การเปรียบเทียบความรอบรู้ด้านอาชีวอนามัยระหว่างแรงงานไทยและแรงงานข้ามชาติเมียนมา ในโรงงานอุตสาหกรรมแห่งหนึ่ง จังหวัดปราจีนบุรี
คำสำคัญ:
ความรอบรู้ด้านอาชีวอนามัย, แรงงานข้ามชาติเมียนมา, อาชีวอนามัยและความปลอดภัยบทคัดย่อ
การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ (1) ศึกษาปัจจัยส่วนบุคคล ปัจจัยจากการทำงาน และระดับความรอบรู้ด้านอาชีวอนามัย (2) เปรียบเทียบความแตกต่างของปัจจัยส่วนบุคคล ปัจจัยจากการทำงาน และคะแนนความรอบรู้ด้านอาชีวอนามัยระหว่างกลุ่มแรงงาน และ (3) เปรียบเทียบคะแนนความรอบรู้ด้านอาชีวอนามัยตามปัจจัยส่วนบุคคลและปัจจัยจากการทำงานในกลุ่มแรงงานไทยและแรงงานข้ามชาติเมียนมา ในโรงงานอุตสาหกรรมแห่งหนึ่ง จังหวัดปราจีนบุรี การวิจัยเชิงสำรวจภาคตัดขวางนี้ ทำการศึกษาในประชากรคือ แรงงานระดับปฏิบัติการในโรงงานอุตสาหกรรมแห่งหนึ่ง จังหวัดปราจีนบุรี อายุระหว่าง 18-59 ปี จำนวน 594 คน กลุ่มตัวอย่าง 119 คน ประกอบด้วยแรงงานไทย 70 คน ได้จากการสุ่มแบบแบ่งชั้นภูมิและการสุ่มอย่างง่าย และแรงงานข้ามชาติเมียนมา 49 คน ได้จากการเก็บข้อมูลจากประชากรแรงงานข้ามชาติเมียนมาทุกรายที่ผ่านเกณฑ์คัดเข้า เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยเป็นแบบสอบถามเกี่ยวกับปัจจัยส่วนบุคคล ปัจจัยจากการทำงาน และความรอบรู้ด้านอาชีวอนามัย มีค่าความเชื่อมั่นของฉบับภาษาไทย 0.94 และฉบับภาษาเมียนมา 0.77 วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติเชิงพรรณนา สถิติไคว์สแควร์ สถิติฟิชเชอร์ สถิติแมน-วิทนีย์ ยู และสถิติครัสคัล-วอลลิส
ผลการวิจัยพบว่า (1) แรงงานทั้งสองกลุ่มส่วนใหญ่เป็นเพศชาย อายุระหว่าง 26-35 ปี มีการศึกษาระดับมัธยมศึกษาตอนปลาย/ปวช. มีอายุงาน 1-5 ปี มีการทำงานเข้ากะ เคยได้รับการฝึกอบรม และเคยได้รับสื่อความรู้ด้านอาชีว
อนามัยและความปลอดภัย ระดับความรอบรู้ด้านอาชีวอนามัยในภาพรวมแรงงานทั้งสองกลุ่มอยู่ในระดับดีมาก ยกเว้นด้านการเข้าถึงข้อมูลแรงงานข้ามชาติเมียนมาอยู่ในระดับพอใช้ได้ (2) การเปรียบเทียบระหว่างกลุ่มแรงงานพบว่า เพศ อายุ ระดับการศึกษา รายได้ต่อเดือน การดื่มสุรา โรคประจำตัว อายุงาน ชั่วโมงการทำงานต่อสัปดาห์ สิ่งคุกคามทางสุขภาพทั้ง 5 ด้าน การฝึกอบรม และการได้รับสื่อความรู้ มีความแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.05 สำหรับคะแนนความรอบรู้ด้านอาชีวอนามัยพบว่าคะแนนในภาพรวมไม่แตกต่างกัน ยกเว้นด้านการใช้และสื่อสารข้อมูลซึ่งแรงงานไทยมีค่ามัธยฐานคะแนนสูงกว่าอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.05 และ (3) การเปรียบเทียบภายในกลุ่มแรงงานพบว่าแรงงานไทยที่มีระดับการศึกษาต่างกันมีคะแนนความรอบรู้ด้านอาชีวอนามัยแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.05 และพบว่าแรงงานข้ามชาติเมียนมาที่มีการทำงานเข้ากะและการรายงานสิ่งคุกคามทางสุขภาพด้านกายภาพต่างกัน มีคะแนนความรอบรู้ด้านอาชีวอนามัยแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.05
เอกสารอ้างอิง
พิมณฒ์ทิพย์ อุบลจินดา, ภานุพงศ์ ธนินทรานนท์, ศิริรัตน์ สุริยประเสริฐ, เจตน์สฤษฏ์ สังขพันธ์, นิวัตน์ สวัสดิ์แก้ว. การขาด แคลนแรงงานและความจำเป็นการใช้แรงงานต่างด้าวในประเทศไทย. การประชุมหาดใหญ่วิชาการระดับชาติและนานาชาติ ครั้งที่ 14; มหาวิทยาลัยหาดใหญ่: มหาวิทยาลัยหาดใหญ่; 2566. p. 1163-76.
