มิติทางวัฒนธรรม ภูมิปัญญาท้องถิ่น และสุขภาวะของอาหารพื้นถิ่น: กรณีศึกษาแกงฮังเล
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความวิชาการนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์มิติทางวัฒนธรรม ความเชื่อ และกระบวนการถ่ายทอดภูมิปัญญาท้องถิ่นที่สะท้อนผ่านอาหารพื้นถิ่น “แกงฮังเล” ของภาคเหนือประเทศไทย โดยใช้การศึกษาเอกสารและงานวิจัยที่เกี่ยวข้องเป็นฐานในการสังเคราะห์องค์ความรู้ ควบคู่กับการวิเคราะห์คุณค่าทางโภชนาการและสรรพคุณของสมุนไพรในบริบทของแนวคิด “อาหารเป็นยา” ผลการศึกษาพบว่า แกงฮังเลมีบทบาททั้งในชีวิตประจำวันและในพิธีกรรมทางศาสนาและประเพณี อันสะท้อนอัตลักษณ์และโครงสร้างความสัมพันธ์ทางสังคมของชุมชนล้านนา อีกทั้งส่วนประกอบของเครื่องเทศและสมุนไพรพื้นบ้านยังมีสารออกฤทธิ์ทางชีวภาพที่ส่งเสริมสุขภาวะทั้งด้านร่างกาย จิตใจ และสังคม การสังเคราะห์องค์ความรู้ดังกล่าวชี้ให้เห็นว่า แกงฮังเลมิใช่เพียงอาหารพื้นบ้าน หากเป็นทุนทางวัฒนธรรมที่มีศักยภาพต่อการสร้างมูลค่าเชิงเศรษฐกิจของชุมชน และสามารถพัฒนาเชื่อมโยงสู่การท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมและสุขภาพอย่างยั่งยืน ภายใต้กรอบการอนุรักษ์อัตลักษณ์และภูมิปัญญาท้องถิ่น
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เพื่อให้เป็นไปตามกฎหมายลิขสิทธิ์ ผู้นิพนธ์ทุกท่านต้องลงลายมือชื่อในแบบฟอร์มใบมอบลิขสิทธิ์บทความ ให้แก่วารสารฯ พร้อมกับบทความต้นฉบับที่ได้แก้ไขครั้งสุดท้าย นอกจากนี้ ผู้นิพนธ์ทุกท่านต้องยืนยันว่าบทความ ต้นฉบับที่ส่งมาตีพิมพ์นั้น ได้ส่งมาตีพิมพ์เฉพาะในวารสาร วิชาการธรรม ทรรศน์ เพียงแห่งเดียวเท่านั้น หากมีการใช้ ภาพหรือตารางของผู้นิพนธ์อื่นที่ปรากฏในสิ่งตีพิมพ์อื่นมาแล้ว ผู้นิพนธ์ต้องขออนุญาตเจ้าของลิขสิทธิ์ก่อน พร้อมทั้ง แสดงหนังสือที่ได้รับการยินยอมต่อบรรณาธิการ ก่อนที่บทความจะได้รับการตีพิมพ์เอกสารอ้างอิง
เกศศิณี ตระกูลทิวากร. (2557). การส่งเสริมการท่องเที่ยวภาคเหนือโดยใช้ภาพลักษณ์ของอาหารท้องถิ่น. กรุงเทพฯ: สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย.
ฐิติวรฎา ใยสำลี, สุรีย์พร ธัญญะกิจ, จุฑารัตน์ ศักดิ์มั่นวงศ์ และนพพร แพทย์รัตน์. (2562). “แกงฮังเล” วัฒนธรรมและความเชื่อ. วารสารวไลยอลงกรณ์ปริทัศน์ (มนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์), 9(2), 172-186.
ทรงสิริ วิชิรานนท์, พจนีย์ บุญนา และจงทิพย์ อธิมุติสรรค์. (2557). วิถีชีวิตและความมั่นคงของอาหารภาคใต้. วารสารวิชาการและวิจัย มทร.พระนคร, 8(1), 94-107.
ทัศนีย์ อารมณ์เกลี้ยง และสุภาพ ฉัตราภรณ์. (2557). เส้นทางการสืบสานภูมิปัญญาอาหารล้านนาสู่ความยั่งยืน. วารสารเกษตรศาสตร์ (สังคม), 35, 189-205.
ประหยัด สายวิเชียร. (2547). อาหาร วัฒนธรรมและสุขภาพ. เชียงใหม่: นพบุรีการพิมพ์.
พัทยา สายหู. (2532). กลไกของสังคม. กรุงเทพฯ: จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
ยศ สันตสมบัติ. (2543). ความหลากหลายทางชีวภาพและภูมิปัญญาท้องถิ่นเพื่อการพัฒนาอย่างยั่งยืน. กรุงเทพฯ: สำนักงานคณะกรรมการวิจัยแห่งชาติ.
สุธินดา ใจขาน, อัจฉริยา สุริยา และทิวารัตน์ ศรีราตรี. (2557). การศึกษาศักยภาพของอาหารพื้นบ้านกับการท่องเที่ยวของเมืองมรดกโลกหลวงพระบาง เพื่อเตรียมความพร้อมเข้าสู่ประชาคมอาเซียน. ใน การประชุมวิชาการการพัฒนาชนบทที่ยั่งยืน ครั้งที่ 4 ประจำปี 2557: Rethink: Social Development for Sustainability in ASEAN Community (หน้า 650-657). ขอนแก่น: ศูนย์วิจัยและพัฒนาชุมชนอย่างยั่งยืน มหาวิทยาลัยขอนแก่น.
อรอนงค์ ทองมี. (2564). แกงฮังเล. วารสารวัฒนธรรมอาหารไทย, 3(2), 1-6.
Bayan, L., Koulivand, P. H., & Gorji, A. (2014). Garlic: A review of potential therapeutic effects. Avicenna Journal of Phytomedicine, 4(1), 1-14.
Hewlings, S. J., & Kalman, D. S. (2017). Curcumin: A review of its effects on human health. Foods, 6(10), 92. https://doi.org/10.3390/foods6100092
Mashhadi, N. S., Ghiasvand, R., Askani, G., Hariri, M., & Mofid, M.R. (2013). Anti-oxidative and anti-inflammatory effects of ginger in health and physical activity: Review of current evidence. International Journal of Preventive Medicine, 4(Suppl 1), S36-S42.
Mintz, S. W., & Du Bois, C. M. (2002). The anthropology of food and eating. Annual Review of Anthropology, 31, 99-119. https://doi.org/10.1146/annurev.anthro.32.032702.131011
Richards, G. (2012). An overview of food and tourism trends and policies. In OECD (Ed.), Food and the tourism experience: The OECD-Korea workshop. Paris: OECD Publishing.
UNESCO. (2003). Convention for the safeguarding of the intangible cultural heritage. Paris: UNESCO.
Viwatpanich, K. (2012). Consumption and nutritive values of traditional Mon food. ASEAS-Austrian Journal of South-East Asian Studies, 5(1), 152-160.
World Health Organization. (1948). Constitution of the World Health Organization. Geneva: WHO.
