การศึกษาห่วงโซ่คุณค่าของกระบวนการกาแฟเพื่อความเข้มแข็งและคุณภาพชีวิต ชุมชนบ้านรักไทย ตำบลชมพู อำเภอเนินมะปราง จังหวัดพิษณุโลก

Main Article Content

จุฑาธิป ประดิพัทธ์นฤมล
ขนิษฐา ไชยแก้ว
คงเดช พะสีนาม
จิรศิต อินทร
ผกาวดี ภู่จันทร์
พัสกร ลี้วิศิษฏ์พัฒนา

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์ 3 ส่วน 1) กิจกรรมต้นน้ำ การจัดการความรู้และส่งเสริมศักยภาพเกษตรกร การจัดการเพื่อเพิ่มผลผลิตและพัฒนาคุณภาพเมล็ดกาแฟ การศึกษาและออกแบบเครื่องเก็บเกี่ยวเมล็ดกาแฟ 2) กิจกรรมกลางน้ำ การพัฒนาผลิตภัณฑ์เสริมอาหารและเครื่องสำอางจากสารสกัดเปลือกหุ้มเมล็ดกาแฟ การพัฒนาผลิตภัณฑ์เบเกอรี่จากวัตถุดิบเหลือทิ้งในกระบวนการผลิตกาแฟ 3) กิจกรรมปลายน้ำ การสร้างอัตลักษณ์จากเมล็ดกาแฟเพื่อพัฒนาศักยภาพการตลาด การวิจัยเป็น 2 ส่วน คือ การวิจัยเชิงปริมาณ และเชิงคุณภาพ เก็บข้อมูลผ่านการสัมภาษณ์จากกลุ่มตัวอย่าง วิเคราะห์ข้อมูลผ่านการวิเคราะห์เนื้อหาและการวิเคราะห์แบบอุปนัย
ผลการวิจัยพบว่า
1. กิจกรรมต้นน้ำ ดังนี้ การจัดการความรู้ส่งเสริมศักยภาพเกษตรกรผู้ปลูกกาแฟให้เกิดประสิทธิภาพ มีขั้นตอนศึกษาปัญหาและอุปสรรคเพื่อค้นหาปัจจัยเอื้ออำนวยให้สำเร็จ และร่วมสร้างหลักสูตรท้องถิ่นให้กับโรงเรียนรักไทยร่มเกล้าอุปถัมภ์ สร้างการเรียนรู้ทักษะการปลูกกาแฟให้แก่เยาวชนในพื้นที่ ผลการทดลองการใช้สารไคโตซานและปุ๋ยเกล็ดมีส่วนช่วยเพิ่มผลผลิตของเมล็ดกาแฟพันธุ์โรบัสต้าช่วยให้ดอกออกได้สม่ำเสมอมากกว่า และการศึกษาได้ทำการศึกษาเครื่องถูกออกแบบเครื่องเก็บเกี่ยวเมล็ดกาแฟเคลื่อนย้ายสะดวก ขนาดเล็กและน้ำหนักเบา สะดวกต่อการนำไปใช้งานบนภูเขา
2. กิจกรรมกลางน้ำ ดังนี้ การนำเปลือกหุ้มเมล็ดกาแฟไปสกัดได้สารกลุ่มฟีนอลและฟลาโวนอยด์สูงนำไปพัฒนาเป็นผลิตภัณฑ์บำรุงมือ นอกจากนี้นำผงสารสกัดเปลือกหุ้มเมล็ดกาแฟไปพัฒนาเป็นเครื่องดื่มผงลงละลายสมุนไพรชงร้อน และเมื่อนำผงเปลือกหุ้มเมล็ดกาแฟแปรรูปเป็นส่วนผสมของผลิตภัณฑ์เบเกอรี่ อาทิ คุกกี้ บราวนี่ขนมปัง เค้ก ถ้วยพาย เป็นต้น
3. กิจกรรมปลายน้ำ ดังนี้ การค้นหาอัตลักษณ์ของกาแฟชื่อ กาแฟดอยเผ่าไทย รสชาติกาแฟมีเอกลักษณ์และอัตลักษณ์ที่ดี และรับรู้อัตลักษณ์ของกาแฟผ่านสื่อมีผลต่อการตัดสินใจเลือกซื้อผลิตภัณฑ์เมล็ดกาแฟดอยเผ่าไทย

Article Details

รูปแบบการอ้างอิง
ประดิพัทธ์นฤมล จ., ไชยแก้ว ข. ., พะสีนาม ค. ., อินทร จ. ., ภู่จันทร์ ผ. ., & ลี้วิศิษฏ์พัฒนา พ. . (2022). การศึกษาห่วงโซ่คุณค่าของกระบวนการกาแฟเพื่อความเข้มแข็งและคุณภาพชีวิต ชุมชนบ้านรักไทย ตำบลชมพู อำเภอเนินมะปราง จังหวัดพิษณุโลก. วารสารวิชาการธรรมทรรศน์, 22(1), 15–28. สืบค้น จาก https://so06.tci-thaijo.org/index.php/dhammathas/article/view/250692
ประเภทบทความ
บทความวิจัย (Research Article)

เอกสารอ้างอิง

ชุติมณฑน์ พลอยประดับ, พุทธพร เจียมศุภกิตต์ และ นิรมล ปัญญ์บุศยกุล. (2553). ฤทธิ์การต้านออกซิเดชั่นของส่วนต่างๆ ของผลกาแฟอาราบิก้า และกากกาแฟ. ว. วิทยาศาสตร์เกษตร, 41(3/1)(พิเศษ), 577-580.

