ปัจจัยเชิงสาเหตุที่เกี่ยวข้องกับการเริ่มสูบบุหรี่ของนักสูบหน้าใหม่: การทบทวนวรรณกรรมอย่างเป็นระบบแบบเร็ว
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อรวบรวมและวิเคราะห์ปัจจัยเชิงสาเหตุที่เกี่ยวข้องกับการเริ่มสูบบุหรี่ของนักสูบหน้าใหม่ที่อยู่ในกลุ่มวัยรุ่นอายุระหว่าง 19-24 ปี จากวรรณกรรมทั้งในประเทศและต่างประเทศ โดยใช้การทบทวนวรรณกรรมอย่างเป็นระบบแบบเร็ว (Rapid Review) ซึ่งค้นหาวรรณกรรมจากฐานข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ต่างประเทศ คือ PubMed ผ่านคำสำคัญ คือ “Smokers” “Young Adult” “Factor” และฐานข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ในประเทศไทย คือ ThaiJo ผ่านคำสำคัญ คือ “ปัจจัย” และ “บุหรี่” โดยมีวรรณกรรมที่ผ่านเกณฑ์คัดเข้า จำนวนรวมทั้งสิ้น 25 เรื่อง
ผลการวิจัยพบว่า ปัจจัยเชิงสาเหตุที่เกี่ยวข้องกับการเริ่มสูบบุหรี่ของนักสูบหน้าใหม่ในประเทศไทยมากที่สุด คือ เพื่อน และเพศ ลำดับถัดมา คือ ทัศนคติที่ดีต่อการสูบบุหรี่ อยากลอง ครอบครัว (การเป็นแบบอย่างของวัยรุ่นและการอบรมเลี้ยงดู) และลดความเครียด/ผ่อนคลาย ตามลำดับ ส่วนปัจจัยเชิงสาเหตุที่เกี่ยวข้องกับการเริ่มสูบบุหรี่ของนักสูบหน้าใหม่ในต่างประเทศมากที่สุด คือ เพศ และลดความเครียด/ผ่อนคลาย ลำดับถัดมา คือ ทัศนคติที่ดีต่อการสูบบุหรี่ ความรู้เกี่ยวกับบุหรี่ รายได้ต่อเดือน และเพื่อน ตามลำดับ โดยมีหลายปัจจัยที่พบเฉพาะพื้นที่ตามความแตกต่างทางบริบทสังคม ปัจจัยเหล่านี้เป็นองค์ความรู้ที่สำคัญสำหรับหน่วยงานภาครัฐ ภาคเอกชน และภาคีเครือข่ายที่เกี่ยวข้อง ในการขับเคลื่อนการรณรงค์ การออกแบบกิจกรรม การวางแผน ตลอดจนการพัฒนานวัตกรรมทางสังคมเพื่อป้องกันนักสูบหน้าใหม่ของประเทศไทยได้ในอนาคต รวมทั้งเพิ่มการมีส่วนร่วมของกลุ่มเป้าหมายและครอบครัวให้มากขึ้น เพื่อสร้างการเปลี่ยนแปลงที่สอดคล้องกับบริบท
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เพื่อให้เป็นไปตามกฎหมายลิขสิทธิ์ ผู้นิพนธ์ทุกท่านต้องลงลายมือชื่อในแบบฟอร์มใบมอบลิขสิทธิ์บทความ ให้แก่วารสารฯ พร้อมกับบทความต้นฉบับที่ได้แก้ไขครั้งสุดท้าย นอกจากนี้ ผู้นิพนธ์ทุกท่านต้องยืนยันว่าบทความ ต้นฉบับที่ส่งมาตีพิมพ์นั้น ได้ส่งมาตีพิมพ์เฉพาะในวารสาร วิชาการธรรม ทรรศน์ เพียงแห่งเดียวเท่านั้น หากมีการใช้ ภาพหรือตารางของผู้นิพนธ์อื่นที่ปรากฏในสิ่งตีพิมพ์อื่นมาแล้ว ผู้นิพนธ์ต้องขออนุญาตเจ้าของลิขสิทธิ์ก่อน พร้อมทั้ง แสดงหนังสือที่ได้รับการยินยอมต่อบรรณาธิการ ก่อนที่บทความจะได้รับการตีพิมพ์เอกสารอ้างอิง
คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่. (ม.ป.ป.). ซองบุหรี่แบบเรียบ ลดภัยเงียบ ลดโรค. เข้าถึงได้จาก https://www.pharmacy.cmu.ac.th/web2553/n144.php
จักรพันธ์ เพ็ชรภูมิ และคณะ. (2562). การเข้าถึงบุหรี่และการสูบบุหรี่ของเยาวชนในสถาบันการศึกษา ในเขตเทศบาลเมืองอุตรดิตถ์. วารสารวิชาการสาธารณสุขชุมชน, 7(3), 59-72.
จีรพรรณ กาญจนะจิตรา. (2547). สังคมวิทยาประยุกต์ในโครงการพัฒนา. กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยรามคำแหง.
