มรดกแห่งชีวิตประจำวันในย่านที่หลากหลายของเมืองประวัติศาสตร์นครศรีธรรมราช
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
แนวคิดในการอนุรักษ์และพัฒนาเมืองประวัติศาสตร์ในปัจจุบัน ได้ถูกพัฒนาภายใต้การถกเถียงที่ผ่านประสบการณ์ของโลกตะวันตก และบริบทที่ต่างเงื่อนไขกับบริบทของไทย นับแต่อิโคโมสสากลได้มีการออกกฎบัตรระหว่างประเทศเพื่อการอนุรักษ์เมืองและชุมชนเมืองประวัติศาสตร์ (Charter for the Conservation of Historic Towns and Urban Areas) หรือ Washington Charter ในปี ค.ศ. 1987 หลังจากการออกสนธิสัญญามรดกโลก (World Heritage Convention) ในปี ค.ศ. 1972 ในขณะที่แนวคิดเรื่องการอนุรักษ์และพัฒนาเมืองนั้นกำลังเอาชนะคะคานกันด้วยเหตุผลของการเติบโตทางเศรษฐกิจและเหตุผลของความสมดุลย์ทางทรัพยากร มรดกทางวัฒนธรรมเองถูกวางตัวให้เป็นต้นทุนทางวัฒนธรรมในการขับเคลื่อนการพัฒนาที่เหมาะสมและยั่งยืน หลังจากการประชุมที่กรุงริโอ เดอ จาเนโร และมีการประกาศวาระแห่งศตวรรษที่ 21 (Agenda 21) ว่าด้วยการพัฒนาที่ยั่งยืน กระบวนการวางแผนอนุรักษ์ที่บูรณาการเข้ากับกระบวนการด้านผังเมืองและแผนพัฒนาเมือง ได้มีนัยยะสำคัญเรื่องการพัฒนาที่ยั่งยืนเข้ามาด้วย ผนวกกับแนวคิดด้านการอนุรักษ์ภูมิทัศน์วัฒนธรรม ดังตัวอย่างหนึ่งจากการประชุม Conservation and Urban Sustainable Development: A Theoretical Framework ณ ประเทศบราซิล ซึ่งให้ความสำคัญกับ “การอนุรักษ์อย่างบูรณาการ (Integrated Conservation)” อย่างไรก็ดีการพัฒนาเมืองนั้นมีพลวัตสูง ทำให้เมืองประวัติศาสตร์หลายแห่งได้ถูกอิทธิพลของการพัฒนาด้วยสถาปัตยกรรมร่วมสมัยเข้าคุกคาม คณะกรรมการวิชาการด้านหมู่บ้านและเมืองประวัติศาสตร์ของอิโคโมสจึงได้ผลักดันให้มีการประชุมว่าด้วย World Heritage and Contemporary Architecture-Managing the Historic Urban Landscape ที่กรุงเวียนนา ในปี 2005 นับเป็นการผสานการมองเมืองประวัติศาสตร์ด้วยแนวคิดภูมิทัศน์วัฒนธรรม จนมาเป็นเอกสาร “บันทึกแห่งกรุงเวียนนา (Vienna Memorandum)” ว่าด้วยแนวคิด “ภูมิทัศน์เมืองประวัติศาสตร์ (Historic Urban Landscape)” และล่าสุดกับหลักการแห่ง Valletta ว่าด้วยการปกป้องและบริหารจัดการเมืองและย่านชุมชนประวัติศาสตร์ (The Valletta Principles for the Safeguarding and Management of Historic Cities, Towns and Urban Areas) ในปี ค.ศ. 2011 โดยเน้นที่การดำรงอยู่ร่วมกันขององค์ประกอบทางกายภาพและไม่ใช่กายภาพภายใต้บริบทแวดล้อมที่แตกต่างกันในเมืองและย่านชุมชนประวัติศาสตร์ รวมไปถึงการทำความเข้าใจต่อการเปลี่ยนแปลงในมิติต่าง ๆ และกระบวนการแทรกแซงที่เหมาะสม
เมืองประวัติศาสตร์นครศรีธรรมราช ผ่านพัฒนาการมาหลายยุคสมัย แต่ละสมัยได้สั่งสม ถ่ายทอด และแสดงออกซึ่งมรดกทางวัฒนธรรมจากยุคสมัยต่าง ๆ ตกทอดมาถึงปัจจุบัน เคียงคู่กับวิถีชีวิตประจำวันของผู้คน มีการใช้งาน คึกคัก หลากหลาย เป็นพื้นที่ที่เป็น “เมือง” อย่างแท้จริง คำถามซึ่งบทความชิ้นนี้พยายามจะอธิบายให้เห็นภาพรวมของพื้นที่ที่ถูกเรียกว่าเมืองแห่งนี้ คือ ความสมดุลย์ของการอนุรักษ์และการพัฒนา กับความเป็นไปอย่างปรกติของภูมิทัศน์แห่งชีวิตประจำวัน เพื่อความเป็นเมืองที่มีผู้คนอาศัยอยู่นั้น จะมีทิศทางและประกอบไปด้วยมิติต่าง ๆ อย่างไร ตามเป้าหมายของการพัฒนาที่ยั่งยืน
Article Details
เอกสารอ้างอิง
development: A theoretical framework. Recife: Universidade Federal de Pernambuco.
