พลวัตความเปราะบางของครัวเรือนไทยระหว่างปี 2556 – 2564
The dynamics of household vulnerability in Thailand from 2013 to 2021
คำสำคัญ:
ครัวเรือนเปราะบาง, ความเปราะบาง, ความปราะบางทางการเงิน, การพึ่งพิงบทคัดย่อ
บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อระบุปัญหาความเปราะบางของครัวเรือนไทยใน 9 มิติ โดยครอบคลุมความเปราะบางทางการเงินของครัวเรือน (เช่น การมีเงินออมต่ำ การมีหนี้เพื่ออุปโภคบริโภค การขาดแหล่งเงินกู้ในยามฉุกเฉิน) การขาดโอกาสทางการศึกษาของสมาชิกวัยเรียน รวมไปถึงภาวะพึ่งพิงของครัวเรือน ข้อมูลที่นำมาวิเคราะห์คือข้อมูลการสำรวจภาวะเศรษฐกิจและสังคมของครัวเรือนของสำนักงานสถิติแห่งชาติในช่วงปี 2556 – 2564 ข้อค้นพบที่สำคัญคือครัวเรือนไทยประมาณร้อยละ 50 มีความเปราะบางในระดับต่ำ (1 – 2 มิติ) ความเปราะบางที่พบมากเป็นสองอันดับแรกคือการออมของครัวเรือนต่ำและการมีหนี้อุปโภคบริโภคซึ่งสะท้อนถึงความไม่มั่นคงทางการเงินของครัวเรือน นอกจากนี้ ยังพบว่าภาวะพึ่งพิงระหว่างคนในครัวเรือนและคนจากภายนอกครัวเรือนในรูปเงินโอนเป็นความเปราะบางที่พบมากรองลงมาและมีแนวโน้มเพิ่มขึ้นในช่วงปีที่ทำการศึกษา ในทางกลับกัน ความเปราะบางด้านการขาดโอกาสทางการศึกษาของเด็กวัยเรียนมีแนวโน้มลดลงอย่างชัดเจน ซึ่งสะท้อนให้เห็นถึงประสิทธิผลของนโยบายภาครัฐในการขยายโอกาสและการเข้าถึงบริการทางการศึกษาในระดับพื้นฐานอย่างทั่วถึง
เอกสารอ้างอิง
Angeon, V. & Bates, S. (2015). Reviewing composite vulnerability and resilience indexes: A
sustainable approach and application. World Development, 72(C), 140-162.
Bardsley, D. K., & Wiseman, N. D. (2012). Climate change vulnerability and social development
for remote indigenous communities of South Australia. Global Environmental Change,
(3), 713-723.
Chum-in. K & Prapruit, P. (2017). The Vulnerability of Farming Households in a Watershed
Area of Ban Lo Han,Pa Bon District, Phatthalung Province [in Thai]. Thaksin Journal,
(3), 159 – 167.
Community Development Department. (2025). Criteria for vulnerable households and definition
of burden [in Thai]. Retrieved from https://www.tpmap.in.th/fragile.
Department of Older Persons. (2024). Situation of the Thai Older Persons 2023 [in Thai].
Department of Older Persons, Ministry of Social Development and Human Security.
Khunta, C. & Leknoi, U. (2021). Vulnerability assessment of households to managing the
flood relief operations centre: A case study of Moo 1 Pattana Community, Ban Phai
Municipality, Khonkaen Province [in Thai]. Journal of MCU Nakhondhat, 8(6), 314-330.
Office of the National Economic and Social Development Council. (2024). Glossary on vulnerable
Households [in Thai]. Retrieved from http://nscr.nesdc.go.th/pelcd-glossary/
Orsuwan, M., Hengpatana, S., & Patmasiriwat, D. (2023). Income distribution, poverty incidence,
social class and human capital in the time of COVID-19 crisis: Evidence from
Thailand’s household survey. Kasetsart Journal of Social Sciences, 45(1), 193 – 202.
Patmasiriwat, D., Ratchatapibhunphob, P., Puntunen, P., Kamunee, W., Pumkaew, D., & Inon,
M. (2023). Household vulnerability and child education inequality: Evidence from Thailand’s
household survey and the national educational test score [in Thai]. Economics
and Public Policy Journal, 14(28), 33-49.
Promphakping, B. (2017). Vulnerability of Undon Thani urban household in the context of urban
Growth [in Thai]. Journal of Social Development and Management Strategy, 19(2),
-92.
Thailand Development Research Institute. (2020). The impact of COVID-19 on households with
young children [in Thai]. Retrieved from https://tdri.or.th/2020/09/covid-63/.
Thai People Map and Analytics Platform. (2025). About TPMAP [in Thai]. Retrieved from https://
www.tpmap.in.th/about.
World Bank. (2021). Impact of COVID-19 on Thailand’s Households: Insights from a Rapid
Phone Survey (English). Retrieved from http://documents.worldbank.org/curated/
en/390821633313679563.
Yoo, B., Donthu, N., & Lenartowicz, T. (2011). Measuring Hofstede’s five dimensions of cultural
values at the individual level: Development and validation of CVSCALE. Journal of
International Consumer Marketing, 23(3-4), 193-210.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
Copyright to published manuscripts becomes the property of the Graduate School of Development Economics, National Institute of Development Administration. Reproduction of all or part of a Development Economic Review (DER) article by anyone, excluding author(s), is prohibited, unless receiving our permission.
