มาตรการทางกฎหมายในการบังคับใช้พระราชบัญญัติขายตรงและตลาดแบบตรง พ.ศ. 2545
คำสำคัญ:
ธุรกิจขายตรง, การตลาดหลายระดับ, แชร์ลูกโซ่บทคัดย่อ
บทความวิจัยนี้มุ่งวิเคราะห์ปัญหาและมาตรการทางกฎหมายในการบังคับใช้พระราชบัญญัติขายตรงและตลาดแบบตรง พ.ศ. 2545 ในบริบทเศรษฐกิจดิจิทัล โดยใช้วิธีวิจัยเชิงคุณภาพจากการสัมภาษณ์เชิงลึก ผู้บังคับใช้กฎหมาย ผู้ประกอบธุรกิจ ผู้บริโภค และนักวิชาการด้านนิติศาสตร์และสังคมศาสตร์ ผลการศึกษาพบว่ากฎหมายปัจจุบันขาดประสิทธิภาพ เนื่องจากบทบัญญัติไม่ครอบคลุมธุรกรรมออนไลน์ ก่อให้เกิดช่องว่างในการจำแนกแชร์ลูกโซ่ และบทลงโทษไม่เพียงพอในการยับยั้งการกระทำผิด จึงเสนอให้แก้ไขพระราชบัญญัติขายตรงและตลาดแบบตรง พ.ศ. 2545 โดยปรับปรุงนิยามในมาตรา 3 เพิ่มนิยามคำว่า “ขายตรง” “ตลาดแบบตรง” “แผนการจ่ายผลตอบแทน” ให้ครอบคลุมธุรกรรมดิจิทัล เสริมหลักการเชิงป้องกันโดยให้อำนาจอายัดทรัพย์เพื่อเยียวยาผู้เสียหาย และเพิ่มอัตราโทษให้สอดคล้องกับความเสียหายเพื่อเสริมสร้างความเชื่อมั่นและธรรมาภิบาลในตลาดขายตรง
เอกสารอ้างอิง
คณาธิป ทองรวีวงศ์. (2553). มาตรการทางกฎหมายในการคุ้มครองสิทธิในความเป็นอยู่ส่วนตัว : ศึกษากรณีการรบกวนสิทธิในความเป็นอยู่ส่วนตัวโดยธุรกิจขายตรง. (วิทยานิพนธ์นิติศาสตรมหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยเซนต์จอห์น).
จอมพล ลี้ภัย. (2565). ปัญหาทางกฎหมายเกี่ยวกับการประกอบธุรกิจขายตรง : ศึกษาการจดทะเบียนและแผนการจ่ายผลตอบแทน. (สารนิพนธ์นิติศาสตรมหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยธุรกิจบัณฑิตย์).
ธีรวัฒน์ จันทรสมบูรณ์. (2545). คำอธิบายและสาระสำคัญพระราชบัญญัติขายตรงและตลาดแบบตรง พ.ศ. 2545. กรุงเทพมหานคร : นิติธรรม.
เบรนเนอร์, จอห์น. (2548). ถอดรหัสความสำเร็จธุรกิจเครือข่าย. แปลโดย นิเวศน์ ธรรมะ และชนัชฌา ศิวโมกษธรรม. พิมพ์ครั้งที่ 5. กรุงเทพมหานคร : เพียร์สัน เอ็ดดูเคชั่น.
ประภัทรพงศ์ ชาญชิต. (2557). ปัญหากฎหมายเกี่ยวกับการกำกับดูแลธุรกิจตลาดแบบตรงตามพระราชบัญญัติขายตรงและตลาดแบบตรง พ.ศ. 2545. (สารนิพนธ์นิติศาสตรมหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยศรีปทุม).
ประสม หงส์โต. (2550). ปัญหาการบังคับใช้พระราชบัญญัติขายตรงและตลาดแบบตรง พ.ศ. 2545 (วิทยานิพนธ์นิติศาสตรมหาบัณฑิต, จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย).