Bourdieu, P. (1977). Outline of a theory of practice. Cambridge: Cambridge University Press.
Feilden, B.M. & Jokilehto, J. (1998). Management guidelines for world cultural heritage sites. Rome: ICCROM.
Fine Arts Department. (1990). Thrissadi lae naeo patibatkan anurak anusonsathan lae laeng borannakhadi [Theory and Practice on Conservation of Historic Structures and Archeology Sites]. Bangkok: Hiranpat Prining.
Ganjanapan, A. (2001). Withi khit choengson nai nganwichai chumchon [The Complex Thinking in Community Research]. Bangkok: Chulalongkorn University Press.
Huachiew Chalermprakiet University. (1997). Raingan kanwichai sanong pra ratcha prasong suang Nakhon Si Thammarat korani suksa 1. Kan tang thinthan thi Krungching lae Phru Khuankhreng 2. Chin : Prawattisat borannakhadi phukhon lae watthanatham [Report of the Research under Royal Desirable on Nakhon Si Thammarat case study 1. Human Settlement at Krungching and Phru Khuankhreng 2. Chinese : History, Archaeology, People and Culture]. Samutprakarn: Dansuttha Printing.
ICOMOS. (1987). Charter for the conservation of historic towns and urban areas. Paris: ICOMOS.
ICOMOS. (2011). The Valletta principles for the safeguarding and management of historic cities, towns and urban areas. Paris: ICOMOS.
Jiraprasertkun, C. (2010). Kan plianplaeng phummithat khong chumchonthongthin nai Krung Thep Mahanakhon lae parimonthon: phonkrathop chak kan tat khrongkhai thanon wongwaen rop nok fang tawantok khong Krung Thep Mahanakhon [The transformation of Bangkok’s Indigenous landscapes: The impacts from the constructions of the Outer Ring Road System on the west of Bangkok]. Bangkok: Thailand Research Fund.
Khwansuwan, P. & Yodsurang, P. (2007). Kan su khwammai muang kao phan phaenthi moradok thang wattanatham : kan su khwannai chak chumchon thongthin [Interpretation of Old Town through Cultural Heritage Atlas: The Interpretation from the Local Communities]. In ICOMOS Thailand International Conference 2007. Bangkok: Amarin Printing.
Lefebvre, H. (1991). The production of space. Oxford: Basil Blackwell.
Lim, S.W. (2003). Alternative (post) modern: An Asian perspective. Singapore: Select Publishing.
Office of Natural Resources and Environmental Policy and Planning (ONEP). (2010). Khringkan kamnot khopkhet phumthi muang kao Muang Nakhon Si Thammarat [The Delimitation of the Old Town Project: The Historic Town of Nakhon Si Thammarat]. Bangkok: ONEP.
Office of Natural Resourcecs and Environmental Policy and Planning (ONEP). (2012). Khrongkan chattham mattrathan khunnaphap singwaetlom sinlapakam praphet yan chumchon kao nai phunthi phak klang lae phak tawan ok [Project on the Environmental Standard of the Cultural Environment in the category of Traditional Communities in the Central and Eastern Regions]. Bangkok: Property Printing.
Tepwongsirirat, P. (2009). Everyday Landscape, Everyday Urbanism: chak mummong thammada khong chiwitprachamwan su singwaetlom sansang [Everyday Landscape, Everyday Urbanism : From the Ordinary Point of View to the Built Environment]. In n/a (Ed.). Krongkan chat oprom kanchattham nganwichai lae wichakan ruang Chimlang Singwaetlom Sansang 2009 [Training Project on the Research on The Pilot Project of the Built Environment Program 2009]. Bangkok: Faculty of Architecture, Kasetsart University.
UNESCO. (2005). Vienna Memorandum on world heritage and contemporary architecture - managing the historic urban landscape. Paris: UNESCO.
UNESCO. (2011). Recommendation on the Historic urban landscape. Paris: UNESCO.
UNESCO. (2013). New Life for historic cities, the historic urban landscape approach explained. Paris: UNESCO.
Yodkamonsart, S. (1997). Thamkhwan ruchak kap khwamkhit Dr.Chatthip Nartsupa chak setthasat Neo Classic su setthasat kanmuang naeo prawattisat lae watthanatham chumchon [Knowing the idea of Dr.Chatthip Nartsupa, from neo classic economy to historic and community culture economy]. Journal of Political Economy, 1, 24-50.
