แนวคิดเรื่องพระเมตเตยยะในวรรณกรรมพระพุทธศาสนาล้านนา

Main Article Content

วิโรจน์ อินทนนท์

บทคัดย่อ

แนวคิดเรื่องพระเมตเตยยะผู้ซึ่งจะเป็นพระพุทธเจ้าในอนาคตถูกยอมรับกันทั้งในพระพุทธศาสนาเถรวาทและมหายาน แต่ในคัมภีร์หลักของพระพุทธศาสนาเถรวาทคือพระไตรปิฎกได้กล่าวถึงเรื่องราวของพระองค์ไว้น้อยมากจะมีก็แต่คัมภีร์ในยุคหลังในลังกาและล้านนาที่พูดถึงเรื่องราวของพระองค์ไว้อย่างชัดแจ้งในชื่อเรื่อง อนาคตวงส์ ถึงกระนั้น เนื้อหาของวรรณกรรมทั้ง 2 แห่งก็แตกต่างกัน ในล้านนา นอกจากความเชื่อในเรื่องพระเมตเตยยพุทธเจ้าที่ปรากฏในตอนท้ายของวรรณกรรมบาลีที่ผู้เขียนหรือผู้ทำตั้งจิตปรารถนาขอให้ได้เกิดร่วมสมัยพระเมตเตยยพุทธเจ้าแล้ว พุทธศาสนิกชนที่ต้องการไปเกิดร่วมสมัยพระเมตเตยยพุทธเจ้าต้องฟังเทศน์มหาชาติเวสสันดรอย่างต่อเนื่องกันตลอดเวลาหนึ่งวัน ทำให้เกิดประเพณีการเทศน์มหาชาติเวสสันดรขึ้นแนวคิดเรื่องพระเมตเตยยะผู้ซึ่งจะเป็นพระพุทธเจ้าในอนาคตถูกยอมรับกันทั้งในพระพุทธศาสนาเถรวาทและมหายาน แต่ในคัมภีร์หลักของพระพุทธศาสนาเถรวาทคือพระไตรปิฎกได้กล่าวถึงเรื่องราวของพระองค์ไว้น้อยมากจะมีก็แต่คัมภีร์ในยุคหลังในลังกาและล้านนาที่พูดถึงเรื่องราวของพระองค์ไว้อย่างชัดแจ้งในชื่อเรื่อง อนาคตวงส์ ถึงกระนั้น เนื้อหาของวรรณกรรมทั้ง 2 แห่งก็แตกต่างกัน ในล้านนา นอกจากความเชื่อในเรื่องพระเมตเตยยพุทธเจ้าที่ปรากฏในตอนท้ายของวรรณกรรมบาลีที่ผู้เขียนหรือผู้ทำตั้งจิตปรารถนาขอให้ได้เกิดร่วมสมัยพระเมตเตยยพุทธเจ้าแล้ว พุทธศาสนิกชนที่ต้องการไปเกิดร่วมสมัยพระเมตเตยยพุทธเจ้าต้องฟังเทศน์มหาชาติเวสสันดรอย่างต่อเนื่องกันตลอดเวลาหนึ่งวัน ทำให้เกิดประเพณีการเทศน์มหาชาติเวสสันดรขึ้น

Article Details

รูปแบบการอ้างอิง
อินทนนท์ ว. (2022). แนวคิดเรื่องพระเมตเตยยะในวรรณกรรมพระพุทธศาสนาล้านนา. วารสารวิชาการธรรมทรรศน์, 22(1), 319–330. สืบค้น จาก https://so06.tci-thaijo.org/index.php/dhammathas/article/view/251218
ประเภทบทความ
บทความวิชาการ (Academic Article)

เอกสารอ้างอิง

บำเพ็ญ ระวิน. (2535). อนาคตวงส์, เมตเตยยสูตต์ และเมตเตยยวงส์สำนวนล้านนา. เชียงใหม่: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย ในพระบรมราชูปถัมภ์.

พระพุทธโฆสาจารย์. (2547). คัมภีร์วิสุทธิมรรค. กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

พระพุทธพุกาม และพระพุทธญาณ. (2544). ตำนานมูลศาสนา. เชียงใหม่: อนุพงษ์.

พระโพธิรังสี. (2515). จามเทวีวงส์ พงศาวดารเมืองหริปุญชัย. (พิมพ์ครั้งที่ 4). กรุงเทพฯ: บรรณกิจ.

พระรัตนปัญญาเถระ. (2515). ชินกาลมาลีปกรณ์. กรุงเทพฯ: อนุสรณ์งานศพนางแสงทอง สุวรรณนิชกุล.

พระสิริมังคลาจารย์. (2523). จักกวาฬทีปนี. กรุงเทพฯ: สำนักหอสมุดแห่งชาติ กรมศิลปากร.

_______. (2525). มงฺคลตฺถทีปนี ทุติโย ภาโค. กรุงเทพฯ: มหามกุฏราชวิทยาลัย.

เพ็ญสุภา สุขคตะ. (2564). ความตายที่เลือกเอง ผลพวงจาก ‘คัมภีร์อนาคตวงศ์’ ปฏิสัมพันธ์อันย้อนแย้งระหว่างความรุนแรงและความศักดิ์สิทธิ์ เผาตัว ตัดคอ ขอปณิธาน!. เข้าถึงได้จาก https://www.matichonweekly.com/ culture/article_421248

มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2539). พระไตรปิฎกภาษาไทย. กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

ยุพิน เข็มมุกต์. (2531). สถาบันสงฆ์กับการเมืองและสังคมล้านนา พ.ศ. 1954-2101. (วิทยานิพนธ์อักษรศาสตรมหาบัณฑิต). กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยศิลปากร.

วิโรจน์ อินทนนท์. (2539). ประวัติศาสตร์พระพุทธศาสนาในประเทศไทย. เชียงใหม่: ภาควิชาปรัชญาและศาสนา คณะมนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.

อินสม ไชยชมพู. (2544). คัมภีร์มาลัยปลาย. ลำพูน: ภิญโญ.

_______. (2546). คัมภีร์มูลตีนกา. ลำพูน: ภิญโญ.

Minayaff, J. (1986). The Anagata-vaṃsa. Journal of Pali Text Society, 35-53.