ศึกษาประเพณีฮีต 12 เพื่อสร้างความสามัคคีในชุมชนบ้านจิก ตำบลกุศกร อำเภอตระการพืชผล จังหวัดอุบลราชธานี

บทคัดย่อ

      งานวิจัยเรื่อง การศึกษาประเพณีฮีต 12 เพื่อสร้างความสามัคคีในชุมชนบ้านจิก ตำบลกุศกร อำเภอตระการพืชผล จังหวัดอุบลราชธานี มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1. เพื่อศึกษาวิถีชีวิตและประเพณีฮีต 12 กับการสร้างความสามัคคี ของบ้านจิก ตำบลกุศกร อำเภอตระการพืชผล จังหวัดอุบลราชธานีตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน     2. เพื่อวิเคราะห์คุณค่า ความหมายและระบบความสัมพันธ์ของประเพณีกับความสามัคคี ในประเพณีฮีต 12 และ 3. เพื่อนำเสนอแนวทางการฟื้นฟูประเพณีฮีต 12 เพื่อสร้างความสามัคคีของคนภายในชุมชน การศึกษาครั้งนี้ใช้กระบวนการมีส่วนร่วมของชุมชน มีวิธีการเก็บข้อมูลแบบมีส่วนร่วม การสัมภาษณ์เชิงลึกและการจัดสนนากลุ่ม มีกลุ่มเป้าหมายในการสัมภาษณ์ดังนี้ อาวาสวัดมุจลินทราราม สมาชิกองค์การบริหารส่วนตำบล ผู้ใหญ่บ้าน ปราชญ์ชาวบ้านและเยาวชนและประชาชน การศึกษาครั้งนี้ผู้วิจัยจึงเลือกใช้แนวทางการวิจัยทางมานุษยวิทยา (Anthropological Methods) ด้วยเทคนิคการวิจัยเชิงคุณภาพ (Qualitative Research) โดยใช้แนวคิดทฤษฎีที่เกี่ยวข้อง ประกอบด้วยทฤษฎีโครงสร้างหน้าที่นิยม ทฤษฎีทางมานุษยวิทยาและศาสนา และ ทฤษฎีนิเวศวิทยาวัฒนธรรมผลการวิจัยเป็นดังนี้

1. วิถีชีวิตและประเพณีฮีต 12 ของบ้านจิก พบว่า การดำเนินวิถีชีวิตของคนในชุมชนบ้านจิกหลังจากที่แยกออกมาจากบ้านศรีสุขเพื่อตั้งถิ่นฐานนั้น ได้ใช้ประเพณีทั้ง 12 เดือน (ฮีต 12) เป็นแนวทางหลักในการสร้างชุมชนทำให้เป็นชุมชนที่มีความสามัคคี


2. ความหมายและระบบความสัมพันธ์ของประเพณีกับความสามัคคี พบว่า ตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบันประเพณีฮีต 12 ยังคงมีความสำคัญกับการดำเนินชีวิตของคนในชุมชนเหมือนเดิม ยังคงจัดประเพณีทั้ง 12 เดือนเหมือนเดิมแต่มีบางประเพณีได้มีวิธีการปฏิบัติที่แตกต่างไปจากเดิม


3. แนวทางการฟื้นฟูประเพณีฮีต 12 พบว่า สาเหตุสำคัญระบบความสัมพันธ์พบว่าปัจจัยที่ส่งผลให้ประเพณีฮีต 12 และความสามัคคีลดหายไป คือ


4. ความเจริญเริ่มเข้ามาในยุคการพัฒนาชุมชนของหน่วยของรัฐ


5. ความต้องการทางเทคโนโลยีมากกว่าความต้องการธรรมชาติ


6. การเข้าถึงเทคโนโลยีที่พัฒนาขึ้น ทั้งโทรทัศน์ โทรศัพท์ คอมพิวเตอร์ ทำให้ชาวบ้านในชุมชนสนใจสื่อมาก


7. การศึกษาที่สูงขึ้นส่งผลให้ความเชื่อความศรัทธาแบบเดิม

          แนวทางการฟื้นฟูประเพณีและความสามัคคีให้กลับคืนมา ดังนี้ 1. ฟื้นฟูระบบเครือญาติและ 2. ให้สถานศึกษาส่งเสริมการเรียนรู้เกี่ยวกับประเพณีแต่ละเดือนให้กับนักเรียนในชุมชน