ณัฐพงศ์ ครองรัตน์, ณัฐพร ปวงคำ และณัฐริกา ตาลป่า. (2563). ปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับพฤติกรรมการสูบบุหรี่ของนิสิตคณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยแห่งหนึ่งในภาคเหนือประเทศไทย. วารสารกฎหมายและนโยบายสาธารณสุข, 6(6), 55-71.
ธิราพร คงสุวรรณ, ตอยีบ๊ะ สะแลแม และชลิตา รักกะเปา. (2563). ความชุกและปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับการสูบบุหรี่ของนักศึกษามหาวิทยาลัยแห่งหนึ่งในภาคใต้ของประเทศไทย. วารสารวิทยาศาสตร์สุขภาพแห่งประเทศไทย, 3(1), 1-9.
ธีรังกูร วรบำรุงกุล, เชษฐ รัชดาพรรณาธิกุล และมนตรี วิชัยวงษ์. (2564). พฤติกรรมและการประเมินความเสี่ยงตนเองในการสูบบุหรี่ของกลุ่มบุคลากรและนักศึกษาในมหาวิทยาลัยราชภัฏรำไพพรรณี จังหวัดจันทบุรี. วารสารคุณภาพชีวิตกับกฎหมาย, 17(2), 66-79.
นิทัศน์ ศิริโชติรัตน์ และฉัตรสุมน พฤฒิภิญโญ. (2560). ผลิตภัณฑ์ยาสูบ: นโยบายและมาตรการการควบคุมเพื่อสุขภาพ. กรุงเทพฯ: ภาควิชาบริหารงานสาธารณสุข คณะสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล.
นิยม จันทร์นวล และพลากร สืบสำราญ. (2559). สถานการณ์การสูบบุหรี่ของบุคลากรและนักศึกษามหาวิทยาลัยอุบลราชธานี: ภายใต้โครงการมหาวิทยาลัยอุบลราชธานีปลอดบุหรี่. วารสารวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี, 18(2), 1-10.
ประณต เค้าฉิม. (2549). ปัจจัยด้านพฤติกรรมการเรียนและการสนับสนุนทางสังคม ที่ส่งผลต่อผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนของนิสิตคณะมนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ. กรุงเทพฯ: ภาควิชาจิตวิทยา มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ.
ผ่องศรี ศรีมรกต และรุ้งนภา ผาณิตรัตน์. (2548). การวิจัยเชิงปฏิบัติการอย่างมีส่วนร่วมเพื่อพัฒนารูปแบบการเสริมสร้างความตระหนักในพิษภัยบุหรี่สำหรับเยาวชนไทย. นครปฐม: มหาวิทยาลัยมหิดล.
พระมงคลธรรมวิธาน, ประสิทธิ์ สระทอง และจักรี บางประเสริฐ. (2561). ปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับพฤติกรรมการสูบบุหรี่และพฤติกรรมการเลิกสูบบุหรี่ของวัยรุ่นในเขตการปกครองฝั่งธนบุรี กรุงเทพมหานคร. Veridian E-Journal Silpakorn University, 11(2), 2282-2309.
ภัควรินทร์ ภัทรศิริสมบูรณ์, พรนภา หอมสินธุ์ และรุ่งรัตน์ ศรีสุริยเวศน์. (2563). ปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับการสูบบุหรี่ของนักศึกษาสาขาวิทยาศาสตร์สุขภาพมหาวิทยาลัยในกำกับของรัฐ ภาคตะวันออก. วารสารสาธารณสุขมหาวิทยาลัยบูรพา, 15(2), 25-38.
มูลนิธิรณรงค์เพื่อการไม่สูบบุหรี่. (2559). ซองบุหรี่แบบเรียบ หยุดการโฆษณาเย้ายวนเด็ก. เข้าถึงได้จาก http://www.smokefreezone.or.th/content_attachment/attach/facesheet_1.pdf
ลักษณาพร กรุงไกรเพชร และกิตติ กรุงไกรเพชร. (2560). ปัจจัยที่มีผลต่อการสูบบุหรี่ของนิสิตมหาวิทยาลัยบูรพา. บูรพาเวชสาร, 4(1), 21-30.
วิจิตรา กุสุมภ์ และสุลี ทองวิเชียร. (2562). พฤติกรรมสูบบุหรี่และดื่มสุราของนักศึกษาระดับปริญญาตรีในกรุงเทพมหานครและจังหวัดนครราชสีมา. วารสารพยาบาล, 68(4), 30 -38.
สมตระกูล ราศิริ. (2558). รูปแบบกิจกรรมเพื่อควบคุมและป้องกันการสูบบุหรี่ของบุคลากรและนักศึกษา วิทยาลัยการสาธารณสุขสิรินธร จังหวัดพิษณุโลก. วารสารทันตาภิบาล, 26(2), 146-161.
สำนักงานคณะกรรมการวิจัยแห่งชาติ. (2552). การเสริมสร้างและป้องกันวัยรุ่นจากความเสี่ยง. กรุงเทพฯ: สำนักงานคณะกรรมการวิจัยแห่งชาติ.
