พลวัตสิมน้ำอีสานในจังหวัดอุบลราชธานี

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาความหมายของ สิมน้ำ ตามคัมภีร์พระพุทธศาสนา 2) ศึกษาลักษณะของสิมน้ำอีสานในจังหวัดอุบลราชธานี และ 3) ศึกษาพลวัตของสิมน้ำอีสานในจังหวัดอุบลราชธานี การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ โดยเก็บรวบรวมข้อมูลจากการสัมภาษณ์กลุ่มเป้าหมายจำนวน 30 รูป/คน ประกอบด้วย พระสงฆ์ นักวิชาการศาสนา ปราชญ์ชาวบ้าน ผู้นำชุมชน และประชาชนทั่วไป กลุ่มละ 6 คน รวมทั้งสิ้น 5 กลุ่ม วิเคราะห์ข้อมูลด้วยการวิเคราะห์เนื้อหา และนำเสนอผลการวิจัยในเชิงพรรณนา
ผลการวิจัยพบว่า
1. สิมน้ำตามคัมภีร์พระพุทธศาสนา คือเขตสีมาที่ตั้งอยู่ในแหล่งน้ำธรรมชาติ เรียกว่า อุทกเขปสีมา แบ่งเป็น 3 ประเภท ได้แก่ 1) นที (แม่น้ำที่มีน้ำไหล) 2) สมุทร (ทะเลหรืออ่าว) และ 3) ชาตสระ (บึง หนองน้ำ ทะเลสาบที่เกิดขึ้นเอง) ลักษณะของสิมน้ำมักเป็นอาคารที่ตั้งอยู่กลางน้ำ มีรูปแบบเรียบง่าย คล้ายศาลากลางน้ำ
2. สิมน้ำในจังหวัดอุบลราชธานี มีลักษณะเป็นเรือนแพกลางน้ำ ได้รับการยกย่องเป็นมรดกภูมิปัญญาท้องถิ่น การบูรณปฏิสังขรณ์ในปัจจุบันมีการผสมผสานวัสดุท้องถิ่นและวัสดุสมัยใหม่ เช่น เสาปูน หลังคาสังกะสี หรือวัสดุทดแทนอื่นๆ
3. พลวัตของสิมน้ำ มีการเปลี่ยนแปลงไปตามบริบททางสังคม วัฒนธรรรม และเศรษฐกิจ โดยคณะกรรมการวัดและชุมชนร่วมกันอนุรักษ์ ส่งเสริมกิจกรรมวัฒนธรรม และเผยแพร่ข้อมูลผ่านสื่อออนไลน์ เพื่อให้สิมน้ำคงอยู่ในฐานะศิลปะโบราณและมรดกทางภูมิปัญญาสืบไป