ผีดอนปู่ตา : ความเชื่อความศรัทธาต่อสิ่งศักดิ์สิทธิ์ในสังคมอีสาน

บทคัดย่อ

บทความวิชาการนี้มุ่งแสดงให้เห็นถึงความเชื่อความศรัทธาต่อสิ่งศักดิ์สิทธิ์ในสังคมอีสาน โดยเฉพาะความเชื่อเรื่องผีดอนปู่ตา จากการศึกษาพบว่า ผีดอนปู่ตาเป็นผีบรรพชนหรือผีประจำตระกูลที่ล่วงลับไปแล้ว เป็นดวงวิญญาณของบรรพบุรุษประจำหมู่บ้านที่วิญญาณนั้นยังคงเป็นห่วงลูกหลานและยังคงเฝ้าคอยดูแลรักษาคุ้มครองป้องกันภัยอันตรายทั้งปวงที่จะเกิดขึ้น ผีดอนปู่ตาไม่ใช่ภูตผีร้ายที่คอยหลอกหลอนคนไปทั่ว ผีดอนปู่ตาเมื่อพูดตามลักษณะทางภพชาติก็มีทั้งที่เป็นภูตผีจริง ๆ ที่เป็นผีประเภทอสุรกายและที่เป็นเทวดา รุกขเทวดาก็มี ภูมเทวดาก็มี ผีดอนปู่ตาเป็นผีระดับสูง คือ มีอำนาจมากมีบารมีมากเหนือภูตผีและสัมภเวสีทั่วไปในแถบบริเวณนั้น ผีดอนปู่ตามีทั้งที่มีบริวารมากและที่มีบริวารน้อยหรืออยู่เพียงลำพังก็มี ซึ่งชาวบ้านในสังคมท้องถิ่นอีสานมีความเชื่อว่าผีดอนปู่ตาให้ทั้งคุณและโทษแก่ตนเองและชุมชุน และเชื่อว่าผีดอนปู่ตามีอิทธิฤทธิ์มากสามารถดลบันดาลโชคลาภและความสำเร็จในหน้าที่การงานต่าง ๆ ซึ่งความเชื่อนี้มีอิทธิพลต่อวิถีการดำเนินชีวิตของคนในชุมชนท้องถิ่นอีสานมาอย่างยาวนานจนถึงปัจจุบัน