บรรณบำบัด: การทบทวนวรรณกรรมอย่างเป็นระบบและการวิเคราะห์บรรณมิติ
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อทบทวนวรรณกรรมอย่างเป็นระบบและวิเคราะห์บรรณมิติของบทความวิจัยเกี่ยวกับ “บรรณบำบัด” ในฐานข้อมูล SCOPUS ในช่วงปี ค.ศ. 1942-2024 โดยใช้ VOSviewer และ Bibliometrix with R พบว่ามีจำนวนทั้งสิ้น 540 รายการ โดยแนวโน้มการวิจัยเพิ่มขึ้น นักวิจัยที่ตีพิมพ์มากที่สุด ได้แก่ PARDECK, JOHN T. และ SCOGIN, FORREST R.ประเทศต้นสังกัดที่มีจำนวนบทความวิจัยมากที่สุด คือ ประเทศสหรัฐอเมริกา จำนวน 118 บทความ สำหรับสถาบันต้นสังกัดของผู้แต่งที่ได้รับการอ้างถึงจำนวนมากที่สุด ได้แก่ มหาวิทยาลัยเนวาดา (UNIVERSITY OF NEVADA) จากประเทศสหรัฐอเมริกา จำนวน 24 บทความ สำหรับวารสารที่เผยแพร่มากที่สุด คือ วารสาร Journal of Poetry Therapy ซึ่งมีจำนวนบทความทั้งสิ้น 83 รายการ ซึ่งจัดอยู่ในกลุ่มวารสารที่มีคุณภาพระดับ Q3 และมีค่า H-index เท่ากับ 19 สำหรับผลการวิเคราะห์เนื้อหาสามารถแบ่งหัวข้อวิจัยออกเป็น 7 กลุ่มคลัสเตอร์ ได้แก่ (1) กลุ่มบูรณาการแนวคิดบรรณบำบัด การบำบัดด้วยการอ่าน และการบำบัดด้วยวรรณกรรม (2) กลุ่มการประยุกต์ใช้ทางคลินิกที่มุ่งเน้นการบำบัดปัญหาสุขภาพจิตโดยเฉพาะภาวะซึมเศร้าและความวิตกกังวล (3) กลุ่มระเบียบวิธีวิจัยและจิตบำบัดที่เน้นการศึกษาประสิทธิผลผ่านการวิจัยเชิงทดลองแบบสุ่มและมีกลุ่มควบคุม รวมไปถึงความเชื่อมโยงกับการบำบัดด้วยความคิดและพฤติกรรม (4) กลุ่มบรรณบำบัดสำหรับเยาวชนเพื่อส่งเสริมการเข้าอกเข้าใจ (5) กลุ่มบรรณบำบัดสำหรับเด็กที่เน้นการใช้บรรณบำบัดเชิงสร้างสรรค์เพื่อจัดการอารมณ์ (6) กลุ่มแนวคิดบำบัดสมัยใหม่ที่บูรณาการ กับสติบำบัด และ (7) กลุ่มบทกวีบำบัด สำหรับแนวโน้มการวิจัยบรรณบำบัด พบว่า แบ่งเป็น 4 ช่วงเวลา ดังนี้ (1) ปี ค.ศ. 1942-1988 ยุคบุกเบิก ที่เน้นศึกษาเพียงบรรณบำบัดและภาวะซึมเศร้า (2) ปี ค.ศ. 1999-2013 ยุคขยายแนวคิดที่เริ่มใช้วรรณกรรมเด็กและบทกวีบำบัดเพื่อพัฒนาคุณภาพชีวิต (3) ปี ค.ศ. 2014-2020 ยุคบูรณาการองค์ความรู้ที่ได้แตกแขนงอย่างก้าวกระโดดโดยบูรณาการกับสติบำบัดและการใช้ Internet เพื่อรักษาโรควิตกกังวลและการเสพติด (4) ปี ค.ศ. 2021-2024 ยุคปัจจุบันได้มุ่งเน้นสู่การเป็นศาสตร์การบำบัดเชิงประจักษ์ที่ขยายสู่บริบทห้องสมุด โดยแนวโน้มงานวิจัยได้เปลี่ยนมาสู่การเยียวยาด้วยการอ่านและการฟื้นฟูด้วยหนังสือซึ่งสะท้อนการเปลี่ยนผ่านจากรูปแบบทางการแพทย์ไปสู่แนวทางด้านสุขภาวะและการเยียวยาจิตใจที่กว้างขึ้น
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความทุกเรื่องที่ลงตีพิมพ์จะได้รับการตรวจอ่านโดยผู้ทรงคุณวุฒิ ความคิดเห็นและบทความที่ปรากฏในวารสารนี้ เป็นของผู้เขียนซึ่งมิใช่เป็นความคิดเห็นของคณะผู้จัดทำ และมิใช่ความรับผิดชอบของสมาคมห้องสมุดแห่งประเทศไทยฯ การนำบทความในวารสารนี้ไปตีพิมพ์ซ้ำต้องได้รับอนุญาตจากคณะผู้จัดทำ
All articles submitted for publication will be reviewed by the academic reviewers. The editorial board and TLA claim no responsibility for the content or opinions expressed by the authors of individual articles or columns in this journal. Reprinting of any articles in this journal must be permitted by the editorial board.
