วัวชนและการพัฒนาเศรษฐกิจชุมชนในพื้นที่ภูทับเบิก ตำบลวังบาล อำเภอหล่มเก่า จังหวัดเพชรบูรณ์

ผู้แต่ง

  • สุภณิชา แย้มสรวล นิสิตหลักสูตรศิลปศาสตรบัณฑิต สาขาวิชาพัฒนาสังคม คณะสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยนเรศวร
  • ธัญชนก ฤทธิ์มณี นิสิตหลักสูตรศิลปศาสตรบัณฑิต สาขาวิชาพัฒนาสังคม คณะสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยนเรศวร
  • รัดเกล้า เปรมประสิทธิ์ อาจารย์ภาควิชาสังคมวิทยาและมานุษยวิทยา คณะสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยนเรศวร

คำสำคัญ:

วัวชน, การพัฒนาเศรษฐกิจชุมชน, ทุนการดำรงชีพ

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาวัวชนกับการพัฒนาเศรษฐกิจชุมชนและการใช้ทุนการดำรงชีพของเกษตรกรผู้เลี้ยงวัวชนในพื้นที่ภูทับเบิก อำเภอหล่มเก่า จังหวัดเพชรบูรณ์ เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ เครื่องมือที่ใช้ในงานวิจัยคือแบบสัมภาษณ์กึ่งโครงสร้าง ทำการเก็บข้อมูลจากผู้นำชุมชนและเกษตรกรผู้เลี้ยงวัวชน จากการศึกษาพบว่า วัวชนมีความสำคัญต่อการพัฒนาเศรษฐกิจชุมชนทำให้เกิดอาชีพและรายได้จากการเลี้ยงวัวชนโดยรับวัฒนธรรมกีฬาวัวชนจากภาคใต้เข้ามาในชุมชนภูทับเบิก ทำให้เกิดการกระจายรายได้ไปสู่ชาวบ้านในชุมชน รวมทั้งทำให้เกิดธุรกิจเกี่ยวกับกีฬาชนวัวและธุรกิจบริการอื่น ๆ เป็นห่วงโซ่อุปทาน เช่น การเปิดให้เช่าคอกวัวชนแก่ผู้ที่จะนำวัวชนมาเตรียมตัวก่อนลงแข่งขัน การปลูกหญ้าสำหรับขายแก่เจ้าของวัวชนที่เตรียมจะลงแข่งขัน การเปิดร้านค้าบริเวณใกล้เคียงกับสนามเพื่อรองรับผู้ชมที่เดินทางเข้ามาในชุมชนทั้งก่อนวันแข่งขันและในวันที่มีการแข่งขัน การเปิดตลาดนัดขนาดย่อมซึ่งจำหน่ายสินค้าที่เกี่ยวกับวัวชน เป็นต้น นอกจากนี้ยังพบว่า การใช้ทุนการดำรงชีพของเกษตรกรผู้เลี้ยงวัวชน ต้องมีสภาพความพร้อมดังนี้ 1) ทุนทางกายภาพ ในเรื่องของที่ดินต้องกว้างพอที่จะให้วัวได้เดินออกกำลังกายได้ มีแหล่งน้ำ 2) ทุนทางการเงิน ในเรื่องค่าใช้จ่ายต่าง ๆ เช่น ค่าแรง ค่าอาหาร เป็นต้น 3) ทุนทางสังคม เป็นเรื่องของเครือข่ายที่มีกลุ่มชมรมไว้ใช้ในการติดต่อกันในช่วงเทศกาลหรือช่วงแข่งขัน 4) ทุนมนุษย์ เป็นเรื่องของความรู้ทักษะความสามารถของคนเลี้ยงวัว และ 5) ทุนธรรมชาติ ในเรื่องของพื้นที่ที่เหมาะสมกับการปลูกหญ้า วัวจะได้มีอาหารกินและยังช่วยลดต้นทุนในเรื่องของค่าอาหารได้ด้วย

เอกสารอ้างอิง

จรัญ จันทลักขณา และผกาพรรณ สกุลมั่น. (2543). วัวชนกับคนใต้. กรุงเทพมหานคร: สถาบันสุวรรณวาจกกสิกร มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์.

