ย้อนร้อยพญานาคถอดเกล็ดประวัติศาสตร์นครเชียงตุง

บทคัดย่อ

                เมืองเชียงตุง เป็นเมืองหนึ่งของรัฐฉาน สูงจากระดับน้ำทะเล 2,700 ฟุต มีพื้นที่ประมาณ 72 ตารางไมล์ มีพื้นที่เป็นแอ่งก้นกระทะอยู่ระหว่างแม่น้ำสาละวินตะวันตก และแม่น้ำโขงตะวันออก อาณาเขตทิศเหนือ ติดต่อกับสิบสองปันนาในมณฑลยูนาน ทางใต้ติดต่อกับล้านนา มีสภาพอากาศค่อนข้างดี มีหนองน้ำใหญ่ ภูเขาล้อมรอบ บ้านและวัดตั้งอยู่บนยอดเขา ไหล่เขา และท้องนา ส่วนใหญ่ประกอบอาชีพการทำนา ปั้นหม้อ ทำมีด เครื่องเงิน เครื่องเขิน การทอผ้า และอาชีพรับราชการยังเป็นที่ปรารถนาเป็นอันแรกเพราะถือว่ามีเกียรติในสังคม เมืองเชียงตุงมีความเป็นอยู่ด้วยวิถีชีวิตเรียบง่าย สมถะ รักสันติภาพ เข้ากับธรรมชาติ และรักษาประเพณีวัฒนธรรมของตน ทำนุบำรุงพุทธศาสนาให้สืบทอดมาจนถึงทุกวันนี้
                ดังนั้น จากบันทึกการเดินทางสำรวจเส้นทางการค้าใน พ.ศ. 2380 ของนายแพทย์เดวิด ริชาร์ดสัน และร้อยเอก วิลเลียม ซี แมคคล้าวด์ ซึ่งเป็นเอกสารประวัติศาสตร์ที่มีความสำคัญ เกี่ยวกับบ้านเมืองของรัฐไทและเส้นทางการติดต่อค้าขายข้ามพรมแดน ทำให้ทราบว่า เชียงตุงในปัจจุบันเป็นรัฐไทใหญ่ที่มีความสำคัญทางการเมืองในอดีต เชียงตุงมีอำนาจมากเพราะเป็นรัฐที่มั่งคั่ง จากการค้าขาย มีความสัมพันธ์ใกล้ชิดกับเจ้าเมืองไทใหญ่อื่นๆ และมียังมีจำนวนประชากรมาก อีกทั้งยังมีเมืองบริวารที่สำคัญหลายเมือง คือ เมืองยอง เมืองเลน เมืองสาด และเมืองปุ ความสำคัญในทางเศรษฐกิจ ของเชียงตุงอยู่ที่การค้า โดยเฉพาะอย่างยิ่งการค้าข้ามพรมแดน ระหว่างจีนกับรัฐไท เส้นทางการค้าหลักจากยูนานผ่านเชียงตุงมายังรัฐไททางใต้ หลังจากอังกฤษยึดหัวเมืองชายทะเลของพม่าได้แล้ว ได้เริ่มการสำรวจเส้นทางการค้าผ่านรัฐไทขึ้นไปจนถึงชายแดนจีน เป็นการส่งข้าราชการอังกฤษไปยังล้านนา เชียงตุง และเชียงรุ้งเป็นครั้งแรกเพื่อเปิดเส้นทางการค้าสู่ตลาดจีน