ศึกษาเรื่องเล่าและตำนานเกี่ยวกับประวัติความเป็นมาของชื่อบ้านนามเมือง อำเภอเมือง จังหวัดเลย

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อสำรวจรวบรวมเรื่องเล่าและตำนาน ประวัติชื่อบ้าน-นามเมือง ที่เกี่ยวข้องกับระบบนิเวศวิทยาในเขตพื้นที่อำเภอเมืองเลย จังหวัดเลย รูปแบบการวิจัยเป็นการศึกษาวิจัยเชิงคุณภาพ เครื่องมือในการวิจัยได้แก่ แบบสำรวจ แบบสัมภาษณ์กึ่งโครงสร้าง และแบบสังเกต นำข้อมูลจากการศึกษาและวิเคราะห์มาจัดทำเป็นสื่อนวัตกรรมคืนความรู้สู่ชุมชน ส่วนรูปแบบการนำเสนอข้อมูลวิจัยใช้รูปแบบวิธีพรรณนาวิเคราะห์
ผลการวิจัยพบว่า 1) ผลการศึกษาเรื่องเล่าและตำนานเกี่ยวกับประวัติ ชื่อบ้าน-นามเมือง พบว่า เรื่องเล่า ตำนาน ในเขตอำเภอเมืองเลย จังหวัดเลย ที่นิยมนำสิ่งแวดล้อมในนิเวศวิทยามาตั้งเป็นชื่อบ้าน-นามเมือง สามารถจัดกลุ่มได้เป็น 6 ประเภท (1) การตั้งชื่อโดยอิงจากลักษณะทางภูมิศาสตร์ (2) การตั้งชื่อโดยใช้สัตว์ประจำถิ่น (3) การตั้งชื่อจากพืช/ผลไม้ (4) การตั้งชื่อจากลักษณะสิ่งแวดล้อมในชุมชน (5) การตั้งชื่อจากลักษณะหรือสัญลักษณ์ทางวัฒนธรรมและสังคม (6) การตั้งชื่อที่สะท้อนถึงสิ่งแวดล้อมโดยรวม 2) ผลการวิเคราะห์หลักการตั้งชื่อเกี่ยวข้องกับระบบนิเวศ พบว่า เรื่องเล่า ตำนานที่เกี่ยวข้องกับนิเวศวิทยา สามารถจัดกลุ่มได้เป็น 7 ประเภท (1) เรื่องเล่า ตำนานที่เกี่ยวข้องกับน้ำ (2) เรื่องเล่า ตำนานที่เกี่ยวข้องกับดิน/นา (3) เรื่องเล่า ตำนานที่เกี่ยวข้องกับต้นไม้ (4) เรื่องเล่า ตำนานที่เกี่ยวข้องกับภูเขา/ถ้ำ (5) เรื่องเล่า ตำนานที่เกี่ยวข้องกับบุคคล/วัฒนธรรม (6) เรื่องเล่า ตำนานที่เกี่ยวข้องกับสัตว์ (7) เรื่องเล่า ตำนานที่เกี่ยวข้องกับนิเวศวิทยาเกี่ยวกับลักษณะอื่นๆ การจัดการทรัพยากรทางวัฒนธรรม นำข้อมูลมาจัดทำเป็นสื่อ นวัตกรรม เพื่อคืนความรู้สู่ชุมชน ดังนี้ (1) หนังสือประวัติความเป็นมา ชื่อบ้านนามเมืองในเขตอำเภอเมือง จังหวัดเลย (2) แผนที่ท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม (3) สื่อวีดีทัศน์แนะนำสถานที่ท่องเที่ยวเชิงนิเวศ