ชมนาด ศีติสาร. (2554). ความสัมพันธ์ระหว่างคนกับวัว บนเกาะโทะกุโนะฌิมะ. jsn Journal, 1(1), 21 – 41.

สืบค้นเมื่อ 10 มกราคม 2566 เข้าถึงได้จาก https://www.shorturl.asia/pK3z7

ดาวสวัสดิ์ สุขมี. (2545). ศึกษาความเชื่อที่เกี่ยวข้องกับกีฬาชนวัวของชาวบ้านจังหวัดสงขลา. (วิทยานิพนธ์ปริญญาบัณฑิต). มหาวิทยาลัยทักษิณ.

ไพศาล ริ้วธงชัย และคณะ. (2548). การศึกษาแนวทางการเลี้ยงวัวด้วยภูมิปัญญาชาวบ้านเพื่อสร้างเศรษฐกิจชุมชนบ้านนาเปอะ ตำบลชาติตระการ อำเภอชาติตระการ จังหวัดพิษณุโลก. กรุงเทพมหานคร: มหาวิทยาลัยราชภัฏพิบูลสงคราม.

มูนีเร๊าะ เจะแต. (2557). การปรับตัวในการดำรงชีพอย่างยั่งยืนของชุมชนในพื้นที่อุทยานแห่งชาติบูโด-สุไหงปาดี: กรณีศึกษาชุมชนในตำบลปาลุกาสาเมาะ อำเภอบาเจาะ จังหวัดนราธิวาส (ปริญญานิพนธ์รัฐประศาสนศาสตรมหาบัณฑิต). มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์, คณะวิทยาการจัดการ, ภาควิชารัฐประศาสนศาสตร์.

รัดเกล้า เปรมประสิทธิ์. (2563). รายงานการวิจัยฉบับสมบูรณ์การศึกษาคุณภาพชีวิตของชุมชนที่ได้รับผลกระทบจากการท่องเที่ยวในพื้นที่ภูทับเบิก จังหวัดเพชรบูรณ์. พิษณุโลก: มหาวิทยาลัยนเรศวร

รัดเกล้า เปรมประสิทธิ์. (2566). การใช้ทุนการดำรงชีพเพื่อการพัฒนาการท่องเที่ยว: กรณีศึกษาพื้นที่ภูทับเบิก อำเภอหล่มเก่า จังหวัดเพชรบูรณ์. วารสารปาริชาต, 36(4), 142 – 160. สืบค้นเมื่อ 17 พฤศจิกายน 2566 เข้าถึงได้จาก https://www.shorturl.asia/DNyXU

วรวุฒิ โรมรัตนพนธ์. (2549). ทุนทางสังคมกับการจัดการสิ่งแวดล้อม. กรงเทพฯ : มิสเตอร์ก๊อปปี้ (ประเทศไทย).

วศิน ปัญญาวุธตระกูล วารัชต์ มัธยมบรุษ และณัฐชัย อ่ำทอง. (2561). พัฒนาการและแนวทางการจัดการการท่องเที่ยวชุมชนบนพื้นที่สูงภูลมโลและพื้นที่เชื่อมโยง. พิษณุโลก: รัตนสุวรรณการพิมพ์

วิจิตร พุ่มพวง. (2537). วัฒนธรรมกีฬาวัวชนจังหวัดสงขลา. (วิทยานิพนธ์ปริญญาบัณฑิต). กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ.

วิเชียร ณ นคร. (2545). มรดกวัฒนธรรมทักษิณ. นครศรีธรรมราช: สถาบันราชภัฏ นครศรีธรรมราช.

วิศัลย์ โฆษิตานนท์. (2560). ชนเผ่าม้ง บ้านเข็กน้อย. สืบค้นเมื่อ 8 มกราคม 2566, เข้าถึงได้จาก https://www.shorturl.asia/FlbK1

อาคม เดชทองคํา. (2543). หัวเชือกวัวชน. กรุงเทพมหานคร: สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย.

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

2024-06-30