมุ่งมั่น และสามารถเรียนรู้ได้อย่างยั่งยืน อันเป็นพื้นฐานสำคัญของการพัฒนาผู้เรียนในศตวรรษที่ 21
เอกสารอ้างอิง
กรมสุขภาพจิต. (2561). คู่มือการให้คำปรึกษาในสถานศึกษา. กระทรวงสาธารณสุข.
กิตติพงษ์ พงษ์ศรี. (2563). แรงจูงใจภายในกับความมุ่งมั่นในการเรียนของนักเรียนมัธยมศึกษา. วารสารวิจัยทางการศึกษา, 15(2), 45–60.
กิ่งกาญจน์ สุวรรณศรี. (2562). แรงจูงใจใฝ่สัมฤทธิ์และความพากเพียรของนักเรียนระดับมัธยมศึกษา. วารสารจิตวิทยาการศึกษาไทย, 8(2), 45–60.
ชนนิกานต์ ปักคะมา, และ วิกานดา ชัยรัตน์. (2568). การพัฒนาชุดกิจกรรมแนะแนวเพื่อส่งเสริมการเข้าใจตนเองและการเลือกอาชีพของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5. วารสารครุศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏกำแพงเพชร, 9(18), 108–119.
ณัฐกานต์ วงศ์วัฒนะ. (2564). ความสัมพันธ์ระหว่างความเชื่อแบบเติบโตกับความพยายามในการเรียนของนักเรียนระดับมัธยมศึกษา. วารสารวิจัยทางการศึกษา, 16(1), 102–115.
ธนภรณ์ จันทร์งาม. (2565). การกำกับตนเองในการเรียนรู้ของนักเรียนระดับมัธยมศึกษาในยุคดิจิทัล. วารสารครุศาสตร์, 50(3),120–135.
ธนศักดิ์ จันทศิลป์, มนัสนันท์ หัตถศักดิ์, และ ปวีณา อ่อนใจเอื้อ. (2563). การพัฒนาแบบวัดความมุ่งมั่นและพลังขับเคลื่อนทางการเรียนในนิสิตมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์. วารสารศรีปทุมปริทัศน์ ฉบับมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์, 20(2), 146–158.
ประยุทธ ไทยธานี. (2563). การส่งเสริมแรงจูงใจภายในให้แก่ผู้เรียน. วารสารราชพฤกษ์, 18(1), 9–19.
ปวีณา อ่อนใจเอื้อ. (2564). ทักษะการกำกับการเรียนรู้ของผู้เรียนในศตวรรษที่ 21. วารสารศึกษาศาสตร์, 32(3), 1–15.
พัชรี สายทอง. (2562). ปัจจัยด้านแรงจูงใจและการกำกับตนเองในการเรียนรู้ที่ส่งผลต่อผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนของนักเรียนระดับมัธยมศึกษา. วารสารศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยนเรศวร, 21(3), 55–68.
พิมพ์ชนก รัตนกุล. (2561). บทบาทครูแนะแนวในการส่งเสริมแรงจูงใจภายในของนักเรียนระดับมัธยมศึกษา. วารสารแนะแนวศึกษา, 15(1), 23–38.
รวีวรรณ อรรถานิธิ, และ มนัสนันท์ หัตถศักดิ์. (2564). ปัจจัยที่ส่งผลต่อความมุ่งมั่นและพลังขับเคลื่อนทางการเรียนของนักเรียนระดับชั้นมัธยมศึกษาตอนต้น โรงเรียนสาธิตมหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ ปทุมวัน. วารสารการวัดผลการศึกษา, 38(104), 112–125.
วิจารณ์ พานิช. (2555). วิถีสร้างการเรียนรู้เพื่อศิษย์ในศตวรรษที่ 21. มูลนิธิสยามกัมมาจล.
สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. (2562). แนวทางการจัดการเรียนรู้ในศตวรรษที่ 21. สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน.
สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2560). แผนการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2560–2579. สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา.
สุภาวดี นาคทอง. (2565). ปัจจัยทางจิตวิทยาที่ส่งผลต่อความมุ่งมั่นในการเรียนของนักเรียนไทย. วารสารพฤติกรรมศาสตร์เพื่อการพัฒนา, 14(2), 77–94.
สุรางค์ โค้วตระกูล. (2559). จิตวิทยาการศึกษา. จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
Curran, T., Hill, A. P., Appleton, P. R., Vallerand, R. J., & Standage, M. (2015). The psychology of passion: A meta-analytical review. Psychological Bulletin, 141(3), 631–657.
Deci, E. L., & Ryan, R. M. (2000). The “what” and “why” of goal pursuits: Human needs and the self-determination of behavior. Psychological Inquiry, 11(4), 227–268.
Dweck, C. S. (2006). Mindset: The new psychology of success. Random House.
Pintrich, P. R. (2000). The role of goal orientation in self-regulated learning. In M. Boekaerts, P. R. Pintrich, & M. Zeidner (Eds.), Handbook of self-regulation (pp. 451–502). Academic Press.
Ryan, R. M., & Deci, E. L. (2017). Self-determination theory: Basic psychological needs in motivation, development, and wellness. Guilford Press.
Vallerand, R. J. (2015). The psychology of passion: A dualistic model. Oxford University Press.
Zimmerman, B. J. (2000). Attaining self-regulation: A social cognitive perspective. In M. Boekaerts, P. R. Pintrich, & M. Zeidner (Eds.), Handbook of self-regulation (pp. 13–39). Academic Press.
Zimmerman, B. J. (2002). Becoming a self-regulated learner: An overview. Theory Into Practice, 41(2), 64–70.
