โรงเรียนผู้สูงอายุ: การเสริมสร้างคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุแบบองค์รวมภายใต้บริบทสังคมสูงวัยในพื้นที่เทศบาลตำบลพลายชุมพล อำเภอเมือง จังหวัดพิษณุโลก

ผู้แต่ง

  • ปฏิมาพร เคลือขอน อาจารย์ประจำหลักสูตรสังคมสงเคราะห์ศาสตร์ คณะสังคมศาสตร์และการพัฒนาท้องถิ่น มหาวิทยาลัยราชภัฏพิบูลสงคราม
  • พัฒนภาณุ ทูลธรรม อาจารย์ประจำหลักสูตรสังคมสงเคราะห์ศาสตร์ คณะสังคมศาสตร์และการพัฒนาท้องถิ่น มหาวิทยาลัยราชภัฏพิบูลสงคราม

คำสำคัญ:

โรงเรียนผู้สูงอายุ, การเสริมสร้างคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุ, สังคมสูงวัย

บทคัดย่อ

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษากระบวนการขับเคลื่อนโรงเรียนผู้สูงอายุในการเสริมสร้างคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุแบบองค์รวมภายใต้บริบทสังคมสูงวัย และ 2) เพื่อสร้างข้อเสนอเชิงนโยบายสู่กระบวนการขับเคลื่อนในระดับพื้นที่เพื่อพัฒนาโรงเรียนผู้สูงอายุในการเสริมสร้างคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุแบบองค์รวมภายใต้บริบทสังคมสูงวัย การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ (Qualitative Research) โดยใช้พื้นที่เทศบาลตำบลพลายชุมพล อำเภอเมือง จังหวัดพิษณุโลก กลุ่มผู้ให้ข้อมูลสำคัญ (Key Informants) ได้แก่ เจ้าหน้าที่โรงเรียนผู้สูงอายุพลายชุมพล เจ้าหน้าที่โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลพลายชุมพล ผู้นำชุมชน แกนนำผู้สูงอายุ ผู้สูงอายุ จำนวน 9 คน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย คือ วิธีการสัมภาษณ์เชิงลึก (In-depth Interviews)  โดยการสนทนากลุ่ม (Focus group)

          ผลการศึกษาพบว่า 1) โรงเรียนผู้สูงอายุพลายชุมพลดำเนินงานอย่างเป็นระบบ โดยตอบสนองต่อนโยบายขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นและความต้องการของผู้สูงอายุในพื้นที่ ผ่านความร่วมมือของภาครัฐ เอกชน และภาคประชาสังคม ในการส่งเสริมคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุใน 6 มิติ ได้แก่ ด้านสุขภาพร่างกาย จิตวิญญาณ สังคม สติปัญญา เศรษฐกิจ ภูมิปัญญาและอาชีพ และสิ่งแวดล้อม ซึ่งสอดคล้องกับแนวคิด "การพัฒนาคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุแบบองค์รวม" และ "ผู้สูงอายุที่ยังมีพลัง" ขององค์การอนามัยโลก (WHO) 2) การออกแบบกิจกรรมที่ยืดหยุ่นและเข้าถึงได้สำหรับกลุ่มเปราะบาง การส่งเสริมสุขภาวะเชิงรุก และการดูแลสุขภาพแบบป้องกันก่อนเกิดปัญหา โดยมีชุมชนและเครือข่ายสุขภาพร่วมดูแลอย่างต่อเนื่อง ตลอดจนการส่งเสริมการมีส่วนร่วมของชุมชนผ่านกลไกการร่วมคิด ร่วมตัดสินใจ และการเยี่ยมบ้านแบบบูรณาการโดยทีมสหวิชาชีพ เพื่อขับเคลื่อนการพัฒนาอย่างยั่งยืนในระดับพื้นที่

เอกสารอ้างอิง

กรมกิจการผู้สูงอายุ. (2565). สถานการณ์ผู้สูงอายุไทย พ.ศ. 2565. กรุงเทพฯ: บริษัท อมรินิทร์ คอร์ เปอเรชั่นส์ จำกัด (มหาชน).

กรมกิจการผู้สูงอายุ กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์. (2560). ทำเนียบโรงเรียนผู้สูงอายุต้นแบบ. กรุงเทพฯ: กรมกิจการผู้สูงอายุ กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์.

