การเมืองการปกครองในแนวพระพุทธศาสนา

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาสภาพสังคมและการเมืองสมัยพุทธกาล 2) ศึกษาการกำเนิดสังคมรัฐแนวพุทธ 3) ศึกษาหลักการปกครองแบบธรรมรัฐแนวพุทธ เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ (Qualitative research) ซึ่งเน้นการวิจัยทางเอกสาร (Documentary research) โดยศึกษาข้อมูลจากพระไตรปิฎก อรรถกถา ฎีกา อนุฎีกา ปกรณ์วิเสส หนังสือ ตำรา บทความ เอกสารและงานวิจัยที่เกี่ยวข้อง มีการวิเคราะห์ข้อมูล แล้วนำเสนอผลการวิจัยในรูปแบบของการพรรณนาวิเคราะห์ ตามวัตถุประสงค์การวิจัย
ผลการวิจัยพบว่า
1. สภาพสังคมในสมัยนั้นที่ถูกอิทธิพลความเชื่อทางศาสนาพราหมณ์ครอบงำไว้ได้เป็นส่วนใหญ่ พราหมณ์จึงเป็นกลุ่มวรรณะที่กุมอำนาจทางด้านความคิด การศึกษา การเมือง สังคม การปกครองและเศรษฐกิจ รวมทั้งประเพณีวัฒนธรรมไว้ แล้วกำหนดบทบาทหน้าที่และสิทธิทางสังคมขึ้นเองทั้งหมด ทำให้เกิดเรื่องวรรณะ 4
2. ความขัดแย้ง การทะเลาะวิวาท และการเอารัดเอาเปรียบกันในหมู่มนุษย์ เป็นเหตุสำคัญที่ทำให้เกิดความจำเป็นที่จะต้องมีผู้นำ ผู้ปกครอง มีผู้ใต้ปกครองจนก่อรูปร่างเป็นรัฐในที่สุด ซึ่งเป็นการกำเนิดสังคมรัฐแนวพุทธในอัคคัญญสูตร
3. พระพุทธศาสนาแบ่งหลักการปกครองข้างต้นออกเป็น 3 ลักษณะ แต่การปกครองทั้งแบบอัตตาธิปไตย และโลกาธิปไตยนี้ ย่อมถือหลักธรรมาธิปไตยเป็นหลักประกอบด้วยเสมอการแบ่งลักษณะการปกครองออกมาเช่นนี้ เพียงแบ่งตามระดับขั้นจริตสภาวะความถนัดของผู้ใช้ (ผู้ปกครอง) แต่ละบุคคล หรือตามแต่สถานการณ์ สถานที่ ชุมชน และสิ่งแวดล้อมที่เกี่ยวข้องนั้น อันมีลักษณะแตกต่างกันเท่านั้น