แนวทางความยั่งยืนทางอาชีพของพนักงานสายวิชาการในมหาวิทยาลัยในกำกับของรัฐ

Main Article Content

พระมหาสุทธิดล จิตฺตปญฺโญ (ภูนอก)
วนิดา พรมหล้า

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาแนวทางความยั่งยืนทางอาชีพของพนักงานสายวิชาการในมหาวิทยาลัยในกำกับของรัฐ เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ โดยใช้การสัมภาษณ์เชิงลึกแบบกึ่งโครงสร้างกับผู้ให้ข้อมูลสำคัญ จำนวน 20 คน ซึ่งได้รับการคัดเลือกแบบเจาะจงจากผู้ที่ปฏิบัติงานในมหาวิทยาลัยในกำกับของรัฐ เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ แบบสัมภาษณ์เชิงลึก และวิเคราะห์ข้อมูลด้วยการวิเคราะห์เนื้อหา
ผลการวิจัยพบว่า แนวทางความยั่งยืนทางอาชีพของพนักงานสายวิชาการในมหาวิทยาลัยในกำกับของรัฐประกอบด้วย 3 มิติสำคัญ ได้แก่ 1) สุขภาวะในการทำงาน ประกอบด้วย การมีค่าตอบแทนและสวัสดิการที่เป็นธรรม ความสมดุลระหว่างชีวิตการทำงานและชีวิตส่วนตัว ความสัมพันธ์อันดีกับผู้ร่วมงาน สิ่งแวดล้อมที่เอื้อต่อการทำงาน และความก้าวหน้าในอาชีพ 2) ความสุขในการทำงาน ประกอบด้วย การบริหารงานตามหลักธรรมาภิบาล การมีส่วนร่วมในการตัดสินใจ ความก้าวหน้าในอาชีพ และการสร้างบรรยากาศการทำงานเชิงบวก และ 3) ประสิทธิผลในการทำงาน ประกอบด้วย การส่งเสริมอิสระทางวิชาการ การสนับสนุนงานวิจัย การบริการวิชาการที่เชื่อมโยงกับสังคม และการทำนุบำรุงศิลปวัฒนธรรมที่สอดคล้องกับบริบทของแต่ละหน่วยงาน ผลการวิจัยชี้ให้เห็นว่า ความยั่งยืนทางอาชีพของพนักงานสายวิชาการเกิดจากการพัฒนาอย่างสมดุลทั้งด้านสุขภาวะ ความสุข และประสิทธิผลในการทำงาน ซึ่งสามารถนำไปใช้เป็นแนวทางในการกำหนดนโยบายและการบริหารทรัพยากรมนุษย์ของมหาวิทยาลัยในกำกับของรัฐ เพื่อส่งเสริมการคงอยู่ในอาชีพและการพัฒนาศักยภาพของบุคลากรสายวิชาการอย่างยั่งยืน

Article Details

รูปแบบการอ้างอิง
(ภูนอก) พ. จ., & พรมหล้า ว. (2026). แนวทางความยั่งยืนทางอาชีพของพนักงานสายวิชาการในมหาวิทยาลัยในกำกับของรัฐ. วารสารวิชาการธรรมทรรศน์, 26(2), 301–312. สืบค้น จาก https://so06.tci-thaijo.org/index.php/dhammathas/article/view/288359
ประเภทบทความ
บทความวิจัย (Research Article)

เอกสารอ้างอิง

เกศริน ธารีเทียน และศศิธร ลบล้ำเลิศ. (2557). แนวปฏิบัติที่ดีในการขอตำแหน่งทางวิชาการของบุคลากรสายวิชาการ คณะสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล. วารสารสังคมศาสตร์บูรณาการ มหาวิทยาลัยมหิดล, 1(2), 98-112.

เครือข่ายพนักงานมหาวิทยาลัย. (2556). เปรียบเทียบสถานะพนักงานมหาวิทยาลัยกับข้าราชการ. เข้าถึงได้จาก http://u-staff.blogspot.com/

เจษฎา คูงามมาก และพาชิตชนัต ศิริพานิช. (2557). ความเครียดในการทำงานของอาจารย์มหาวิทยาลัยรัฐ. เข้าถึงได้จาก http://repository.nida.ac.th/handle/662723737/504

ชาย โพธิสิตา. (2559). ศาสตร์และศิลป์แห่งการวิจัยเชิงคุณภาพ. (พิมพ์ครั้งที่ 7). กรุงเทพฯ: อัมรินทร์ พริ้นติ้ง แอนด์ พับลิชชิ่ง.

ธนพร พิมพ์แมน. (2567). การลาออกของบุคลากรมหาวิทยาลัยขอนแก่น ประจำปี 2561-2565. ขอนแก่น: กองทรัพยากรบุคคล มหาวิทยาลัยขอนแก่น.

มหาวิทยาลัยมหาสารคาม. (2566). รายงานผลการบริหารทรัพยากรบุคคล ประจำปีงบประมาณ 2566. มหาสารคาม: มหาวิทยาลัยมหาสารคาม.

วัฒนา พัดเกตุ. (2548). การศึกษาเจตคติในการทำวิจัยและปัญหาอุปสรรคในการทำวิจัยของอาจารย์คณะมนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยนเรศวร. วารสารคณะมนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยนเรศวร, 3(1), 44-57.

สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2560). แผนการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2560-2579. กรุงเทพฯ: พริกหวานกราฟฟิค.

สิทธา กิจเจริญ. (2560). สภาพปัญหาและแนวทางการพัฒนาบุคลากรสายวิชาการเพื่อขอกำหนดตำแหน่งทางวิชาการของมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลรัตนโกสินทร์. (วิทยานิพนธ์บริหารธุรกิจมหาบัณฑิต). กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยศิลปากร.

สุรพล นิติไกรพจน์ และกฤติน ดิ่งแก้ว. (2559). มหาวิทยาลัยไทย: พัฒนาการมหาวิทยาลัยในกำกับของรัฐและกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับการบริหารงาน. กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.

Ahsan, N., Abdullah, Z., Fie, D. Y. G., & Alam, S. S. (2009). A study of job stress on job satisfaction among university staff in Malaysia: Empirical study. European Journal of Social Sciences, 8(1), 121-131.

De Vos, A., van der Heijden, B. I. J. M., & Akkermans, J. (2020). Sustainable careers: Towards a conceptual model. Journal of Vocational Behavior, 117, 103196. https://doi.org/10.1016/j.jvb.2018.06.011

McCallum, F. (2021). Teacher and staff wellbeing: Understanding the experiences of school staff. In M. L. Kern & M. L. Wehmeyer (Eds.), The Palgrave handbook of positive education (pp. 715-740). Cham, Switzerland: Palgrave Macmillan. https://doi.org/10.1007/978-3-030-64537-3_28

Skaalvik, E. M., & Skaalvik, S. (2020). Teacher burnout: Relations between dimensions of burnout, perceived school context, job satisfaction and motivation for teaching. A longitudinal study. Teachers and Teaching, 26(7-8), 602-616. https://doi.org/10.1080/13540602.2021.1913404

Van der Heijden, B. I. J. M., & De Vos, A. (2015). Sustainable careers: Introductory chapter. In B. I. J. M. Van der Heijden & A. De Vos (Eds.), Handbook of research on sustainable careers (pp. 1-19). Cheltenham, UK: Edward Elgar Publishing.