บทบาทพระสงฆ์ด้านการส่งเสริมพุทธิปัญญาแก่ชาวพุทธในพิธีสวดภาณยักษ์

บทคัดย่อ

การสวดภาณยักษ์หรืออาฏานาฏิยปริตรตามที่ปรากฏในพระไตรปิฎกมีจุดประสงค์หลักคือการคุ้มครองพุทธบริษัทให้ได้ปฏิบัติธรรมอย่างสงบสุข แต่ในปัจจุบันพิธีกรรมถูกใช้ไปในเชิงไสยศาสตร์ครอบงำ มุ่งหาผลประโยชน์และทำให้ชาวพุทธเหินห่างจากหลักธรรมที่แท้จริงของพระพุทธศาสนา  บทความนี้ต้องการนำเสนอบทบาทของพระสงฆ์ในฐานะผู้ประกอบพิธีกรรม ควรแสดงบทบาทชี้นำทางปัญญาจากพิธีสวดภาณยักษ์ 3 ประการ คือ 1) พระสงฆ์ควรถือโอกาสใช้พิธีสวดภาณยักษ์ หนุนเสริมชาวพุทธจากวิถีแห่งศรัทธาสู่วิถีแห่งปัญญา โดยการใช้พิธีสวดภาณยักษ์ชักนำเข้าหาพระธรรมวินัย ห่างไกลจากมิจฉาทิฐิหรือสีลัพพตปรามาส 2) การใช้พิธีสวดภาณยักษ์เป็นต้นทุนทางความคิดในการปกป้องพระพุทธศาสนา ตามแก่นแก้ของอาฏานาฏิยสูตร ซึ่งเป็นวิธีคิดเพื่อประโยชน์ส่วนรวมคือพระพุทธศาสนา ไม่ใช่เพื่อประโยชน์ส่วนตัว  และ 3) การใช้พิธีสวดภาณยักษ์เป็นต้นทุนทางความคิดในการพึ่งพาและพัฒนาตนเอง กล่าวคือ พระสงฆ์จึงควรถือโอกาสน้อมนำชาวพุทธเข้าสู่หลักการ คือ การพึ่งพาตนเอง เน้นวิธีคิดเชิงการป้องกันและแก้ปัญหาด้วยความเพียรและปัญญาของตนเอง ไม่ควรคาดหวังรอคอยให้ผู้อื่น ไม่ว่าจะเป็นพระสงฆ์ เทพ หรือยักษ์ใด ๆ มาคอยช่วยเหลือปัดเป่าให้ปัญหาให้