รูปแบบการเคลื่อนย้ายของนักบินโดรนเกษตรในจังหวัดชัยภูมิ

ผู้แต่ง

  • นิสิตา จิรวราสกุล นักศึกษาหลักสูตรศิลปศาสตรมหาบัณฑิต สาขาสังคมวิทยา คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น
  • กีรติพร จูตะวิริยะ อาจารย์สาขาสังคมวิทยาและมานุษยวิทยา คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่

คำสำคัญ:

การเคลื่อนย้าย , นักบินโดรนเกษตร , เกษตรดิจิทัล

บทคัดย่อ

     บทความวิจัยชิ้นนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษารูปแบบของการเคลื่อนย้าย (Mobility) ผ่านประสบการณ์ของนักบินโดรนเกษตรจังหวัดชัยภูมิ ใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพ โดยการสัมภาษณ์เชิงลึก การสังเกตแบบมีส่วนร่วมและไม่มีส่วนร่วม ดำเนินการเก็บรวบรวมข้อมูลจากผู้ให้ข้อมูลสำคัญจำนวน 16 คน ที่มีอายุ 20 ปีขึ้นไป และมีประสบการณ์บินโดรนเกษตรอาชีพอย่างน้อย 1 ปี โดยนำเสนอข้อมูลผ่านวิธีพรรณนาเชิงวิเคราะห์  (analytical  descriptive)                                                         ผลการศึกษาพบว่า เส้นทางอาชีพของนักบินโดรนเกษตรเต็มไปด้วยความท้าทายในชีวิตและมีความแตกต่างกันในจุดเริ่มต้นของอาชีพที่หลากหลาย สามารถแบ่งออกเป็น 3 กลุ่มหลักตามมิติทางอำนาจทางสังคมและเศรษฐกิจ ได้แก่ กลุ่มผู้ยึดโยง เน้นใช้เครือข่ายทางสังคมในพื้นที่เพื่อเคลื่อนย้ายในพื้นที่ใกล้เคียง กลุ่มผู้เคลื่อนย้ายที่มุ่งเคลื่อนย้ายข้ามเขตพื้นที่และเดินทางไกลเพื่อแสวงหาโอกาสทางเศรษฐกิจที่มากขึ้น และกลุ่มผู้เชี่ยวชาญเทคนิค อาศัยทุนทางวัฒนธรรมและความรู้ความสามารถด้านเทคโนโลยีดิจิทัลมาเป็นเครื่องมือสำคัญในการดำเนินธุรกิจ โดยจุดเริ่มต้นเหล่านี้ได้ส่งผลต่อความสามารถในการจัดการกับแรงเสียดทาน และขอบเขตในการเคลื่อนย้ายต่างกัน การเคลื่อนย้ายของนักบินโดรนเกษตรในพื้นที่อีสานจึงชี้ให้เห็นว่าในยุคของการเกษตรดิจิทัลความหมายของความเป็นเกษตรกรและพื้นที่เกษตรกรรมในชนบทอีสานมีความยืดหยุ่นและเปลี่ยนแปลงอยู่เสมอ ซึ่งเป็นภาพสะท้อนของการปรับตัวของแรงงานเกษตรรุ่นใหม่ที่หล่อหลอมระหว่างรากเหง้าดั้งเดิมเข้ากับการยอมรับเทคโนโลยี

เอกสารอ้างอิง

กรมส่งเสริมการเกษตร. (2567). พีรพันธ์ รุกโดรนเพื่อการเกษตร. ค้นจาก https://www.doae.go.th/พีรพันธ-รุกโดรนเพื่อการการเกษตร

กีรติพร จูตะวิริยะ และอาทิตย์ ภูผาผุด. (2566). การสร้างตัวแบบเชิงพัฒนาในการฝึกอบรมเชิงปฏิบัติการ และเครือข่ายทางสังคม สำหรับอาชีพการให้บริการโดรนเกษตรเพื่อแรงงานที่ได้รับผลกระทบจากสถานการณ์การระบาดของโควิด-19 (รายงานผลการวิจัย). กรุงเทพฯ: หน่วยบริหารและจัดการทุนด้านการพัฒนาระดับพื้นที่ (บพท.).

จันทนี เจริญศรี. (2561). การเคลื่อนย้ายของแรงงานทักษะสูงในไทย: การเคลื่อนย้าย การเคลื่อนที่ และการเคลื่อนย้ายเสมือน. ใน ประเสริฐ แรงกล้า (บ.ก.), ชีวิตทางสังคมในการเคลื่อนย้าย (น. 247-277). กรุงเทพฯ: ภาพพิมพ์.

ณปภัช สิริเกษมชัย. (2566). การเคลื่อนย้ายและความสัมพันธ์ในเมือง: กรณีศึกษารถตู้โดยสารประจำทาง ในเขตกรุงเทพฯ และปริมณฑล. สังคมศาสตร์, 35(1), 237-271.

ประเสริฐ แรงกล้า. (2561). ชีวิตทางสังคมในการเคลื่อนย้าย. กรุงเทพฯ: ภาพพิมพ์.

สำนักงานสถิติแห่งชาติ. (2567). รายงานผลการสำรวจจำนวนโดรนเพื่อการเกษตร. ค้นจาก https://www.nso.go.th/nsoweb/storage/cunsuss_news.pdf

อรุโณทัย วรรณถาวร. (2565). กระบวนทัศน์การเคลื่อนย้ายใหม่กับการศึกษาการเคลื่อนไหวทางการเมืองดิจิทัลในสื่อสังคมออนไลน์. วารสารการสื่อสารมวลชน, 10(1), 92-122.

Cresswell, T. (2010). Towards a politics of mobility. Environment and Planning D: Society and Space, 28, 17-31.

Fortune Business Insights. (2024). Agriculture drones market size, share & COVID-19 impact analysis. Retrieved October 10, 2025, from https://www.fortunebusinessinsights.com/agriculture-drones-market-102589

Sheller, M., & Urry, J. (2006). The new mobilities paradigm. Environment and Planning A, 38, 207-226.Urry, J. (2007). Mobilities. Cambridge: Polity Press.

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

2026-06-30