สำนักบริหารแรงงานต่างด้าว. วารสารสถิติจำนวนคนต่างด้าวกลุ่มประเทศอาเชียนได้รับอนุญาตทำงาน ประจำเดือน กันยายน 2558. กรมการจัดหางาน; 2558. https://www.doe.go.th/prd/assets/upload/files/alien_th/2c1d8a3fa07c5ba9a3ff442441fb0d8b.pdf
สำนักบริหารแรงงานต่างด้าว. วารสารสถิติจำนวนคนต่างด้าวกลุ่มประเทศอาเซียนที่ได้รับอนุญาตทำงาน ก.ย.68. 2568. https://www.doe.go.th/prd/assets/upload/files/alien_th/bbcd366c421eec46e6af3eb5bb62f7f3.pdf
O-in S. Monitoring the Immigration Situation of Migrant Worker in Thailand during the Years 2013 and 2023. Journal of Arts and Thai Studies. 2025;47(1):1-11.
สำนักงานกองทุนเงินทดแทน. สถิติการประสบอันตรายหรือเจ็บป่วยเนื่องจากการทำงานของแรงงานต่างด้าว (พม่า กัมพูชา ลาว) ปี 2559. 2560. https://www.sso.go.th/wpr/assets/upload/files_storage/sso_th/af17b01a474174e851ffb132d2bd6450. pdf
ศูนย์เทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร. สถิติประชากรแรงงานต่างด้าวเจ็บป่วยด้วยโรคจากการประกอบอาชีพ (14 กลุ่มโรค) ปี 2565. 2566. https://hdc.moph.go.th/center/public/standard-report-detail/f5664caea1ac7f5c5f0e0a14944ab779?subcatalogId=6e6b8a42012f37ae32459cd806d9aed7
ศูนย์เทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร. สถิติประชากรแรงงานต่างด้าวเจ็บป่วยด้วยโรคจากการประกอบอาชีพ (14 กลุ่มโรค) ปี 2566. 2567. https://hdc.moph.go.th/center/public/standard-report-detail/f5664caea1ac7f5c5f0e0a14944ab779?subcatalogId=6e6b8a42012f37ae32459cd806d9aed7
ศูนย์เทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร. สถิติประชากรแรงงานต่างด้าวเจ็บป่วยด้วยโรคจากการประกอบอาชีพ (14 กลุ่มโรค) ปี 2567. 2567. https://hdc.moph.go.th/center/public/standard-report-detail/f5664caea1ac7f5c5f0e0a14944ab779?subcatalogId=6e6b8a42012f37ae32459cd806d9aed7
กองความปลอดภัยแรงงาน. คำอธิบายสรุปสาระสำคัญพระราชบัญญัติความปลอดภัยอาชีวอนามัย และสภาพแวดล้อมในการทำงาน พ.ศ. 2554. 2564. https://www.mol.go.th/wp-content/uploads/sites/2/2021/09/สรุปคำอธิบายสรุปสาระสำคัญ-พรบ.ความปลอดภัย.pdf
กรมควบคุมโรค.แนวทางสร้างความรอบรู้ด้านอาชีวอนามัยในสถานประกอบการสำหรับเจ้าหน้าที่ความปลอดภัยในการทำงานและบุคลากรอื่น ๆ ที่เกี่ยวข้อง. 2567. https://www.ddc.moph.go.th/uploads/publish/1652520241219032412.pdf
วรรษนันท์ นามเทพ, พิมพ์พรรณ ศิลปสุวรรณ, ดุสิต สุจิรารัตน์. ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์ต่อความรอบรู้เรื่องสุขภาพและความปลอดภัยในการทำงานของแรงงานข้ามชาติที่ปฏิบัติงานในโรงงานอุตสาหกรรม จังหวัดระยอง. วารสารพยาบาลสาธารณสุข. 2561;32(3):115-32.