เอกสารอ้างอิง
Baer, J. S., and Marlatt, G. A. (1998). Behavioral coping with smoking cessation. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 66(4), 685–693. https://doi.org/10.1037/0022-006X.66.4.685
Barlow, D. H., Esau, S. A., and Lomas, B. (2006). A unified perspective on the assessment and treatment of anxiety and depression. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 74(3), 436–443. https://doi.org/10.1037/0022-006X.74.3.436
Canty, N. (2017). Bibliotherapy: Its processes and benefits and application in clinical and developmental settings. Logos, 28(3), 32-40. https://doi.org/10.1163/1878-4712-11112133
Cuijpers, P. (1997). The effects of behavior therapy on psychological well-being. Journal of Behavior Therapy and Experimental Psychiatry, 28(4), 261-266. https://doi.org/10.1016/S0005-7916(97)00005-0
Dobson, K. S., and Block, L. (1983). The effects of attributional style on depression and responsiveness to cognitive therapy. Behaviour Research and Therapy, 21(4), 335-343. https://doi.org/10.1016/S0005-7894(83)80107-5
Evans, J., and Jones, H. (1999). Cognitive therapy for psychogenic non-epileptic seizures. Psychological Medicine, 29(2), 271-278. https://doi.org/10.1017/S003329179800765X
Gendreau, P., and Ross, R. R. (1979). Effectiveness of correctional treatment: Bibliotherapy as a treatment strategy. Crime & Delinquency, 25(4), 463-489. https://doi.org/10.1177/001112877902500405
Glass, G. V. (1978). Integrating findings: The meta-analysis of research. Psychological Bulletin, 85(1), 1–44. https://doi.org/10.1037/0033-2909.85.1.1
Goldfried, M. R., and Davison, G. C. (1989). Behavioral and cognitive perspectives in psychotherapy. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 57(3), 403–412. https://doi.org/10.1037/0022-006x.57.3.403
Kendall, P. C., and Ingram, R. E. (1999). Behavioral and cognitive perspectives in psychotherapy: A special issue. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 67(4), 511-512. https://doi.org/10.1037/0022-006X.67.4.511
Lin, X. (2024). A systematic review on bibliotherapy and its effectiveness in psychotherapeutic dimension. Transactions on Social Science, Education and Humanities Research, 11, 733-740. https://doi.org/10.62051/cv1qbw13
Marrs, C. L. (1995). The assessment of social support in social problem-solving. American Journal of Community Psychology, 23(6), 859-882. https://doi.org/10.1007/BF02507018
Monroy-Fraustro, D., Maldonado-Castellanos, I., Aboites-Molina, M., Rodríguez, S., Sueiras, P., Altamirano-Bustamante, N., de Hoyos, A., and Altamirano-Bustamante, M. M. (2021). Bibliotherapy as a non-pharmaceutical intervention to enhance mental health in response to the COVID-19 pandemic: A mixed-methods systematic review and bioethical meta-analysis. Frontiers in Public Health, 9, 629872. https://doi.org/10.3389/fpubh.2021.629872
Office of the National Economic and Social Development Council. (2023). The 13th National Economic and Social Development Plan of Thailand (2023–2027). Office of the National Economic and Social Development Council.
Pettersson, C. (2018). Psychological well-being, improved self-confidence, and social capacity: Bibliotherapy from a user perspective. Journal of Poetry Therapy, 31(2), 124-134. https://doi.org/10.1080/08893675.2018.1448955
Rottenberg, B. (2022). Bibliotherapy as an integrative psychotherapeutic channel. Journal of Poetry Therapy, 35(1), 27–41. https://doi.org/10.1080/08893675.2021.2004371
Schalkwijk, F., Van Someren, E. J. W., Nicolai, N. J., Uijttewaal, J. L., and Wassing, R. (2023). From childhood trauma to hyperarousal in adults: The mediating effect of maladaptive shame coping and insomnia. Frontiers in Human Neuroscience, 17, 990581. https://doi.org/10.3389/fnhum.2023.990581
Sevinç, G. (2019). Ruh Sağlığını Okuma Yoluyla Iyileştirme: Bibliyoterapi. Psikiyatride Guncel Yaklasimlar. Current Approaches in Psychiatry, 11(4), 483. https://doi.org/10.18863/pgy.474083
Shrodes, C. (1950). Bibliotherapy: A theoretical and clinical-experimental study [Unpublished doctoral dissertation]. University of California, Berkeley.
Solikin, A. (2015). Bibliotherapy as a Technique in the Activities of Guidance and Counseling Services. Anterior Journal, 14(2), 154. https://doi.org/10.33084/anterior.v14i2.180
Songphrakhun, W., and Thongsiu, N. (2019). Bibliotherapy for persons with depression. Journal of the Nurses’ Association of Thailand, Northern Region, 25(1), 63-70.
United Nations Thailand. (2025). Our Work on the Sustainable Development Goals in Thailand. United Nations Thailand.
