พินิจพลวัตรวิธีวิทยาการศึกษาเครือข่าย: มุมมองผ่านารตปริทัศน์วรรณกรรม
คำสำคัญ:
ทฤษฏีเครือข่าย-ผู้กระทำการ, แนวคิดเครือข่ายทางสังคม, การวิเคราะห์เครือข่ายบทคัดย่อ
บทความนี้ใช้วิธีการปริทัศน์วรรณกรรมเพื่อศึกษาพลวัตรของแนวคิดที่ใช้ในการวิเคราะห์ “เครือข่าย”ในกระบวนการศึกษาปรากฏการณ์ทางสังคม ผ่านการเปรียบเทียบพื้นฐานทางปรัชญาและวิธีวิทยาของแนวคิดเครือข่ายทางสังคม(Social Network Analysis: SNA) ซึ่งเป็นกรอบแนวคิดคลาสสิคในการศึกษาความสัมพันธ์ทางสังคม และ แนวคิดเครือข่าย-ผู้กระทำการ(Actor-Network Theory: ANT) ซึ่งแม้มีรากฐานมาจากการศึกษาทางสังคมวิทยาของวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี (Science and Technology Studies: STS) แต่ปัจจุบันได้ถูกนำมาประยุกต์ใช้อย่างกว้างขวางทั้งในแวดวงการศึกษาวิจัยทางมนุษยศาสตร์ สังคมศาสตร์ และสหสาขาวิชา (Interdisciplinary) ผลการศึกษาชี้ว่าสมมติฐานหลักของ ANT ได้เสนอนิยามใหม่ของเครือข่ายที่กว้างกว่า SNA ด้วยการพิจารณามนุษย์และสิ่งที่ไม่ใช่มนุษย์ (Non-human) ในฐานะตัวแสดงอันมีศักยภาพในการเปลี่ยนแปลงกระบวนการปฏิสัมพันธ์เชิงความหมายภายในเครือข่ายอย่างเท่าเทียม บนฐานของอภิปรัชญาแบบระนาบเดียว (Flat Ontology) ทั้งนี้การขยายขอบเขตความเป็นไปได้ของตัวแสดงดังกล่าวได้นำไปสู่ปริมณฑลแห่งการวิเคราะห์ปรากฏการณ์ทางสังคมที่ได้ก้าวพ้นความเป็นมนุษยนิยม (Humanism) และเปิดมุมมองทางวิธีวิทยาใหม่ให้กับนักมานุษยวิทยาสังคมวิทยาผู้สนใจศึกษาเครือข่าย
เอกสารอ้างอิง
ธนพฤกษ์ ชามะรัตน์. (2551). สถานภาพองค์ความรู้ของแนวคิดเครือข่ายทางสังคม. สืบค้นเมื่อ 1 ตุลาคม 2562, เข้าถึงได้จาก http://www.kroobannok.com/blog/4252
Barad, K. (2014). Diffracting diffraction: Cutting together-apart. Parallax, 20(3), 168-187.
Barad, K. (2007). Meeting the Universe Half-way. Durham, NC: Duke University Press.
Boissevain, J. & Mitchell, J.C. (1973). Network analysis: Studies in human interaction. Netherlands: Mouton.
Bruno, L. (1992). Where are the Missing Masses? Sociology of a Few Mundane Artefacts In Shaping Technology-Building Society. In W.E Bijker & J. Law (Eds.). Shaping technology/building society: Studies in sociotechnical change. (pp. 225-259).
Cambridge Mass: MIT Press. (1986). The Power of Associations. In J. Law (Eds.). Power, Action and Belief. A New Sociology of Knowledge. (pp. 261-277). [n.p.].
Bruno, L. (1998). Keynote Speech on Recalling ANT. Lancaster: Lancaster University Press. On Actor- Network Theory: A few Clarifications. Retrieve 8 October, 2020. from https://www.jstor.org/stable/40878163
Casper, B.J. (2020). New Ontologies? Reflections on Some Recent 'Turns' in STS, Anthropology and Philosophy. Retrieve 8 October, 2020. from https://www.academia.edu/ 25710614/New_Ontologies_Reflections_on_Some_Recent_Turns_in_STS_Anthropology_ and_Philosophy.
Fenwick, T., Edwards, R. & Sawchuk, P. (2011). Emerging approaches to educational research: Tracing the socio-material. London: Routledge.
Harman, G. (2014). Entanglement and Relation: A Response to Bruno Latour and Ian Hodder. [n.p.]: The Johns Hopkins University Press
Harvey, P., Jensen, C.B. & Morita, A. (2016). Infrastructures and social complexity: A companion. London: Taylor & Francis.
John, L. (2009). Actor network theory and material semiotics. Retrieve 13 June, 2016, from http://www.heterogeneities.net/publications/Law2007ANT
St. Pierre, E.A., Jackson, A.Y. & Mazzei, L.A. (2016). New empiricisms and new materialisms: Conditions for new inquiry. Cultural Studies-Critical Methodologies, 16(2), 99-110.
Vicsek, L. & Hanna, K. (2016). Networks in the social sciences: Comparing actor-network theory and social network analysis. Journal of sociology and social policy, 7(2), 77-102.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2025 วารสารการจัดการและพัฒนาท้องถิ่น มหาวิทยาลัยราชภัฏพิบูลสงคราม
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
ประกาศเกี่ยวกับลิขสิทธิ์
- เนื้อหาและข้อมูลในบทความที่ลงพิมพ์กับวิทยาลัยการจัดการและพัฒนาท้องถิ่นถือเป็นข้อคิดเห็น และความรับผิดชอบของผู้เขียนบทความโดยตรงซึ่งกองบรรณาธิการวารสารไม่จำเป็นต้องเห็นด้วย หรือร่วมรับผิดชอบใด ๆ
- บทความ ข้อมูล เนื้อหา รูปภาพ ฯลฯ ที่ได้รับการตีพิมพ์ในวิทยาลัยการจัดการและพัฒนาท้องถิ่นถือเป็นลิขสิทธิ์ของวารสารวารสารวิทยาลัยการจัดการและพัฒนาท้องถิ่น หากบุคคลหรือหน่วยงานใดต้องการนำทั้งหมดหรือส่วนหนึ่ง ส่วนใดไปเผยแพร่ต่อหรือเพื่อการกระทำการใด ๆ จะต้องได้รับอนุญาตเป็นลายลักษณ์อักษรจากวิทยาลัยการจัดการและพัฒนาท้องถิ่นก่อนเท่านั้น
