โลกทัศน์เรื่องความขยันแบบจีนกับการสะท้อนแนวคิดเรื่องความเกียจคร้านในพระพุทธศาสนา The Chinese worldview of Due Diligence and the Reflection of The Concept of Laziness in Buddhism

บทคัดย่อ

บทความนี้มุ่งนำเสนอแนวคิดเรื่องความขี้เกียจ 2 ประเด็น คือ สาเหตุของความเกียจคร้าน และผลลัพธ์ของความเกียจคร้าน โดยเอาโลกทัศน์เรื่องความขยันแบบจีนเป็นตัวอย่างของหลักคิด ในด้านสาเหตุของความเกียจคร้านในอัคคัญสูตรพบว่า ความเกียจคร้านเกิดขึ้นมาพร้อม ๆ กับการมีมนุษย์ เกิดจากจิตสันดานเป็นหลัก และมีนิวรณ์ 5 (nīvaraṇāna) เป็นแรงเสริมให้คนเกียจคร้าน มนุษย์จึงจำเป็นต้องกำจัดนิวรณ์ทั้ง 5 ไม่ให้มาสกัดกั้นความเพียรในการทำงานหรือการประกอบอาชีพ. ส่วนผลลัพธ์ของความเกียจคร้าน พบว่า ความเกียจคร้านทำให้เสียเวลา ทำให้สิ่งที่ดีงามเสื่อมไป ทำให้สิ่งเลวทรามที่ยังไม่เกิดสามารถเกิดขึ้นได้ นำความเสื่อมมาสู่ชีวิตในหลายมิติโดยเฉพาะด้านเศรษฐกิจ ทำให้ถูกตำหนิติเตียนจากผู้อื่น ไม่มีใครอยากคบหาสมาคมแม้การเอาเป็นคู่ครอง ความเกียจคร้านเป็นอุปสรรคต่อการบรรลุคุณธรรมขั้นสูงในแง่โลกียะคือการไม่ทำให้บรรลุความสำเร็จระดับสูงดังที่ตั้งเป้าหมายไว้ เพราะความเกียจคร้านมลทินคือสนิมเกาะกินจิตใจให้ท้อถอยหดหู่นำไปสู่ความล้มเหลวผิดพลาดได้ง่าย