การสร้างพลังทางวัฒนธรรมผ่านภูมิปัญญาอาหารพื้นถิ่นมอญคลองสามวา กรุงเทพมหานคร
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) วิเคราะห์ภูมิปัญญาและคุณค่าทางวัฒนธรรมที่ปรากฏในอาหารพื้นถิ่นมอญ เขตคลองสามวา กรุงเทพมหานคร และ 2) ประเมินศักยภาพของอาหารพื้นถิ่นมอญในการเป็นพลังทางวัฒนธรรมของชุมชนคลองสามวา ใช้ระเบียบวิธีเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม โดยผู้ให้ข้อมูลสำคัญจำนวน 5 คน ได้แก่ ปราชญ์ชาวบ้าน ผู้ประกอบการอาหารพื้นถิ่น ประธานชุมชน และสมาชิกชมรมไทยรามัญแป้นทอง ที่คัดเลือกแบบเจาะจง และมีกลุ่มผู้ตอบแบบสอบถามเป็นผู้เข้าร่วมกิจกรรม “ลิ้มรสตำนานมอญ” จำนวน 85 คน เครื่องมือวิจัยประกอบด้วย แบบสัมภาษณ์กึ่งโครงสร้าง แบบสังเกต และแบบสอบถาม ข้อมูลเชิงปริมาณวิเคราะห์ด้วยสถิติพรรณนา (ค่าเฉลี่ย ร้อยละ และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน) และข้อมูลเชิงคุณภาพวิเคราะห์เชิงพรรณนา
ผลการวิจัยพบว่า
1. อาหารพื้นถิ่นมอญคลองสามวาสะท้อนภูมิปัญญาและคุณค่าทางวัฒนธรรมที่สั่งสมมาอย่างยาวนาน โดยเฉพาะในอาหารพื้นถิ่นที่ศึกษา ได้แก่ แกงห็อง แกงกะทิวุ้นเส้น และขนมเหนียว ซึ่งสามารถจำแนกภูมิปัญญาและคุณค่าทางวัฒนธรรม ออกเป็น 3 ด้านหลัก ได้แก่ ภูมิปัญญาด้านการใช้วัตถุดิบ ภูมิปัญญาด้านการปรุงอาหาร และคุณค่าทางวัฒนธรรมของอาหารมอญ
2. อาหารพื้นถิ่นมอญคลองสามวามีศักยภาพสูงในการเป็นพลังทางวัฒนธรรม โดยได้รับการยอมรับจากผู้เข้าร่วมกิจกรรมในระดับสูงมาก โดยเฉพาะด้านความเป็นเอกลักษณ์ของอาหาร (ร้อยละ 51.76) รสชาติอาหารและคุณภาพของวัตถุดิบ (ร้อยละ 50.59) ซึ่งสามารถนำมาใช้เป็นเครื่องมือในการส่งเสริมอัตลักษณ์ชุมชน ดึงดูดนักท่องเที่ยว และสร้างมูลค่าทางเศรษฐกิจ
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เพื่อให้เป็นไปตามกฎหมายลิขสิทธิ์ ผู้นิพนธ์ทุกท่านต้องลงลายมือชื่อในแบบฟอร์มใบมอบลิขสิทธิ์บทความ ให้แก่วารสารฯ พร้อมกับบทความต้นฉบับที่ได้แก้ไขครั้งสุดท้าย นอกจากนี้ ผู้นิพนธ์ทุกท่านต้องยืนยันว่าบทความ ต้นฉบับที่ส่งมาตีพิมพ์นั้น ได้ส่งมาตีพิมพ์เฉพาะในวารสาร วิชาการธรรม ทรรศน์ เพียงแห่งเดียวเท่านั้น หากมีการใช้ ภาพหรือตารางของผู้นิพนธ์อื่นที่ปรากฏในสิ่งตีพิมพ์อื่นมาแล้ว ผู้นิพนธ์ต้องขออนุญาตเจ้าของลิขสิทธิ์ก่อน พร้อมทั้ง แสดงหนังสือที่ได้รับการยินยอมต่อบรรณาธิการ ก่อนที่บทความจะได้รับการตีพิมพ์เอกสารอ้างอิง
จตุพร เพชรบูรณ์. (2561). อาหารงานบุญชาวไทยเชื้อสายมอญและแรงงานชาวมอญ: กรณีศึกษาอาหารชุมชนมอญเสากระโดง อำเภอบางปะอิน จังหวัดพระนครศรีอยุธยา. วารสารศิลปศาสตร์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วิทยาเขตหาดใหญ่, 10(2), 35-57.
