ศึกษาค่านิยมการเทศน์แหล่อีสานในบุญแจกข้าวของชุมชนอำเภอเมือง จังหวัดอุดรธานี
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาหลักการเทศนาและพุทธวิธีการสอนที่ปรากฏในการเทศน์แหล่อีสานในประเพณีบุญแจกข้าวตามแนวพระพุทธศาสนา 2) ศึกษารูปแบบการเทศน์แหล่อีสานในประเพณีบุญแจกข้าวของชุมชนอำเภอเมือง จังหวัดอุดรธานี และ 3) ศึกษาค่านิยมที่สะท้อนผ่านการเทศน์แหล่อีสานในประเพณีบุญแจกข้าวของชุมชนอำเภอเมือง จังหวัดอุดรธานี เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ โดยเก็บรวบรวมข้อมูลจากการสัมภาษณ์ผู้ให้ข้อมูลสำคัญ จำนวน 25 รูป/คน วิเคราะห์ข้อมูลด้วยการวิเคราะห์เชิงเนื้อหาตามแนวอุปนัยวิธี และนำเสนอผลการวิจัยเชิงพรรณนา
ผลการวิจัยพบว่า
1. หลักการเทศนาและพุทธวิธีการสอนที่ปรากฏในการเทศน์แหล่อีสานมีรากฐานมาจากพุทธประเพณีการแสดงธรรมตั้งแต่สมัยพุทธกาล โดยเฉพาะการแสดงธรรมของพระโสณกุฏิกัณณะ ผู้มีความสามารถในการสาธยายพระธรรมด้วยถ้อยคำและท่วงทำนองอันไพเราะ การเทศน์แหล่อีสานจึงเป็นรูปแบบการเผยแผ่พระพุทธศาสนาที่ประยุกต์ให้สอดคล้องกับบริบทวัฒนธรรมท้องถิ่น
2. การเทศน์แหล่อีสานในประเพณีบุญแจกข้าวเป็นกระบวนการเผยแผ่พระพุทธศาสนาที่ผสานหลักธรรมเข้ากับศิลปวัฒนธรรมพื้นบ้าน ผ่านทำนองแหล่และสรภัญญะ โดยเนื้อหามุ่งส่งเสริมหลักกตัญญูกตเวที บุญ กรรม การอุทิศส่วนกุศล และความสามัคคีของชุมชน พร้อมทั้งใช้ภาษาถิ่นและคติชนท้องถิ่นเป็นสื่อในการถ่ายทอดธรรมะ
3. ค่านิยมที่สะท้อนผ่านการเทศน์แหล่อีสาน ประกอบด้วย ความกตัญญูกตเวทีต่อบรรพบุรุษ ศรัทธาในพระพุทธศาสนา ความสามัคคีของชุมชน ความสัมพันธ์ในครอบครัวและเครือญาติ และการอนุรักษ์ภูมิปัญญา ศิลปวัฒนธรรม และประเพณีท้องถิ่นอีสาน
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เพื่อให้เป็นไปตามกฎหมายลิขสิทธิ์ ผู้นิพนธ์ทุกท่านต้องลงลายมือชื่อในแบบฟอร์มใบมอบลิขสิทธิ์บทความ ให้แก่วารสารฯ พร้อมกับบทความต้นฉบับที่ได้แก้ไขครั้งสุดท้าย นอกจากนี้ ผู้นิพนธ์ทุกท่านต้องยืนยันว่าบทความ ต้นฉบับที่ส่งมาตีพิมพ์นั้น ได้ส่งมาตีพิมพ์เฉพาะในวารสาร วิชาการธรรม ทรรศน์ เพียงแห่งเดียวเท่านั้น หากมีการใช้ ภาพหรือตารางของผู้นิพนธ์อื่นที่ปรากฏในสิ่งตีพิมพ์อื่นมาแล้ว ผู้นิพนธ์ต้องขออนุญาตเจ้าของลิขสิทธิ์ก่อน พร้อมทั้ง แสดงหนังสือที่ได้รับการยินยอมต่อบรรณาธิการ ก่อนที่บทความจะได้รับการตีพิมพ์เอกสารอ้างอิง
ตรีศิลป์ บุญขจร. (2555). สายธารตรีศิลป์นิพนธ์: รวมบทความคัดสรรของรองศาสตราจารย์ ดร.ตรีศิลป์ บุญขจร. กรุงเทพฯ: สร้างสรรค์บุ๊คส์.
ปรีชา พิณทอง. (2532). สารานุกรมอีสาน-ไทย-อังกฤษ. อุบลราชธานี: ศิริธรรม.
พระครูจิรธรรมนุกูล (ธมฺมงฺกโร โฉมจังหรีด). (2562). การศึกษาแนวคิดเรื่องปุพพเปตพลีตามแนวพุทธศาสนาเถรวาท. (วิทยานิพนธ์พุทธศาสตรมหาบัณฑิต). พระนครศรีอยุธยา: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
พระครูใบฎีกาเฉลิมพล อริยวํโส (คําเชื้อ). (2547). การศึกษาวิเคราะห์ปุพพเปตพลีที่ปรากฏในคัมภีร์ใบลานล้านนา: กรณีศึกษาคัมภีร์เปตตพลีฉบับวัดหลวงราชสัณฐาน. (วิทยานิพนธ์พุทธศาสตรมหาบัณฑิต). พระนครศรีอยุธยา: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
พระมหาสุพจน์ คำน้อย. (2547). การศึกษาวิเคราะห์คำสอนเรื่องการอุทิศส่วนบุญในพระพุทธศาสนาเถรวาท. (วิทยานิพนธ์ศิลปศาสตรมหาบัณฑิต). กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
พระราชธรรมโสภณ (จำปี พงไทยสง). (2551). ศึกษาหลักจริยธรรมประเพณีการทำบุญแจกข้าวของชาวพุทธบ้านคูเมืองอำเภอเมืองสรวง จังหวัดร้อยเอ็ด. (วิทยานิพนธ์พุทธศาสตรมหาบัณฑิต). พระนครศรีอยุธยา: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
พระวิรัช กิวขุนทด. (2552). เทศน์มหาชาติ: แนวทางการใช้ภูมิปัญญาการเทศน์เพื่อส่งเสริมความเชื่อ ประเพณี และพิธีกรรมในจังหวัดนครราชสีมา. (วิทยานิพนธ์ศาสนศาสตรมหาบัณฑิต). มหาสารคาม: มหาวิทยาลัยมหาสารคาม.
พระสุรชาติ ปฏิภาโน (โนนวังไทร). (2556). บุญและอานิสงส์ของบุญในพุทธศาสนาเถรวาท. (วิทยานิพนธ์พุทธศาสตรมหาบัณฑิต). พระนครศรีอยุธยา: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2539). พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. กรุงเทพฯ: มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
ฤดีมน ปรีดีสนิท. (ม.ป.ป.). พิธีกรรมและความเชื่อของชุมชนสองฝั่งโขง. อุดรธานี: ศูนย์วัฒนธรรม สถาบันราชภัฏอุดรธานี.
