แนวทางการบริหารจัดการขยะมูลฝอยในครัวเรือนแบบมีส่วนร่วมของชุมชนบ้านบุ่ง ตำบลศรีภิรมย์ อำเภอพรหมพิราม จังหวัดพิษณุโลก

วีระชัย ใหญ่โต

ผู้แต่ง

วีระชัย ใหญ่โต มหาวิทยาลัยราชภัฏพิบูลสงคราม, ประเทศไทย

คำสำคัญ:

การบริหารจัดการขยะมูลฝอย , ครัวเรือน , ส่วนร่วม

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษาสภาพการจัดการขยะมูลฝอย ในครัวเรือนแบบมีส่วนร่วมของชุมชนบ้านบุ่ง หมู่ 5 ตำบลศรีภิรมย์ อำเภอพรหมพิราม จังหวัดพิษณุโลก จำนวน 140 ครัวเรือน จากครัวเรือนที่อาศัยอยู่จริงทั้งหมด 2) เพื่อศึกษาการมีส่วนร่วมในการบริหารจัดการขยะมูลฝอยในครัวเรือนแบบมีส่วนร่วมของชุมชนบ้านบุ่ง และ 3) เพื่อเสนอแนวทางการบริหารจัดการขยะมูลฝอย ในครัวเรือนแบบมีส่วนร่วม โดยใช้แนวทางแบบ ผสานวิธี โดยเริ่มจากการใช้ การวิจัยเชิงปริมาณ แบบสอบถาม แบบสัมภาษณ์เชิงลึก จากตัวแทนร้านค้าและผู้นำชุมชนเพื่อเก็บรวบรวมข้อมูลเกี่ยวกับพฤติกรรมการคัดแยกขยะ ปริมาณขยะที่เกิดขึ้นในแต่ละครัวเรือน รวมถึงทัศนคติและความคิดเห็นที่มีต่อระบบการจัดการขยะเดิมที่มีอยู่

ผลการวิจัยพบว่า

สภาพการจัดการขยะมูลฝอยในครัวเรือนแบบมีส่วนร่วมของชุมชนบ้านบุ่ง สภาพการจัดการขยะมูลฝอยในครัวเรือนโดยภาพรวมอยู่ในระดับดีถึงดีมาก สะท้อนการรับรู้เชิงบวกและพฤติกรรมการจัดการขยะที่ต้นทางของประชาชน
การมีส่วนร่วมในการบริหารจัดการขยะมูลฝอยในครัวเรือนแบบมีส่วนร่วม ของประชาชนในการบริหารจัดการขยะมูลฝอยโดยรวมอยู่ในระดับมาก มีการคัดแยกขยะที่ต้นทาง นำมาซึ่งการคัดแยกขยะในครัวเรือนไปสู่ความสำเร็จได้ในระดับหนึ่ง

3. แนวทางการบริหารจัดการขยะมูลฝอยในครัวเรือนแบบมีส่วนร่วมของชุมชนบ้านบุ่งประชาชนส่วนใหญ่มีความเห็นว่าควรมีการพัฒนาและยกระดับระบบการบริหารจัดการขยะมูลฝอยในอนาคตให้มีความชัดเจนและมีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น มุ่งเน้นการบูรณาการการมีส่วนร่วมจากระดับครัวเรือนสู่ระดับชุมชน ผ่านการพัฒนากลไกการจัดการที่โปร่งใส ตรวจสอบได้ และมีความยั่งยืน

เอกสารอ้างอิง

กรมควบคุมมลพิษ. (2567). รายงานสถานการณ์มลพิษของประเทศไทย ปี พ.ศ. 2567. กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม.

กรมควบคุมมลพิษและสิ่งแวดล้อม. (2564). รายงานประจำปี 2564. สำนักงานสิ่งแวดล้อมและ ควบคุมมลพิษที่ 8.

กรมควบคุมมลพิษและสิ่งแวดล้อม. (2565). รายงานประจำปี 2565. สำนักงานสิ่งแวดล้อมและ ควบคุมมลพิษที่ 8.

กรมส่งเสริมการปกครองส่วนท้องถิ่น. (2550). รายงานประจำปี 2550. กระทรวงมหาดไทย.

กรมส่งเสริมคุณภาพและสิ่งแวดล้อม. (2563). รายงานประจำปี 2563. กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม.

กระทรวงมหาดไทย. (2562). คู่มือการบริหารจัดการขยะขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น (อปท.).

จตุพร ไกรกิจราษฎร์ และ โชติ บดีรัฐ. (2565). ปัจจัยที่ส่งผลต่อการคัดแยกขยะมูลฝอยในเขตพื้นที่ตำบลไกรนอก อำเภอกงไกรลาศ จังหวัดสุโขทัย. วารสารวิชาการ Journal of Roi Kaensarn Academi, 7(7), 275–287.

ณฤทัย ทองมี. (2565). การบริหารจัดการขยะมูลฝอยชุมชนต่อการส่งเสริมการเป็นจังหวัดสะอาด: กรณีศึกษา จังหวัดลำพูน และจังหวัดน่าน [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์].

