อัตลักษณ์และความเชื่อในจิตรกรรมฝาผนังพระอุโบสถวัดเนินสูง ตำบลคลองนารายณ์ อำเภอเมือง จังหวัดจันทบุรี

บทคัดย่อ

การวิจัยเรื่องอัตลักษณ์และความเชื่อในจิตรกรรมฝาผนังพระอุโบสถวัดเนินสูง ตำบลคลองนารายณ์ อำเภอเมือง จังหวัดจันทบุรี มีวัตถุประสงค์คือ 1) เพื่อศึกษาอัตลักษณ์เกี่ยวกับจิตรกรรมฝาผนังของจังหวัดจันทบุรี 2) เพื่อศึกษาภาพสะท้อนความเชื่อ ประเพณีและพิธีกรรมพื้นบ้านของจันทบุรี ในภาพจิตรกรรมฝาผนัง  ผู้วิจัยทำการเก็บรวบรวมข้อมูลด้วยการศึกษาวิเคราะห์ภาพจิตรกรรมฝาผนังแบบวิเคราะห์ภาพสะท้อนเชิงลึกโดยใช้เทคนิควิธีการสังเกตุการณ์ร่วมกับปราชญ์ท้องถิ่น และแบบบันทึกข้อมูลผลการศึกษาวิเคราะห์ภาพจิตรกรรมฝาผนัง  ทำการประมวลผลข้อมูลการวิเคราะห์ด้วยกระบวนการแบบมีส่วนร่วม 3 เส้า ได้แก่ ผู้วิจัย ปราชญ์ชุมชน และนักวิชาการทางด้านประวัติศาสตร์ จากนั้นจึงนำผลการวิเคราะห์และการประมวลผลที่ได้นำเสนอผลการศึกษาให้เป็นฐานข้อมูลในการศึกษาต่อไปผลการศึกษาพบว่า ภาพจิตรกรรมฝาหนังวัดเนินสูงปรากฏภาพสะท้อนอัตลักษณ์ของท้องถิ่น ใน 4 มิติ ได้แก่ อัตลักษณ์การนำเสนอเนื้อหา อัตลักษณ์การนำเสนอรูปแบบและเทคนิค อัตลักษณ์การนำเสนอสัญลักษณ์และอัตลักษณ์การนำเสนอความเชื่อและคติ ภาพสะท้อนอัตลักษณ์ด้านวิถีชีวิตประเพณีและพิธีกรรมในภาพจิตรกรรมฝาผนังอุโบสถเก่าวัดเนินสูง จากการศึกษาพบว่ามีลักษณะของการสะท้อนความเชื่อ ประเพณีและพิธีกรรมพื้นบ้านของจันทบุรี 3 ด้าน ได้แก่ ภาพสะท้อนวิถีชีวิตด้านการแต่งกาย ภาพสะท้อนวิถีชีวิตด้านสภาพทางสังคม และภาพสะท้อนความเชื่อและประเพณี ซึ่งสะท้อนให้เห็นแนวคิดของชุมชนเกี่ยวกับธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม สะท้อนสภาพแวดล้อมของสังคมบริเวณวัดเนินสูงในอดีต ในด้านของวิถีชีวิตและความเชื่อทั้งด้านการแต่งกาย การกินอยู่ ความเชื่อเรื่องพื้นที่ในอุดมคติ การดำรงชีวิตความเชื่อ และประเพณีของท้องถิ่น