ทบทวนความรู้เกี่ยวกับรัฐ นิติรัฐ และนิติธรรม

บทคัดย่อ

         บทความเรื่องนี้ มุ่งทบทวนองค์ความรู้เกี่ยวกับนิยามความหมายของรัฐ นิติรัฐ และนิติธรรม โดยเป็นการศึกษาข้อมูลทุติยภูมิ ได้แก่ หนังสือ ตำรา และเอกสารวิชาการประเภทต่าง ๆ ในประเด็นความหมายของรัฐ องค์ประกอบของรัฐ แนวคิดและทฤษฎีเกี่ยวกับการก่อกำเนิดของรัฐ พัฒนาการของความเป็นรัฐ รูปแบบของรัฐ ตลอดจน “นิติรัฐ” และ “นิติธรรม” เพื่อเป็นข้อมูลพื้นฐานเบื้องต้นในการศึกษา “รัฐชาติสมัยใหม่” ซึ่งเป็นกรอบแนวคิดทางการเมืองที่ได้รับการยอมรับจากนานาชาติมากที่สุดในปัจจุบัน เนื่องด้วยรัฐเป็นกลไกทางการเมืองที่จำเป็นต้องอาศัยอำนาจอธิปไตยเหนือดินแดนในอาณาเขตที่มีความแน่นอนชัดเจนเชิงพื้นที่ เพื่อนำไปสู่การบริหารปกครองที่ขึ้นตรงต่อรัฐบาลกลางภายในรัฐอย่างเป็นเอกภาพและมีความสมบูรณ์ในตัวเอง โดยที่รัฐอื่น ๆ จากภายนอกไม่สามารถอ้างอำนาจอธิปไตยเหนือดินแดนได้ นอกจากนี้ หลักนิติรัฐและนิติธรรมยังเป็นหลักการสำคัญที่มุ่งเน้นความศักดิ์สิทธิ์ของกฎหมายเป็นใหญ่เหนือปัจเจกบุคคลและสถาบันการเมือง ถือเป็นหลักการพื้นฐานในการบริหารการปกครองภายในรัฐเป็นการทั่วไปที่ส่งผลต่อการจัดตั้งสถาบันทางการเมืองขึ้นมาประเภทต่าง ๆ ทำหน้าที่ใช้อธิปไตยภายในรัฐแทนพลเมือง