นีรชญานุตม์ พลศักดิ์เดช, มณฑา เก่งการพานิช, ปรารถนา สถิตวิภาวี, นพนันท์ นานคงแนบ, อริยะ บุญงามชัยรัตน์.ปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับพฤติกรรมความปลอดภัยในการทำงานในแรงงานต่างด้าวสัญชาติเมียนมาที่ทำงานในกลุ่มวิสาหกิจขนาดย่อมและขนาดกลาง กรณีศึกษาโรงงานชุบชิ้นส่วนเหล็กด้วยกระแสไฟฟ้าแห่งหนึ่ง ในจังหวัดฉะเชิงเทรา ประเทศไทย. วารสารสถาบันป้องกันควบคุมโรคเขตเมือง. 2567;9(1):293-312.
ดวงเดือน ฤทธิเดช, ฌาน ปัทมะ พลยง, มริสสา กองสมบัติสุข. ปัจจัยส่วนบุคคลและความรอบรู้สุขภาพด้านอาชีวอนามัยที่ มีผลต่อพฤติกรรมส่งเสริมสุขภาพของพนักงานในนิคมอุตสาหกรรมมาบตาพุด จังหวัดระยอง. วารสารวิจัยทางวิทยาศาสตร์สุขภาพ. 2564;15(2):13-24.
แสนคม สีหะปัญญา, กัญชมน สีหะปัญญา, วิชุดา หัสโน. ความรอบรู้สุขภาพด้านอาชีวอนามัยต่อพฤติกรรมความปลอดภัยในการทำงานของพนักงานในสถานประกอบการธุรกิจรถยนต์. วารสารสิ่งแวดล้อมศึกษาการแพทย์และสุขภาพ.2568;10(3):133-43.
สำนักงานแรงงานจังหวัดปราจีนบุรี. รายงานสถานการณ์แรงงานจังหวัดปราจีนบุรี ไตรมาส 2 ปี 2568 (เดือนเมษายน - มิถุนายน). 2568. https://prachinburi.mol.go.th/news/สำนักงานแรงงานจังหวัดปราจีนบุรี-รายงานสถานการณ์แรงงานและดัชนีชี้วัดภาวะแรงงานจังหวัดปราจีนบุรีไตรมาส-2-ปี-2568-เมษายน-มิถุนายน-2568
สำนักงานกองทุนเงินทดแทน. จำนวนและอัตราการประสบอันตรายต่อลูกจ้าง 1,000 ราย จำแนกรายจังหวัด ปี 2563. 2564. https://www.sso.go.th/wpr/main/privilege/ข้อมูลสถิติกองทุนเงินทดแทน_sub_category_list- label_1_169_744
สำนักงานกองทุนเงินทดแทน. จำนวนและอัตราการประสบอันตรายต่อลูกจ้าง 1,000 ราย จำแนกรายจังหวัด ปี 2564. 2565. https://www.sso.go.th/wpr/main/privilege/ข้อมูลสถิติกองทุนเงินทดแทน_sub_category_list- label_1_169_744
สำนักงานกองทุนเงินทดแทน. จำนวนและอัตราการประสบอันตรายต่อลูกจ้าง 1,000 ราย จำแนกรายจังหวัด ปี 2565. 2566. https://www.sso.go.th/wpr/main/privilege/ข้อมูลสถิติกองทุนเงินทดแทน_sub_category_list- label_1_169_744
สำนักงานกองทุนเงินทดแทน. จำนวนและอัตราการประสบอันตรายต่อลูกจ้าง 1,000 ราย จำแนกรายจังหวัด ปี 2566. 2567. https://www.sso.go.th/wpr/main/privilege/ข้อมูลสถิติกองทุนเงินทดแทน_sub_category_list- label_1_169_744
สำนักงานกองทุนเงินทดแทน. จำนวนและอัตราการประสบอันตรายต่อลูกจ้าง 1,000 ราย จำแนกรายจังหวัด ปี 2567. 2568. https://www.sso.go.th/wpr/main/privilege/ข้อมูลสถิติกองทุนเงินทดแทน_sub_category_list- label_1_169_744
Cohen J. Statistical Power Analysis for the Behavioral Sciences (2nd ed.). Newyork: Lawrence Erlbaum Associates; 1988.
กัลยาณี ตันตรานนท์, วันเพ็ญ ทรงคำ, วีระพร ศุทธากรณ์, วิจิตร ศรีสุพรรณ, โภคิน ศักรินทร์กุล, จักรภพ ธาตุสุวรรณ. การพัฒนาแบบวัดความรอบรู้ด้านอาชีวอนามัยและความปลอดภัยในคนงานโรงงานอุตสาหกรรม. วารสารพยาบาลทหารบก. 2562;20(3):247-55.
ชนิภา ยอยืนยง, นลิณี เชยกลิ่นพุฒ, อารยา เชียงของ. ความรอบรู้ทางสุขภาพในการป้องกันโรคจากการประกอบอาชีพของกลุ่มวัยทำงาน เขตกรุงเทพมหานคร: การพัฒนาและตรวจสอบคุณภาพของแบบวัด. วารสารเกื้อการุณย์. 2562;26(2):7-21.
