ปัญหาทางกฎหมายเกี่ยวกับการนำวิธีการคุ้มครองชั่วคราวก่อนฟ้องมาใช้ในคดีปกครอง

บทคัดย่อ

บทความนี้มุ่งศึกษาปัญหาทางกฎหมายเกี่ยวกับการนำวิธีการคุ้มครองชั่วคราวก่อนฟ้อง มาใช้ในคดีปกครอง โดยใช้วิธีการศึกษาเปรียบเทียบจากหลักกฎหมายเกี่ยวกับวิธีการคุ้มครองชั่วคราวก่อนฟ้องคดีปกครองในต่างประเทศ ประกอบหลักกฎหมายไทยในส่วนที่มีบทกฎหมายที่กำหนดวิธีการคุ้มครองชั่วคราวก่อนฟ้อง เพื่อวิเคราะห์ความเป็นไปได้ในการกำหนดให้มีวิธีการคุ้มครองชั่วคราวก่อนฟ้องในคดีปกครอง ประเภทของวิธีการคุ้มครองชั่วคราวก่อนฟ้องที่สมควรนำมาใช้ได้   ในคดีปกครอง หลักเกณฑ์และเงื่อนไขในการนำวิธีการคุ้มครองชั่วคราวก่อนฟ้องมาใช้ในคดีปกครองของไทย

 จากการศึกษาพบว่า กฎหมายวิธีพิจารณาคดีปกครองของไทยบัญญัติให้วิธีการชั่วคราว  ก่อนการพิพากษาเริ่มต้นให้ความคุ้มครองเมื่อฟ้องคดีต่อศาลปกครอง โดยไม่มีบทกฎหมายที่กำหนดวิธีการคุ้มครองชั่วคราวก่อนฟ้อง แม้คดีปกครองโดยทั่วไปในช่วงระยะเวลาก่อนการยื่นฟ้องคดีอาจมีกรณีความจำเป็นเร่งด่วนหรือเหตุฉุกเฉินที่ศาลจำต้องพิจารณาและมีคำสั่งเกี่ยวกับวิธีการชั่วคราว  โดยเร่งด่วนเพื่อคุ้มครองประโยชน์ของคู่กรณีและปกป้องประโยชน์สาธารณะ หรือป้องกันมิให้เกิดความเสียหายที่มีระดับความรุนแรงอันยากแก่การเยียวยาแก้ไขในภายหลัง หากรอให้มีการฟ้องคดี ต่อศาลก่อนอาจไม่เป็นประโยชน์ที่จะกำหนดวิธีการชั่วคราวดังกล่าว ด้วยเหตุนี้เอง ในระบบกฎหมายปกครองของสาธารณรัฐฝรั่งเศส สาธารณรัฐอิตาลี และสหพันธ์สาธารณรัฐเยอรมนี จึงบัญญัติให้มีหลักกฎหมายเกี่ยวกับวิธีการคุ้มครองชั่วคราวก่อนฟ้องในคดีปกครองโดยที่มีหลักเกณฑ์และเงื่อนไขประการสำคัญคล้ายกันว่า การยื่นคำขอต้องมีข้อเท็จจริงอันเป็นความจำเป็นเร่งด่วนหรือเหตุฉุกเฉิน อย่างไรก็ดี ปัจจุบันระบบกฎหมายของไทยก็ได้นำหลักการเกี่ยวกับวิธีการคุ้มครองชั่วคราวก่อนฟ้องดังกล่าวมาบัญญัติไว้ในบทกฎหมายฉบับต่างๆ มากขึ้น เช่น พระราชบัญญัติการกักเรือ พ.ศ. 2534 พระราชบัญญัติลิขสิทธิ์ พ.ศ. 2537 พระราชบัญญัติสิทธิบัตร พ.ศ. 2522 พระราชบัญญัติเครื่องหมายการค้า พ.ศ. 2534 พระราชบัญญัติความลับทางการค้า พ.ศ. 2545 ข้อกำหนดคดีทรัพย์สินทางปัญญาและการค้าระหว่างประเทศ พ.ศ. 2566 พระราชบัญญัติวิธีพิจารณาคดีผู้บริโภค พ.ศ. 2551 และพระราชบัญญัติอนุญาโตตุลาการ พ.ศ. 2545 แต่ทั้งนี้ ในส่วนของคดีปกครองนั้นได้มีการนำวิธีการคุ้มครองชั่วคราวก่อนฟ้องมาใช้ในคดีการขอใช้วิธีการชั่วคราวเพื่อคุ้มครองประโยชน์ขณะดำเนินการทางอนุญาโตตุลาการ ส่วนในคดีปกครองประเภทอื่นไม่มีการนำวิธีการคุ้มครองชั่วคราวก่อนฟ้องมาใช้แต่อย่างใด                               

ดังนั้นเพื่อเป็นการสร้างเครื่องมือหรือกลไกทางกฎหมายเพิ่มเติมให้ศาลปกครองสามารถคุ้มครองประโยชน์ของคู่กรณีและปกป้องประโยชน์สาธารณะอย่างรวดเร็ว ทันท่วงที รวมถึงป้องกัน  มิให้เกิดความเสียหายที่มีระดับความรุนแรงยิ่งขึ้น บทความนี้จึงเสนอให้มีการบัญญัติเพิ่มบทกฎหมายที่กำหนดวิธีการคุ้มครองชั่วคราวก่อนฟ้องในกฎหมายวิธีพิจารณาคดีปกครอง อันจะเป็นการปรับปรุงและพัฒนาหลักเกณฑ์เกี่ยวกับวิธีการชั่วคราวในคดีปกครองของไทยให้มีประสิทธิภาพเท่าทันกับวิทยาการสมัยใหม่และสภาพการณ์ทางสังคมปัจจุบัน