ปัจจัยที่ส่งผลต่อการเปิดบัญชีม้า: การวิเคราะห์เชิงคุณภาพผ่านวรรณกรรมตัวบทกฎหมายและสถิติภายใต้กรอบทฤษฎีการยับยั้งการกระทำผิดและทฤษฎีความเครียดทั่วไป
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้ มีที่มาจากปัญหาที่ว่า แม้พระราชกำหนดมาตรการป้องกันและปราบปรามอาชญากรรมทางเทคโนโลยี พ.ศ. 2566 และที่แก้ไขเพิ่มเติม พ.ศ. 2568 จะกำหนดบทลงโทษทางอาญาสำหรับผู้เปิดหรือยินยอมให้ผู้อื่นใช้บัญชีม้า แต่การกระทำความผิดยังคงเกิดขึ้นอย่างต่อเนื่อง อันสะท้อนข้อจำกัดด้านประสิทธิผลของการบังคับใช้กฎหมาย การวิจัยมีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาปัจจัยที่ส่งผลต่อการเปิดบัญชีม้าทั้งในระดับปัจเจกบุคคลและระดับโครงสร้าง 2) ศึกษาสภาพปัญหาทางกฎหมายเกี่ยวกับการเปิดบัญชีม้าตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ ประมวลกฎหมายอาญา และพระราชกำหนดมาตรการป้องกันและปราบปรามอาชญากรรมทางเทคโนโลยี พ.ศ. 2566 และ พ.ศ. 2568 3) วิเคราะห์ปัจจัยที่ส่งผลต่อการเปิดบัญชีม้าควบคู่กับปัญหาทางกฎหมายดังกล่าว และ 4) เสนอแนวทางแก้ไขปัญหาการเปิดบัญชีม้า การวิจัยเป็นการวิจัยเชิงเอกสาร โดยทบทวนวรรณกรรม วิเคราะห์ตัวบทกฎหมาย คำพิพากษาศาลฎีกา และสถิติคดีจากหน่วยงานบังคับใช้กฎหมาย ภายใต้กรอบ Perceptual Deterrence Framework ของ Paternoster และ Bachman และ General Strain Theory ของ Agnew
ผลการวิจัยพบว่า
1. ช่องว่างระหว่างบทลงโทษตามกฎหมายกับการรับรู้ของผู้กระทำผิดเป็นกลไกสำคัญที่อธิบายความล้มเหลวของการยับยั้ง เนื่องจากอัตราการจับกุมต่ำและการหลีกเลี่ยงการถูกลงโทษทำให้การรับรู้ความแน่นอนของโทษไม่เพียงพอต่อการยับยั้ง
2. ความเปราะบางทางเศรษฐกิจและโอกาสที่จำกัดเป็นบริบทสำคัญที่ลดน้ำหนักของต้นทุนทางกฎหมาย โดยแรงกดดันด้านรายได้ผลักดันให้บุคคลยอมรับความเสี่ยงเพื่อแลกกับผลประโยชน์ทางการเงินระยะสั้น
3. ช่องว่างในการบังคับใช้กฎหมายเชิงสถาบันยังเป็นอุปสรรคสำคัญต่อประสิทธิผลของกฎหมาย จึงควรพัฒนาระบบแลกเปลี่ยนข้อมูลระหว่างธนาคารกับหน่วยงานบังคับใช้กฎหมายแบบเรียลไทม์ ขยายมาตรการอายัดบัญชี และเพิ่มทรัพยากรด้านการสืบสวน
4. ควรแก้ไขมาตรา 9 แห่งพระราชกำหนดดังกล่าว โดยเพิ่มบทนิยามคำว่า “บัญชีม้า” และกำหนดระดับบทลงโทษให้สอดคล้องกับเจตนาและมูลค่าธุรกรรม ควบคู่กับมาตรการเพิ่มความแน่นอนในการบังคับใช้กฎหมาย
