ข้อพิจารณาเกี่ยวกับสถานะอันเป็นที่เคารพสักการะและล่วงละเมิดมิได้ขององค์พระมหากษัตริย์

ผู้แต่ง

  • วรเจตน์ ภาคีรัตน์ ศาสตราจารย์, คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์, เลขที่ 2 ถนนพระจันทร์ เขตพระนคร กรุงเทพมหานคร 10200, worachet@tu.ac.th

คำสำคัญ:

สถานะในทางรัฐธรรมนูญของกษัตริย์, ความคุ้มกันกษัตริย์, ประวัติศาสตร์รัฐธรรมนูญ

บทคัดย่อ

บทบัญญัติเกี่ยวกับสถานะอันเป็นที่เคารพสักการะและล่วงละเมิดมิได้ขององค์พระมหากษัตริย์ปรากฏครั้งแรกในรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรสยาม พุทธศักราช 2475 บทบัญญัตินี้มีรากฐานมาจากกฎหมายต่างประเทศ โดยเฉพาะรัฐธรรมนูญเมจิของญี่ปุ่นซึ่งน่าจะได้รับอิทธิพลมาจากรัฐธรรมนูญในยุโรปช่วงศตวรรษที่สิบเก้า บทบัญญัติดังกล่าวมุ่งหมายถึงการห้ามกล่าวหาหรือฟ้องร้องดำเนินคดีกษัตริย์องค์ที่ครองตำแหน่งอยู่ไม่ว่าในทางใด ๆ อันมีลักษณะเป็นความคุ้มกันซึ่งครอบคลุมทั้งในทางอาญา ทางแพ่ง ทางปกครอง และทางรัฐธรรมนูญ ทั้งนี้ ในระบอบประชาธิปไตยการบัญญัติให้องค์พระมหากษัตริย์ดำรงอยู่ในฐานะอันเป็นที่เคารพสักการะย่อมส่งผลให้กษัตริย์องค์ที่ครองตำแหน่งอยู่ต้องเป็นกลางทางการเมืองด้วย

เอกสารอ้างอิง

กอง บ.ก.. (2519). สนทนากับนักกฎหมาย: พระยามานวราชเสวี. วารสารกฎหมาย คณะนิติศาสตร์ จุฬาลงกรณมหาวิทยาลัย, 2 (2), 182-194.

คำวินิจฉัยศาลรัฐธรรมนูญที่ 19/2564, ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 138 ตอนที่ 80 ก, 29 พฤศจิกายน 2564, น. 22-49.

คำวินิจฉัยศาลรัฐธรรมนูญที่ 28-29/2555, ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 129 ตอนที่ 122 ก, 21 ธันวาคม 2555, น. 7-14.

คำสั่งของคณะปฏิรูปการปกครองแผ่นดิน ฉบับที่ 41, ราชกิจจานุเบกษา ฉบับพิเศษ เล่ม 93 ตอนที่ 134, 21 ตุลาคม 2519, น. 46-51.

เดือน บุนนาค และไพโรจน์ ชัยนาม. (2477). คำอธิบายกฎหมายรัฐธรรมนูญ (รวมทั้งกฎหมายการเลือกตั้งด้วย) ภาค 2 รัฐธรรมนูญสยาม. พระนคร: นิติสาส์น.

พระราชโองการ ประกาศ สถาบันพระมหากษัตริย์ตามรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย, ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 136 ตอนพิเศษ 37 ง, 8 กุมภาพันธ์ 2562, น. 1-2.

ไพโรจน์ ชัยนาม. (2495). คำอธิบายกฎหมายรัฐธรรมนูญเปรียบเทียบ (โดยสังเขป) เล่ม 2 กฎหมายรัฐธรรมนูญของประเทศไทย ตอนที่ 1. พระนคร: โรงพิมพ์อักษรนิติ.

ภูริ ฟูวงศ์เจริญ และคณะ. (2569). รายงานการศึกษาวิจัย เรื่อง ความสัมพันธ์ระหว่างสถาบันพระมหากษัตริย์และรัฐธรรมนูญ เล่มที่ 2. กรุงเทพฯ: สำนักงานศาลรัฐธรรมนูญ, 2569.

รายงานการประชุมรัฐสภา ครั้งที่ 14 วันเสาร์ที่ 15 มกราคม 2492.

รายงานการประชุมสภาผู้แทนราษฎร ครั้งที่ 35/2475 (สมัยสามัญ) วันศุกร์ที่ 25 พฤศจิกายน 2475.

รายงานการประชุมสภาร่างรัฐธรรมนูญ ครั้งที่ 5/2491 วันพุธที่ 21 กรกฎาคม 2491.

สุพจน์ แจ้งเร็ว. (2545). คดียึดพระราชทรัพย์พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าฯ. ศิลปวัฒนธรรม, 23 (8), 62-80.

หยุด แสงอุทัย. (2511). คำอธิบายรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย (พ.ศ. 2511) เรียงมาตรา และคำอธิบายรัฐธรรมนูญทั่วไปโดยย่อ. พระนคร: โรงพิมพ์กรุงสยามการพิมพ์.

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

2026-06-30

ฉบับ

ประเภทบทความ

บทความวิชาการ