พุธวรรธน์ วริศธนาพจน์. (2559). การศึกษาปัญหาของพระราชบัญญัติขายตรงและตลาดแบบตรง พ.ศ. 2545 ที่มีผลต่อผู้บริโภค จากการใช้สินค้าและบริการในเขตกรุงเทพมหานคร. (การค้นคว้าอิสระรัฐศาสตรมหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์).
ไพโรจน์ อาจรักษา. (2546). คำอธิบายกฎหมายขายตรงและตลาดแบบตรง. กรุงเทพมหานคร : วิญญูชน.
วีรพงษ์ บุญโยภาส. (2551). กฎหมายขายตรงกับอาชญากรรมทางเศรษฐกิจประเภทแชร์ลูกโซ่. กรุงเทพมหานคร : นิติธรรม.
สำนักงานคณะกรรมการคุ้มครองผู้บริโภค. (2569). สถิติการจดทะเบียนธุรกิจขายตรงและธุรกิจตลาดแบบตรง. สืบค้นวันที่ 19 เมษายน 2569, จาก https://ocpbdirect.ocpb.go.th/
สุทธิกรณ์ สืบน้อย. (2537). มาตรการทางกฎหมายอาญาในการควบคุมการขายตรง. (วิทยานิพนธ์นิติศาสตรมหาบัณฑิต, จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย).
สุพรรณี อินทร์แก้ว. (2560). การบริหารการค้าปลีก. กรุงเทพมหานคร : ธนาเพลส.
สุษม ศุภนิตย์. (2547). คำอธิบายการจัดจำหน่ายในระบบขายตรงและการทำตลาดแบบส่งข้อมูลถึงตัวผู้บริโภคโดยตรง. กรุงเทพมหานคร : วิญญูชน.
อภิราษฎร์ ชุ่มมงคล. (2554). ธุรกิจ MLM : สร้างเงินร้อยให้เป็นเงินล้าน. ลำพูน : อภิราษฎร์ บุ๊คเฮ้าส์.
อาบิตะ บริพันธ์. (2552). ธุรกิจเครือข่าย : พัฒนาการขายตรงที่ก้าวไกล. วารสารมหาวิทยาลัยนราธิวาสราชนครินทร์, 1 (3), 19-31.
European Commission and EU Digital Consumer Protection Framework. (2026). Concerning influencer marketing transparency and digital consumer protection. Retrieved April 20, 2026, from https://cdn.digitaleurope.org/uploads/2025/10/251017-DIGITALEUROPE-response-DFA-call-for-evidence.pdf
European Consumer Centres Network. (2026). Cooling-Off Period under Consumer Rights Directive 2011/83/EU. Retrieved April 20, 2026, from https://www.eccnet.eu/consumer-rights/what-are-my-consumer-rights/shopping-rights/cooling-period
Office of the Data Protection Ombudsman, Data Protection Ombudsman’s Office, Direct Marketing and Consumer Data Protection under GDPR. Retrieved April 20, 2026, from https://tietosuoja.fi/en/faq-direct-marketing
Statutes of the Republic of Korea. (2016). Act on Door-to-Door Sales, etc. 2016. Retrieved November 20, 2025, from https://elaw.klri.re.kr/eng_service/lawView.do?hseq=62448&lang=ENG
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 วารสารกฎหมายสงขลานครินทร์
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
ลิขสิทธิ์ในบทความที่ตีพิมพ์เผยแพร่เป็นของวารสารกฎหมายสงขลานครินทร์ วารสารกฎหมายสงขลานครินทร์มีสิทธิในการเผยแพร่ ทำซ้ำ หรือรวบรวมบทความที่ตีพิมพ์เผยแพร่แล้ว ความคิดเห็นใด ๆ ของผู้เขียนในบทความ กองบรรณาธิการวารสารไม่จำเป็นต้องเห็นพ้องด้วย ทั้งนี้กองบรรณาธิการวารสารไม่สงวนสิทธิในการคัดลอกแต่ให้อ้างอิงแหล่งที่มาด้วย