ดำรง ทองศรี. (2567). ปัจจัยที่มีผลต่อประสิทธิภาพในการบริหารจัดการขยะมูลฝอยของเทศบาลเมืองอุตรดิตถ์ จังหวัดอุตรดิตถ์ [วิทยานิพนธ์ปริญญาดุษฎีบัณฑิต, มหาวิทยาลัยราชภัฏพิบูลสงคราม].

ทะนงศักดิ์ ขวัญอ่อน. (2566). ความคิดเห็นและการมีส่วนร่วมในการจัดการขยะมูลฝอยของประชาชนในเขตเทศบาลเมืองบ้านบึง จังหวัดชลบุรี [งานนิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยบูรพา].

นิสาวรรณ พรมเมตตา. (2565). การศึกษาแนวทางการพัฒนาระบบบริหารจัดการขยะของเขตบางบอนสู่การเป็นสังคม Zero Waste [การศึกษาอิสระปริญญามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์].

พระราชบัญญัติการสาธารณสุข พ.ศ. 2535 แก้ไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2550. (2550, 20 กรกฎาคม). ราชกิจจานุเบกษา. เล่ม 124 ตอนที่ 35 ก. หน้า 10-18.

พระศักดิ์ชัย จิรสีโล (วังแง่). (2564). พัฒนาจิตสำนึกในการจัดการขยะมูลฝอยของตำบลสันสลี อำเภอเวียงป่าเป้า จังหวัดเชียงราย [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย].

ม่วงพูล ธานิล และ เย็นเปิง วริยา. (2565). การพัฒนาระบบคัดแยกขยะรีไซเคิลด้วยเทคโนโลยีไอโอ ที. วารสารวิชาการการประยุกต์ใช้เทคโนโลยีสารสนเทศ, 8(2), 7–16.

รัชรินทร์ บูรณ์เจริญ. (2565). มุ่งสู่การเป็นสังคมขยะเหลือศูนย์ที่ยั่งยืน กองบิน 21 จังหวัดอุบลราชธานี: การพัฒนาระบบบริหารจัดการขยะ [การศึกษาอิสระปริญญามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี].

ราชบัณฑิตยสถาน. (2525). พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2525. อักษรเจริญทัศน์.

วนิดา เสริมเหลา. (2564). การถอดบทเรียนและประสบการณ์การบริหารจัดการขยะชุมชนแบบบูรณาการอย่างยั่งยืนในชุมชนบะขาม อำเภอเมือง จังหวัดขอนแก่น [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยขอนแก่น].

วรางคณา สวัสดี. (2566). ความคิดเห็นของบุคลากรองค์การบริหารส่วนจังหวัดฉะเชิงเทราที่มีต่อยุทธศาสตร์การจัดการขยะมูลฝอย [สารนิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยบูรพา].

วิภา สุวรรณนภาลัย และ พิชญา ลิ้มเจริญ. (2564). ปัจจัยที่ส่งผลต่อการจัดการขยะมูลฝอยในชุมชน [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยศรีปทุม].

วิศรุต โนราช. (2567). แนวทางการจัดการขยะมูลฝอยอย่างยั่งยืนขององค์การบริหารส่วนตำบลสบป่อง อำเภอปางมะผ้า จังหวัดแม่ฮ่องสอน [การศึกษาอิสระปริญญามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยเชียงใหม่].

วิวัฒน์ สังข์แย้ม. (2564). การมีส่วนร่วมของประชาชนในการจัดการขยะมูลฝอยขององค์การบริหารส่วนจังหวัดนนทบุรี [การศึกษาอิสระปริญญามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช].

สถาบันวิจัยและพัฒนาพลังงานนครพิงค์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่. (2568). เทคโนโลยีการผลิตก๊าซชีวภาพจากขยะอินทรีย์. https://www.erdi.cmu.ac.th/example-link

สำนักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม. (2565). รายงานสถานการณ์คุณภาพสิ่งแวดล้อม พ.ศ. 2565. https://www.onep.go.th/book/soe2565/

สุทารัตน์ ชูดอก และ เขมิกา สงวนพวก. (2564). การบริหารจัดการขยะโดยมีส่วนร่วม: กรณีศึกษาองค์การบริหารส่วนตำบลโก่งธนู อำเภอเมือง จังหวัดลพบุรี. วารสารมนุษยศาสตร์และ สังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี, 12(2), 173–184.

หทัยชนก บุญให้ลาภ. (2565). การศึกษาแนวทางการบริหารจัดการปัญหาขยะมูลฝอยชุมชนภายใต้แผนปฏิบัติการจัดการขยะมูลฝอยชุมชน “จังหวัดสะอาด” ในพื้นที่เทศบาลนครเชียงใหม่ [การศึกษาอิสระปริญญามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยเชียงใหม่].

Statista. (2022). A world of waste: Global waste generation – statistics & facts. Retrieved from https://www.statista.com/chart/18732/waste-generated-country/