การพัฒนาระบบแจ้งเตือนทางระบาดวิทยาผ่านแอปพลิเคชันมือถือ เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการเฝ้าระวังโรคในชุมชน
คำสำคัญ:
ระบบแจ้งเตือนทางระบาดวิทยา, แอปพลิเคชันมือถือ, โรคไข้เลือดออก, การเฝ้าระวังโรค, การมีส่วนร่วมของชุมชนบทคัดย่อ
การวิจัยกึ่งทดลองนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาสถานการณ์ และความต้องการของผู้ใช้งาน พัฒนาระบบแจ้งเตือนทางระบาดวิทยาผ่านแอปพลิเคชันมือถือ และประเมิน ประสิทธิภาพ ความสามารถในการใช้งาน และความพึงพอใจของระบบต่อการเฝ้าระวังโรคไข้เลือดออกในชุมชน จังหวัดร้อยเอ็ด ดำเนินการตามแบบจำลอง ADDIE กลุ่มตัวอย่างเป็นผู้นำด้านสุขภาพ อาสาสมัครสาธารณสุข ประจำหมู่บ้าน และเจ้าหน้าที่สาธารณสุขในพื้นที่จังหวัดร้อยเอ็ด จำนวน 31 คน ได้มาโดยการสุ่มตัวอย่างแบบง่าย เครื่องมือที่ใช้เป็นแบบสอบถาม วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา (ความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน) และสถิติ Paired t-test เปรียบเทียบก่อน และหลังใช้ระบบ
ผลการวิจัย พบว่า สถานการณ์เดิมมีปัญหาความล่าช้าในการรายงาน และเฝ้าระวังโรคที่ไม่เป็นปัจจุบัน (Real-time) ผู้วิจัยจึงพัฒนาแอปพลิเคชัน “ทันโรค (Tan-Rok)” บนแพลตฟอร์ม LINE Official Account ซึ่งให้บริการแจ้งเตือน 4 ประเภท ได้แก่ การแจ้งเตือนก่อนฤดูฝน การแจ้งเตือนเมื่อพบผู้ป่วยรายใหม่ การแจ้งเตือนเมื่อค่าดัชนีลูกน้ำยุงลายเกินเกณฑ์ (House Index > 10%) และการแจ้งเตือนกิจกรรมป้องกันโรค ตามหลัก 5ป. 1ข. 3เก็บ ผลการประเมินประสิทธิภาพ 4 ด้าน (ความถูกต้อง ความรวดเร็ว ความเสถียร และความสามารถในการใช้งาน) อยู่ในระดับมาก (= 4.09, S.D. = 0.734) คะแนน System Usability Scale อยู่ในระดับมาก (
= 4.23, S.D. = 0.707) และความพึงพอใจโดยรวมอยู่ในระดับมาก (
= 4.12, S.D. = 0.783) เมื่อเปรียบเทียบก่อนและหลังการใช้ระบบ พบว่า คะแนนเฉลี่ยด้านการรับรู้ข้อมูล และการแจ้งเตือนหลังใช้ระบบ (
= 4.16, S.D. = 0.75) สูงกว่าก่อนใช้ระบบ (
= 3.45, S.D. = 0.95) อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p <.001)
เอกสารอ้างอิง
วราพร ดำจับ. การสื่อสารในยุคดิจิทัล. วารสารสหศาสตร์ศรีปทุม ชลบุรี. 2560;3(1).
ธานินทร์ อินทรวิเศษ, ธนวัตน์ พูลเขตนคร, ธนวัตน์ เจริญษา และคณะ. เทคโนโลยีและนวัตกรรมกับการจัดการเรียนการสอนในยุคดิจิทัล. วารสาร Veridian E-Journal Silpa Korn University สาขามนุษยศาสตร์ สังคมศาสตร์ และศิลปะ. 2562;12(6):478-94.
เสาวลักษณ์ พันธบุตร. อยู่อย่างคนร่วมสมัยในยุคดิจิทัล. วารสารวิชาการนวัตกรรมสื่อสารสังคม. 2560;5(2):161-7.
กรกฎ จำเนียร. การพัฒนาทักษะการใช้สมาร์ทโฟนเพื่อการผลิตงานข่าวของนักสื่อสารชุมชน. วารสารวิชาการมหาวิทยาลัยราชภัฏกาญจนบุรี. 2562;8(1):16-24.
เยาวนารถ พันธุ์เพ็ง. รูปแบบการสื่อสารผ่านไลน์กับประสิทธิผลการทำงานของบุคลากรมหาวิทยาลัยเอกชนในสถานการณ์โควิด 19. วารสารสหศาสตร์ศรีปทุม ชลบุรี. 2566;9(1).
World Health Organization. Dengue situation report, July 2025 [อินเทอร์เน็ต]. Geneva: World Health Organization; 2025 [เข้าถึงเมื่อ 11 ม.ค. 2568]. เข้าถึงได้จาก: https://www.who.int
กรมควบคุมโรค. สถานการณ์โรคไข้เลือดออกในประเทศไทย. นนทบุรี: กระทรวงสาธารณสุข; 2566.
บุญชม ศรีสะอาด. การวิจัยเบื้องต้น. พิมพ์ครั้งที่ 10. กรุงเทพฯ: สุวีริยาสาส์น; 2560.
ณัฐพงษ์ สังข์สอน และคณะ. การพัฒนาแอปพลิเคชันสมาร์ทโฟนสนับสนุนการดำเนินงานนำเข้าสินค้า กรณีศึกษา บริษัท ดีดี 1971 จำกัด และเครือบริษัท. วารสารวิชาการ ศิลปะสถาปัตยกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยนเรศวร. 2567;15(2).
ภูริชา พัชรธรภากุล. การบูรณาการการป้องกันอุบัติเหตุทางถนนโดยการมีส่วนร่วมของเครือข่ายสุขภาพ ภายใต้การดำเนินชีวิตวิถีใหม่ (New Normal) โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านสังสงยาง ตำบลสะอาดสมบูรณ์ อำเภอเมืองร้อยเอ็ด จังหวัดร้อยเอ็ด. การประชุมวิชาการวันหมออนามัยแห่งชาติ; วันที่ 13-14 กันยายน 2563; ปทุมธานี. ปทุมธานี: สมาคมหมออนามัย; 2563. หน้า 1-13.

