การเก็บอากรที่ดิน: พัฒนาการระเบียบการจัดเก็บภาษีที่ดิน และการจัดการปกครองในมณฑลพายัพของรัฐบาลสยาม ระหว่าง ค.ศ. 1900-1925

ผู้แต่ง

  • ชัยวัฒน์ ปะสุนะ คณะอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

คำสำคัญ:

ภาษีที่ดิน, การจัดเก็บภาษี, กฎหมาย, การจัดการปกครอง, มณฑลพายัพ

บทคัดย่อ

บทความนี้ศึกษาเกี่ยวกับพัฒนาการระเบียบการจัดเก็บภาษีที่ดิน และการจัดการปกครองในมณฑลพายัพของรัฐบาลสยาม ระหว่างช่วง ค.ศ. 1900-1925 โดยมีวัตถุประสงค์ในการศึกษาพัฒนาการด้านการปกครองของมณฑลพายัพ การจัดเก็บภาษีที่ดินในมณฑลพายัพ การออกกฎหมายกำหนดความรับผิดชอบและหน้าที่ของข้าราชการในการเก็บภาษีที่ดิน และการเปลี่ยนแปลงอัตราจัดเก็บภาษีที่ดิน แนวคิดสำคัญในการศึกษา พลวัตการปกครองและกฎหมาย ซึ่งในกระบวนการศึกษาใช้วิธีวิทยาทางประวัติศาสตร์ ประศึกษาจากหลักฐานชั้นปฐมภูมิ และเอกสารงานวิจัยในชั้นทุติยภูมิ ผลการศึกษาพบว่าในช่วงจัดการปกครองแบบมณฑลเทศาภิบาล รัฐบาลสยามได้ออกกฎหมายจัดเก็บภาษีที่ดินในรูปแบบเงินตรา โดยกำหนดพันธะหน้าที่ของราษฎรในฐานะผู้เสียภาษี และข้าราชการส่วนท้องถิ่นในฐานะพนักงานการจัดเก็บภาษี บทความนี้นำไปสู่ความเข้าใจพัฒนาการของกฎหมาย และการขยายองค์ความรู้เกี่ยวกับมณฑลพายัพ ภายใต้การทำงานของข้าราชการเทศาภิบาลทุกระดับของรัฐบาลสยาม

เอกสารอ้างอิง

กฎข้อบังคับ เรื่อง เปลี่ยนชื่อมณฑล 4 มณฑล. (2444, 23 มกราคม). ราชกิจจานุเบกษา. (เล่ม 17, ตอนที่ 44, น. 620)

กฎเสนาบดีเพิ่มเติมการเก็บเงินอากรที่ดินในมณฑลพายัพ. (2444, 23 กุมภาพันธ์). ราชกิจจานุเบกษา. (เล่ม 18, ตอนที่ 47, น. 880-881)

กรมศิลปากร. (2551). จารึกล้านนา ภาค 2 เล่ม 1: จารึกจังหวัดเชียงใหม่ ลำปาง ลำพูน และแม่ฮ่องสอน. กรุงเทพฯ: กรมศิลปากร.

ข้อบังคับการเก็บเงินอากรที่ดิน มณฑลตะวันตกเฉียงเหนือ รัตนโกสินทร์ ศก 119. (2443, 27 พฤษภาคม) . ราชกิจจานุเบกษา. (เล่ม 17, ตอนที่ 9, น. 72-77)

ข้อบังคับสำหรับการปกครองมณฑลตวันตกเฉียงเหนือ ร.ศ. 119. (2443, 22 กรกฎาคม). ราชกิจจานุเบกษา. (เล่ม 17, ตอนที่ 17, น. 177-194)

แจ้งความมหาดไทย. (2443, 22 กรกฎาคม). ราชกิจจานุเบกษา. (เล่ม 17, ตอนที่ 17, น. 196-197)

ดำรงราชานุภาพ, สมเด็จฯ กรมพระยา. (2495). เทศาภิบาล. พระนคร: คลังวิทยา.

ประกาศยกเลิกพระราชบัญญัติการเก็บอากร. (2460, 12 สิงหาคม). ราชกิจจานุเบกษา. (เล่ม 34, ตอนที่ 0 ก, น. 397-406)

พระราชบัญญัติการเก็บอากรที่ดินในมณฑลตะวันตกเฉียงเหนือ รัตนโกสินทร์ ศก 119. (2443, 27 พฤษภาคม). ราชกิจจานุเบกษา. (เล่ม 17, ตอนที่ 9, น. 69-72)

พระราชบัญญัติเพิ่มเติมพระราชบัญญัติการเก็บเงินอากรค่าที่ดินมณฑลตะวันตกเฉียงเหนือ ร.ศ. 119. (2452, 24 ตุลาคม). ราชกิจจานุเบกษา. (เล่ม 26, ตอนที่ 0 ก, น. 66-67)

พระราชบัญญัติลักษณะปกครองท้องที่. (2440, 30 พฤษภาคม). ราชกิจจานุเบกษา. (เล่ม 14, ตอนที่ 9, น. 105-124)

พระราชบัญญัติศักดินาเจ้านายพระยาท้าวแสนเมืองประเทศราช. (2442, 16 กรกฎาคม). ราชกิจจานุเบกษา. (เล่ม 16, ตอนที่ 16, น. 197)

มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2539). พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. พระนครศรีอยุธยา: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

รังสรรค์ ธนะพรพันธุ์. (2528). ภาษีอากรในประวัติศาสตร์เศรษฐกิจไทย: คลังข้อมูลและบทสำรวจสถานะทางวิชาการ. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.

อรุณรัตน์ วิเชียรเขียว และเดวิด เค. วัยอาจ. (2547). ตำนานพื้นเมืองเชียงใหม่. (พิมพ์ครั้งที่ 2). เชียงใหม่: ซิลค์เวอร์บุคส์.

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

2021-12-27