โครงสร้างและกระบวนธรรมในพระไตรปิฎก: ความขัดแย้งบางประการ

Main Article Content

มนตรี วิวาห์สุข

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาโครงสร้างและกระบวนธรรมในพระไตรปิฏกคือ หลักอิทธิบาท วิสุทธิ มรรค และปฏิจจสมุปบาท เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ เก็บรวบรวมข้อมูลจากพระไตรปิฎก และการสัมภาษณ์กลุ่มเป้าหมายคือ ผู้ทรงคุณวุฒิ 9 รูป/คน วิเคราะห์ข้อมูลที่ได้ด้วยการวิเคราะห์เชิงเนื้อหา
ผลการวิจัยพบว่า ทัศนะของผู้ทรงคุณวุฒิแบ่งออกเป็น 4 กลุ่ม ได้แก่ 1) เห็นด้วย 2) เห็นด้วยบางส่วน 3) ไม่เห็นด้วย และ 4) ไม่แน่ใจ โดยภาพรวมผู้ทรงคุณวุฒิเห็นด้วยว่าโครงสร้างและกระบวนธรรมของวิสุทธิ มรรค และปฏิจจสุปบาทสนับสนุนโครงสร้างและกระบวนธรรมของหลักอิทธิบาทแบบเอกเทศหรือแนวนอน และคัดค้านแบบสัมพันธ์หรือแนวตั้ง ต่างแต่หลักมรรคถูกมองว่าทั้งสนับสนุนและคัดค้าน ทำให้มรรคมีแนวอธิบายมากที่สุดถึง 8 วิธี ในขณะที่วิสุทธิมี 5 วิธี และปฏิจจสมุปบาทมี 4 วิธี นอกจากนี้ยังแบ่งการอธิบายออกเป็น 2 ระดับ คือ โลกิยะ และโลกุตตระ ด้วยข้อนี้แสดงให้เห็นว่าหากขาดประสบการณ์ทางจิตที่เหมือนกันการตีความหลักธรรมย่อมแตกต่างกันอย่างแน่นอน

Article Details

รูปแบบการอ้างอิง
วิวาห์สุข ม. (2022). โครงสร้างและกระบวนธรรมในพระไตรปิฎก: ความขัดแย้งบางประการ. วารสารวิชาการธรรมทรรศน์, 22(1), 167–180. สืบค้น จาก https://so06.tci-thaijo.org/index.php/dhammathas/article/view/251917
ประเภทบทความ
บทความวิจัย (Research Article)

เอกสารอ้างอิง

ปรุตน์ บุญศรีตัน. (2550). รูปแบบการตีความคัมภีร์ในพระพุทธศาสนาเถรวาท. (วิทยานิพนธ์พุทธศาสตรดุษฎีบัณฑิต). พระนครศรีอยุธยา: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ. ปยุตฺโต). (2554). พจนานุกรมพุทธศาสตร์ ฉบับประมวลธรรม. (พิมพ์ครั้งที่ 20). กรุงเทพฯ: สหธรรมิก.

_______. (2555). พุทธธรรม ฉบับปรับขยาย. (พิมพ์ครั้งที่ 32). กรุงเทพฯ: ผลิธัมม์.

มนตรี วิวาห์สุข. (2556). ศึกษาวิเคราะห์การอธิบายอิทธิบาทแบบสัมพันธ์และแบบเอกเทศ. การประชุมวิชาการระดับชาติ มหาวิทยาลัยราชภัฏนครปฐม, ครั้งที่ 5 วันที่ 18-19 กรกฎาคม 2556. นครปฐม: มหาวิทยาลัยราชภัฏนครปฐม.

_______. (2560). ความสำเร็จตามหลักอิทธิบาท. วารสารวิชาการมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยบูรพา, 25(49), 13-35.

มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2539). พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. กรุงเทพฯ: มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

Mallery, J., Hurwitz, R., & Duffy, G. (1986). Hermeneutics: From Textual Explication to Computer Understanding?. New York: Massachusetts Institute of Technology.

Schleiermacher, F. (1998). Hermeneutics and Criticism. In Andrew Bowie (Ed.), Cambridge Texts in the History of Philosophy. New York: Cambridge University Press.