ธิดารัตน์ เมธาวรากุล และคณะ. (2560). อิทธิพลของการตัดแต่งกิ่งและการให้ปุ๋ยต่อผลผลิตและคุณภาพเมล็ดกาแฟอาราบิก้าที่ปลูกในสถานีวิจัยเพชรบูรณ์. วารสารวิทยาศาสตร์เกษตร, 48(2), 284-296.

นุชนาฏ ตันวรรณ และคณะ. (2560). ผลของไคโตซานเพื่อเพิ่มผลผลิตและปริมาณสารทุติยภูมิในข้าว. แก่นเกษตร, 45(1), 1322-1327.

ณฐิตากานต์ ปินทุกาศ และพงษ์ศักดิ์ อังกสิทธิ์. (2560). รูปแบบและกระบวนการส่งเสริมการปลูกกาแฟอราบิก้าในพื้นที่ โครงการหลวงและโครงการพัฒนาพื้นที่สูงแบบโครงการหลวง. แก่นเกษตร, 45(1), 521-526.

ทํานอง ภูเกิดพิมพ์. (2551). แนวคิดการบริหารแบบมีส่วนร่วมในการจัดการศึกษาของชุมชน. เข้าถึงได้จาก http://www.thaischool.net/view_tj.php?ID=1203

ปรีชา อานันท์รัตนกุล. (2562). รายงานโครงการวิจัยพัฒนาเครื่องจักรกลหลังการเก็บเดี่ยวและแปรรูปกาแฟระดับเกษตรกร. กรุงเทพฯ: กรมวิชาการเกษตร.

พัชนี ตูเล๊ะ. (2561). ปัจจัยที่ส่งเสริมและพัฒนาความเข้มแข็งในจังหวัดนราธิวาส. วารสารมหาวิทยาลัยศิลปากร, 11(2), 3560-3575.

พันธุ์อาจ ชัยรัตน์. (2547). บทนำเบื้องต้นของการจัดการนวัตกรรม. การจัดการนวัตกรรมสำหรับผู้บริหาร. กรุงเทพฯ: สำนักงานนวัตกรรมแห่งชาติ กระทรวงวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี.

พระมหาเทวประภาส มากคล้าย, บุญทัน ดอกไธสง และบุษกร วัฒนบุตร. (2559). พุทธบูรณาการเพื่อการพัฒนาสมรรถนะองค์การบริหารส่วนตำบล ในการเสริมสร้างชุมชนเข้มแข็ง. Veridian E-Journal, Silpakorn University, 9(3), 615-630.

ไพบูลย์ วัฒนศิริธรรม. (2553). แผนที่ความดี ฉบับไพบูลย์ วัฒนศิริธรรม. กรุงเทพฯ: มติชน.

ภูพงษ์ พงษ์เจริญ. (2556). การพัฒนาโปรแกรมช่วยแก้ปัญหาการจัดเรียงกล่องผลิตภัณฑ์ลงในตู้สินค้าด้วยระบบภูมิคุ้มกัน. พิษณุโลก: มหาวิทยาลัยนเรศวร.

ระวิวรรณ แก้วอมตวงศ์ และทรงพร จึงมั่นคง. (2549). ฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระ DPPH และปริมาณสารฟีนอลิกรวมของสารสกัดพืช สมุนไพรไทยบางชนิด. อุบลราชธานี: คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี.

วินัย ทองภูบาล. (2562). การพัฒนาหลักสูตรท้องถิ่นเรื่อง ข้าว เพื่อความมั่นคงทางอาหารของโรงเรียนหินดาดวิทยา โดยใช้การวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม. วารสารวิทยาลัยนครราชสีมา, 13(3), 139-150.

สถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน (องค์การมหาชน). (2564). คู่มือการบริหารโครงการ การสนับสนุนการพัฒนาชุมชนท้องถิ่นและขบวนองค์กรชุมชน ประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2564. กรุงเทพฯ: สถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน (องค์การมหาชน) กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์.

สถาบันวิจัยพืชสวน กรมวิชาการเกษตร. (2559). การลดต้นทุนการผลิตพืชสวน (ไม้ผล) เพื่อเพิ่มขีดความสามารถให้แก่เกษตรกรไทย. กรุงเทพฯ: สถาบันวิจัยพืชสวน.

สำนักงานนวัตกรรมแห่งชาติ. (2550). สุดยอดนวัตกรรมไทย. กรุงเทพฯ: สำนักงานนวัตกรรมแห่งชาติ กระทรวงวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี.

สังคม เตชะวงค์เสถียร. (2547). สรีรวิทยาของพืชสวน. ขอนแก่น: คณะเกษตรศาสตร์มหาวิทยาลัยขอนแก่น.

โอภา วัชรคุปต์. (2550). สารต้านอนุมูลอิสระ. (พิมพ์ครั้งที่ 2). กรุงเทพฯ: นิวไทยมิตร.

George, F. G. (1979). Development Administration: Concepts, Goals, Methods, Madison. Wisconsin: The University of Wisconsin Press.

Mazza, G., Miniati, E. (1993). Anthocyanins in fruits, vegetables, and grains. Boca Raton: CRC Press.

Kotler. (1997). Marketing management: analysis, planning implementation and control. (9 th ed). New Jersey: Asimmon & Schuster.

Porter, M. E. (1980). Competitive Strategy: Techniques for Analyzing Industries and Competitors. New York: Free Press.

Mirón - Mérida et al . (2019). Valorization of coffee parchment waste (Coffeaarabica) as a source of caffeine and phenolic compounds in antifungal gellan gum films. LWT - Food Science and Technology, (101), 167-174.

Panusa, A., et al. (2017). UHPLC-PDA-ESI-TOF/MS metabolic profiling and antioxidant capacity of arabica and robusta coffee silverskin: Antioxidants vs phytotoxins. Food Research International, (99), 155-165.