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เพื่อให้เป็นไปตามกฎหมายลิขสิทธิ์ ผู้นิพนธ์ทุกท่านต้องลงลายมือชื่อในแบบฟอร์มใบมอบลิขสิทธิ์บทความ ให้แก่วารสารฯ พร้อมกับบทความต้นฉบับที่ได้แก้ไขครั้งสุดท้าย นอกจากนี้ ผู้นิพนธ์ทุกท่านต้องยืนยันว่าบทความ ต้นฉบับที่ส่งมาตีพิมพ์นั้น ได้ส่งมาตีพิมพ์เฉพาะในวารสาร วิชาการธรรม ทรรศน์ เพียงแห่งเดียวเท่านั้น หากมีการใช้ ภาพหรือตารางของผู้นิพนธ์อื่นที่ปรากฏในสิ่งตีพิมพ์อื่นมาแล้ว ผู้นิพนธ์ต้องขออนุญาตเจ้าของลิขสิทธิ์ก่อน พร้อมทั้ง แสดงหนังสือที่ได้รับการยินยอมต่อบรรณาธิการ ก่อนที่บทความจะได้รับการตีพิมพ์เอกสารอ้างอิง
กรมประชาสัมพันธ์. (2566). ศูนย์ปฏิบัติการต่อต้านอาชญากรรมออนไลน์ (1441) เปิดให้บริการประชาชน 1 พฤศจิกายนนี้. เข้าถึงได้จาก https://www.prd.go.th/th/content/category/detail/id/9/iid/227171
ช่อลัดดา ควรประเสริฐ และอัคคกร ไชยพงษ์. (2568). การคุ้มครองผู้เสียหายจาก การถูกฉ้อโกงให้โอนเงินเข้าบัญชีม้า: ศึกษาเปรียบเทียบกฎหมายไทย อังกฤษ และญี่ปุ่น. วารสารกฎหมายและสังคมท้องถิ่น, 9(2), 1-40.
ธนาคารแห่งประเทศไทย. (2569). วิวัฒนาการการจัดการและป้องกันภัยทุจริตทางการเงินของธปท. เข้าถึงได้จาก https://www.bot.or.th/th/fraud/fraud-measure-development.html
นิรัฐกานต์ บุญรอด และวิวรรธน์ ดำรงค์กุลนันท์. (2568). การบัญญัติ ความรับผิดทางอาญาเพื่อป้องกันความเสียหาย: ศึกษากรณีความเหมาะสมของการบัญญัติความรับผิดทางอาญาเกี่ยวกับบัญชีม้า. วารสารนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยแม่ฟ้าหลวง, 8(1), 85-119.
พระราชกำหนดมาตรการป้องกันและปราบปรามอาชญากรรมทางเทคโนโลยี (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2568. (2568). ราชกิจจานุเบกษา. เล่ม 142 ตอนที่ 27 ก, หน้า 1-20.
พระราชกำหนดมาตรการป้องกันและปราบปรามอาชญากรรมทางเทคโนโลยี พ.ศ. 2566. (2566). ราชกิจจานุเบกษา. เล่ม 140 ตอนที่ 18 ก, หน้า 1-16.
มนัสนันท์ ปิ่นพิทักษ์. (2566). บัญชีม้า: ปัญหาและแนวทางแก้ไขทางกฎหมาย. วารสารมหาวิทยาลัยราชภัฏเพชรบูรณ์, 10(2), 45-62.
ศีรวิษ สุขชัย และปริญญา ศรีเกตุ. (2567). การอายัดบัญชีและความรับผิดของผู้ใช้ บัญชีม้าตามกฎหมายไทย: ปัญหาและแนวทางแก้ไขเชิงเปรียบเทียบ. วารสารนวัตกรรมการศึกษาและการวิจัย, 8(4), 1-25.
Agnew, R. (1992). Foundation for a general strain theory of crime and delinquency. Criminology, 30(1), 47-87. https://doi.org/10.1111/j.1745-9125.1992.tb01093.x
Akers, R. L. (1973). Deviant behavior: A social learning approach. Belmont, CA: Wadsworth Publishing Company.