Aung TNN, Shirayama Y, Moolphate S, Lorga T, Yuasa M, Nyein Aung M. Acculturation and Its Effects on Health Risk Behaviors among Myanmar Migrant Workers: A Cross-Sectional Survey in Chiang Mai, Northern Thailand. International Journal of Environmental Research and Public Health. 2020;17(14).
ชัชชลัยย์ ยลอารีย์. การศึกษาการทำงานต่ำกว่าวุฒิของภาคการผลิตในตลาดแรงงานไทย. วารสารศิลปศาสตร์และอุตสาหกรรมบริการ. 2564;4(1):121-35.
กองเศรษฐกิจสุขภาพและหลักประกันสุขภาพ. ประกาศกระทรวงสาธารณสุข เรื่อง การตรวจสุขภาพและประกันสุขภาพแรงงานต่างด้าว พ.ศ. 2562. กระทรวงสาธารณสุข; 2562. https://dhes.moph.go.th/wp-content/uploads/2019/05/ประกาศกระทรวงสาธารณสุข-เรื่องการตรวจสุขภาพและประกันสุขภาพแรงงานต่างด้าว2562.pdf
กิตติยา ฝ้ายเจริญ, สร้อยสุดา เกสรทอง, ทวีสุข พันธุ์เพ็ง. การศึกษาปัญหาสุขภาพและการจัดบริการสุขภาพที่เหมาะสมสำหรับแรงงานข้ามชาติเมียนมาร์ กรณีศึกษาโรงงานผลิตภาชนะเคลือบแห่งหนึ่ง ในจังหวัดนนทบุรี. วารสารควบคุมโรค. 2562;45(3):270-80.
ธนกร สิริธร. พฤติกรรมการทำงาน สภาพแวดล้อมในการทำงาน และบุคลิกภาพที่ส่งผลต่อความปลอดภัยในการทำงานของแรงงานต่างด้าว: กรณีศึกษาแรงงานต่างด้าวสัญชาติเมียนมาในโรงงานย่านมหาชัย จังหวัดสมุทรสาคร: (การค้นคว้า อิสระปริญญามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยกรุงเทพ); 2560.
Sørensen K, Van den Broucke S, Fullam J, Doyle G, Pelikan J, Slonska Z, et al. Health literacy and public health: A systematic review and integration of definitions and models. BMC Public Health. 2012;12(1):1-13.
สร้อยสุดา เกสรทอง, รณภูมิ สามัคคีคารมย์, รัชนีวรรณ คุณูปกร. ปัญหาสุขภาพจากการทำงานในกลุ่มแรงงานข้ามชาติ (แรงงานต่างด้าว) จังหวัดสมุทรสาคร. วารสารควบคุมโรค. 2560;43(3):255-69.
Öztürk T. A Comparison of Occupational Safety Perceptions among Domestic and Migrant Workers in Turkey. Sustainability [Internet]. 2023; 15(21):1-17.
อรพันธ์ อันติมานนท์, โกวิทย์ บุญมีพงศ์, ธิติรัตน์ สายแปง, กมลชนก สุขอนันต์, อมราภรณ์ ลาภเหลือ, ธนาพร ทองสิม, et al. การจัดบริการอาชีวอนามัยขั้นพื้นฐานสำหรับลูกจ้างต่างด้าวของสถานประกอบการในจังหวัดสมุทรปราการและสมุทรสาคร. วารสารควบคุมโรค. 2564;47(2):1276-92.
Moyce SC, Schenker M. Migrant Workers and Their Occupational Health and Safety. Annual Review of Public Health. 2018;39:351-65.
Nutbeam D. Health Literacy as a Public Health Goal: A Challenge for Contemporary Health Education and Communication Strategies into the 21st Century. Health Promotion International. 2000;15(3):259-67.
Qiaomei X, Qiong H, Xunjia H, Jian X, Wansheng Z, Fang Q, et al. Occupational health literacy level and influencing factors of workers in ten key industries in Anhui Province. Occupational Health and Emergency Rescue. 2025;43(1):31-6.
Wang D, Wang J, Lu C, Wang W, Jin H. Study on occupational health literacy levels and influencing factors among workers in a ferroalloy enterprise. Occupational Health and Emergency Rescue. 2024;42(6):755-60.
วีรนุช เชาวกิจเจริญ, พรชัย สิทธิศรัณย์กุล, สรันยา เฮงพระพรหม. ความรอบรู้ด้านอาชีวอนามัยของบุคลากรในโรงพยาบาลแห่งหนึ่งในสังกัดกรุงเทพมหานคร. เชียงใหม่เวชสาร. 2564;60(4):599-613.