กองส่งเสริมศักยภาพผู้สูงอายุ กรมกิจการผู้สูงอายุ. (2559). คู่มือโรงเรียนผู้สูงอายุ. กรุงเทพฯ: กรมกิจการผู้สูงอายุ.

กลุ่มเสริมสร้างและพัฒนาศักยภาพเครือข่าย กองส่งเสริมศักยภาพผู้สูงอายุ. (2564). สังคมผู้สูงอายุในปัจจุบันและเศรษฐกิจในประเทศไทย. เข้าถึงได้จาก https://www.dop.go.th/th/know/ 15/926.

คณะกรรมการสถิตระดับจังหวัดพิษณุโลก. (2566). แผนพัฒนาจังหวัดพิษณุโลก พ.ศ. 2566–2570. (ฉบับทบทวน ประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2567). เข้าถึงได้จาก https://phitsanulok.nso. go.th/ images/statplan2567.pdf.

พูลศักดิ์ หอมสมบัติ และคณะ. (2565). โรงเรียนผู้สูงอายุ: การเสริมสร้างศักยภาพผู้สูงอายุในสังคมสูงวัย. วารสารนวัตกรรมการศึกษาและการวิจัย, 6(2), 540–551. สืบค้นจาก https://so03.tci-thaijo.org/ index.php/jeir/article/view/257773

ภูริณัฐ ดิษสวรรค์. (2563, พฤษภาคม-สิงหาคม). โรงเรียนผู้สูงอายุกับการเรียนรู้พัฒนาคุณภาพชีวิต. วารสารวิจัยวิชาการ, 3(2), 151–160. เข้าถึงได้จาก https://so06.tci-thaijo.org/index. php/jra/article/view/209982

มาริษา รักษากิจ และมาริสา จันทร์ฉาย. (2564). รูปแบบกิจกรรมในการพัฒนาคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุกรณีศึกษาโรงเรียนผู้สูงอายุเทศบาลเมืองเขารูปช้าง จังหวัดสงขลา. เข้าถึงได้จาก http://www2.huso.tsu.ac.th/ncom/csd/csdful_pdf/f210. pdf.

รุ่งรัตน์ ผลสวัสดิ์. (2562). การเรียนรู้ตลอดชีวิตเพื่อส่งเสริมความรอบรู้ทางสุขภาพของผู้สูงอายุในสังคมไทย. วารสารพยาบาลทหารบก. 20(3), 54-61.

วันชัย ธรรมสัจการ อัศวลักษ์ ราชพลสิทธิ์ ปรีดี โชติช่วง อังคณา ธรรมสัจการ สมฤดี สงวนแก้ว. (2565). ทุนชุมชนและศักยภาพในการจัดการตนเอง เพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืนของชุมชนท้องถิ่น. วารสารนาคบุตรปริทรรศน์. 14(1), 23-32.

ศศิพัฒน์ ยอดเพชร, ภาวนา พัฒนศรี และ ธนิกานต์ ศักดาพร. (2560). ชุดความรู้การพัฒนาเป็นผู้สูงอายุที่มีศักยภาพโรงเรียนผู้สูงอายุ (พิมพ์ครั้งที่ 1). นนทบุรี: บริษัท มาตา การพิมพ์ จำกัด.

สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ. (2561). เรียนรู้และเข้าใจวันสูงอายุ.(พิมพ์ครั้งที่1). กรุงเทพฯ: บริษัทยืนยงการพิมพ์ จำกัด.

สำนักงานสถิติจังหวัดพิษณุโลก. (2566). สรุปสถานการณ์ผู้สูงอายุ ปี 2562. เข้าถึงได้จาก https://phitsanulok.nso.go.th/

สุชาติ ประสิทธิ์รัฐสินธุ์. (2546). ระเบียบวิธีการวิจัยสังคมศาสตร์ (พิมพ์ครั้งที่ 12). กรุงเทพฯ : เฟื่องฟูปริ๊นติ้ง.

อดุลย์ กันธิดา, พูนชัย ปันธิยะ และ เทพประวิณ จันทร์แรง. (2563). การเสริมสร้างคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุเชิงพุทธบูรณาการ. วารสารมหาจุฬานาครทรรศน์. 6(10), 5362–5380.

Creswell, J. W. (2002). Educational research: Planning, conducting and evaluating quantiative and Qualiative research. Upper Saddle River, NJ: Merrill Prentice Hall.

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

2025-06-29