Apel, R., & Paternoster, R. (2009). Understanding "criminogenic" corporate culture. In S. Simpson & D. Weisburd (Eds.), The criminology of white-collar crime (pp. 15-33). New York, NY: Springer.
Beccaria, C. (1986). On crimes and punishments (D. Young, Trans.). Indianapolis, IN: Hackett Publishing Company. (Original work published 1764).
Becker, G. S. (1968). Crime and punishment: An economic approach. Journal of Political Economy, 76(2), 169-217. https://doi.org/10.1086/259394
Bekkers, L., Leukfeldt, R., & Stol, W. (2024). Recruiting money mules: An experimental study on social media advertising. Journal of Experimental Criminology. https://doi.org/10.1007/s11292-024-09596-0
Bekkers, L., Leukfeldt, R., Stol, W., & Verhoeven, M. (2025). The prevalence of money mule recruitment among Dutch youth. European Journal of Criminology, 22(1), 1-22. https://doi.org/10.1177/14773708241238765
Bentham, J. (1907). An introduction to the principles of morals and legislation. Oxford: Clarendon Press. (Original work published 1789).
Cornish, D. B., & Clarke, R. V. (1986). The reasoning criminal: Rational choice perspectives on offending. New York, NY: Springer-Verlag.
Fink, A. (2019). Conducting research literature reviews: From the internet to paper. (5th ed.). Thousand Oaks, CA: SAGE Publications.
Hovav, A., & D'Arcy, J. (2012). Applying an extended model of deterrence across cultures. Information & Management, 49(2), 99-110. https://doi.org/10.1016/j.im.2011.12.005
Kleck, G., Sever, B., Li, S., & Gertz, M. (2005). The missing link in general deterrence research. Criminology, 43(3), 623-660. https://doi.org/10.1111/ j.0011-1348.2005.00019.x
Nagin, D. S. (2013). Deterrence in the twenty-first century. Crime and Justice, 42(1), 199-263. https://doi.org/10.1086/670398
Nagin, D. S., & Pogarsky, G. (2001). Integrating celerity, impulsivity, and extralegal sanction threats into a model of general deterrence. Criminology, 39(4), 865-892.
Paternoster, R. (1987). The deterrent effect of the perceived certainty and severity of punishment. Justice Quarterly, 4(2), 173-217.
Paternoster, R. (2010). How much do we really know about criminal deterrence? Journal of Criminal Law and Criminology, 100(3), 765-824.
Paternoster, R., & Bachman, R. (2012). Perceptual deterrence theory. In F. Cullen & P. Wilcox (Eds.), The Oxford handbook of criminological theory (pp. 649-671). New York, NY: Oxford University Press.
Pogarsky, G. (2002). Identifying deterrable offenders. Justice Quarterly, 19(3), 431-452.
Pogarsky, G., & Piquero, A. R. (2003). Can punishment encourage offending? Investigating the "resetting" effect. Journal of Research in Crime and Delinquency, 40(1), 92-117.
Pound, R. (1910). Law in books and law in action. American Law Review, 44(1), 12-36.
Pratt, T. C., & Cullen, F. T. (2006). The empirical status of deterrence theory: A meta-analysis. In F. Cullen, J. Wright, & K. Blevins (Eds.), Taking stock: The status of criminological theory (pp. 367-395). New Brunswick, NJ: Transaction Publishers.
Rani, M., Chen, I. A., Keng, T. C., & Tanveer, M. (2024). Money mule in financial crimes: A systematic literature review. Journal of Financial Crime. https://doi.org/10.1108/JFC-09-2023-0252
Raskolnikov, A. (2020). Deterrence theory in law. Supreme Court Economic Review, 27(1), 167-201.
Stafford, M. C., & Warr, M. (1993). A reconceptualization of general and specific deterrence. Journal of Research in Crime and Delinquency, 30(2), 123-135.
Weisburd, D., Waring, E., & Chayet, E. (1995). Specific deterrence in a sample of offenders convicted of white-collar crimes. Criminology, 33(4), 587-607.