เสถียร พูลผล และคณะ. (2562). การศึกษาพฤติกรรมการสูบบุหรี่ของนักศึกษาระดับปริญญาตรี มหาวิทยาลัยสยาม. Veridian E-Journal Silpakorn University, 12(1), 1107-1125.
อรุณี ชุนหบดี, ธิดารัตน์ สุภานันท์ และกาญจณา พรหมทอง. (2563). ปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับการสูบบุหรี่ของของเยาวชน ในสถานศึกษาจังหวัดตรัง. วารสารมนุษย์ศาสตร์และสังคมศาสตร์, 39(5), 104-114.
อ้อยทิพย์ บัวจันทร์ และเมวดี ศรีมงคล. (2557). การสูบบุหรี่: สถานการณ์ และพฤติกรรมของนักศึกษาชั้นปีที่ 1 มหาวิทยาลัยราชภัฎชัยภูมิ. วารสารพยาบาล, 63(1), 35-42.
Antognoli, E., et al. (2018). Cigarettes, Little Cigars, and Cigarillos: Initiation, Motivation, and Decision-Making. Nicotine & tobacco research: official journal of the Society for Research on Nicotine and Tobacco, 20(1), 5-11.
Chinwong, D., et al. (2018). A Comparison of Gender Differences in Smoking Behaviors, Intention to Quit, and Nicotine Dependence among Thai University Students. Journal of addiction, 2018, 1-8.
Coleman, S. R. M., et al. (2019). Current Cigarette Smoking Among U.S. College Graduates. Preventive Medicine, 128, 105853.
Debchoudhury, I., et al. (2019). Smoking Social Norms Among Young Adults in New York City. Journal of community health, 44(4), 772-783.
Fernández-García, D., et al. (2020). Smoking in nursing students: A prevalence multicenter study. Medicine, 99(14), e19414.
Garritty, C., et al. (2021). Cochrane Rapid Reviews Methods Group offers evidence-informed guidance to conduct rapid reviews. Journal of clinical epidemiology, 130, 13-22.
Ghenadenik, A. E., Gauvin, L., & Frohlich, K. L. (2020). Smoking in Young Adults: A Study of 4-Year Smoking Behavior Patterns and Residential Presence of Features Facilitating Smoking Using Data from the Interdisciplinary Study of Inequalities in Smoking Cohort. Nicotine & tobacco research: official journal of the Society for Research on Nicotine and Tobacco, 22(11), 1997-2005.
Hautala, D., Sittner, K., & Walls, M. (2020). Latent Trajectories and Profiles of Commercial Cigarette Smoking Frequency From Adolescence to Young Adulthood Among North American Indigenous People. Nicotine & tobacco research: official journal of the Society for Research on Nicotine and Tobacco, 22(11), 2066-2074.
Holmes, L. M., et al. (2019). Does Experienced Discrimination Explain Patterns of Menthol Use Among Young Adults? Evidence from the 2014 San Francisco Bay Area Young Adult Health Survey. Substance use & misuse, 54(7), 1106-1114.
Johnson, S. E., et al. (2017). Unpacking smokers' beliefs about addiction and nicotine: A qualitative study. Psychology of addictive behaviors: journal of the Society of Psychologists in Addictive Behaviors, 31(7), 744-750.
Kakaje, A., et al. (2021). Smoking habits and the influence of war on cigarette and shisha smoking in Syria. PloS one, 16(9), e0256829.
Lund, I., & Scheffels, J. (2018). Adolescent perceptions of dissuasive sticks: a web survey among 16-20 year olds in Norway. BMC public health, 18(1), 974.
Mandil, A., et al. (2010). Smoking among university students: a gender analysis. Journal of infection and public health, 3(4), 179-187.
Miller, A., et al. (2015). Using a participatory action research framework to listen to Aboriginal and Torres Strait Islander people in Australia about pandemic influenza. Rural and remote health, 15(3), 2923.
Moons, P., Goossens, E., & Thompson, D. R. (2021). Rapid reviews: the pros and cons of an accelerated review process. European journal of cardiovascular nursing, 20(5), 515-519.
Parkinson, C. M., et al. (2009). Smoking beliefs and behavior among youth in Malaysia and Thailand. American journal of health behavior, 33(4), 366-375.
Parrott A. C. (1995). Smoking cessation leads to reduced stress, but why?. The International journal of the addictions, 30(11), 1509-1516.
Stein, R. J., et al. (2008). Reported stress and its relationship to tobacco use among U.S. military personnel. Military medicine, 173(3), 271-277.
Wackowski, O. A., et al. (2018). In Their Own Words: Young Adults' Menthol Cigarette Initiation, Perceptions, Experiences and Regulation Perspectives. Nicotine & tobacco research: official journal of the Society for Research on Nicotine and Tobacco, 20(9), 1076-1084.
World Health Organization. (2013). Who fctc indicator compendium. Retrieved from https://fctc.who.int/who-fctc/reporting/indicator-compendium
Yong, H. H., et al. (2009). Adult smokers' perception of the role of religion and religious leadership on smoking and association with quitting: a comparison between Thai Buddhists and Malaysian Muslims. Social science & medicine (1982), 69(7), 1025-1031.