นิษฐา หรุ่นเกษม, สิริมณฑ์ พึ่งสังวาลย์ และนิศรารัตน์ วิไลลักษณ์. (2567ก). นวัตกรรมการพัฒนาและยกระดับการสื่อสารผลิตภัณฑ์ชุมชนเชิงสร้างสรรค์ เพื่อเพิ่มมูลค่าการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมบนฐานอัตลักษณ์ท้องถิ่นริมน้ำเขตคลองสามวา สำหรับผู้ประกอบการสูงวัย กรุงเทพมหานคร. (รายงานการวิจัย). กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยราชภัฏพระนคร.
_______. (2567ข). นวัตกรรมการสื่อสารเพื่อสร้างพลังทางวัฒนธรรม “soft power” อาหารพื้นถิ่นของชุมชนมอญคลองสามวา. (รายงานการวิจัย). กรุงเทพฯ: สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (สกสว.).
ปาจรีย์ กิจกาญจนกุล. (2566). องค์ความรู้ภูมิปัญญาท้องถิ่นด้านอาหารพื้นถิ่นมอญ ลิ่มนาแม่กลอง จังหวัดราชบุรี. วารสารศิลปศาสตร์, 23(1), 205-233.
พีระ เจริญวัฒนนุกูล. (2565). “ยุทธศาสตร์ Soft Power” ของไทยและความหนักใจในการสร้าง Moral Authority ด้านการต่างประเทศ. วารสารการต่างประเทศของไทย, 6(2565), 1-20.
รื่นฤทัย รอดสุวรรณ, พรพันธุ์ เขมคุณาศัย, พัชลินจ์ จีนนุ่น และพรไทย ศิริสาธิตกิจ. (2563). เรื่องเล่าและการเล่าเรื่องโนราจากความทรงจําของชุมชนลุ่มทะเลสาบสงขลาตอนล่าง. วารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏสุราษฎร์ธานี, 12(2), 105-127.
Lim, T. W. (2019). Promoting Singapore-Japan ties through the soft cultural power of food diplomacy: The hybridization, cross-pollination and indigenization of contemporary Japanese food culture in Singapore. In T. W. Lim (Ed.), The indigenization and hybridization of food cultures in Singapore (pp. 73-88). Palgrave Pivot.
Luša, Đ., & Jakešević, R. (2017). The role of food in diplomacy: Communicating and “winning hearts and minds” through food. Medijske Studije, 8(16), 99-118.
Nobelis, M. K., De Fretes, C. H. J., & Hergianasari, P. (2024). Soft Power Diplomacy Korea Selatan Terhadap Indonesia Melalui Gastrodiplomasi Tahun 2019-2022. Adminstraus: Jurnal Ilmu Administrasi Dan Manajemen, 8(2), 69-79.
Nye, J. S. (2021). Soft power: The evolution of a concept. Journal of Political Power, 14(1), 196-208.
Reynolds, C. J. (2012). The soft power of food: A diplomacy of hamburgers and sushi? Food Studies: An Interdisciplinary Journal, 1(2), 47-60.
Rockower, P. (2012). Recipes for gastrodiplomacy. Place Branding and Public Diplomacy, 8(3), 235-246.
Studi, L., K., Agung, G., & Suryawati, A. (2024). Balinese Cultural Diplomacy Through Culinary Products: A Study of Semiothic Communication. Jurnal Ilmiah LISKI (Lingkar Studi Komunikasi), 10(1), 54-63.
Zhang, J. (2015). The foods of the world: Mapping and comparing contemporary gastrodiplomacy campaigns. International Journal of Communication, 9(2015), 568-591.
