การส่งเสริมภูมิปัญญาท้องถิ่นผ่านมิติรูปแบบนาฏศิลป์พื้นบ้านประยุกต์ กรณีศึกษา : การทอผ้าขาวม้า5 สี ของชุมชนลาวเวียงบ้านเนินขา อำเภอเนินขาม จังหวัดชัยนาท

Main Article Content

Tidarat Pumiwattana
Kanin Toyam
Jutathip Chaisura

บทคัดย่อ

การศึกษากระบวนการทอผ้าขาวม้า 5 สี : กรณีศึกษาชุมชนลาวเวียงบ้านเนินขาม อำเภอเนินขาม จังหวัดชัยนาท” ผลิตภัณฑ์ชุมชนเป็นการวิจัยเชิงสร้างสรรค์ โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาขั้นตอนและกรรมวิธีการทอผ้าขาวม้า 5 สี ของชาวลาวเวียง บ้านเนินขาม จังหวัดชัยนาทในปัจจุบัน ผ้าขาวม้า 5 สี เป็นวัฒนธรรมบนผืนผ้าอันสวยงาม ที่เป็นเอกลักษณ์ของลาวเวียงบ้านเนินขาม การสร้างสรรค์ผลงานได้เล็งเห็นความสำคัญจากผ้าขาวม้า 5 สี และนำมาเป็นแรงบันดาลใจในการศึกษาขั้นตอนการทอผ้าขาวม้า 5 สี ตามกระบวนการของชุมชนลาวเวียงบ้านเนินขาม เพื่ออนุรักษ์ภูมิปัญญาท้องถิ่นของชุมชนลาวเวียงอำเภอเนินขาม นำเสนอในมิติรูปแบบนาฏศิลป์พื้นบ้านประยุกต์ โดยใช้แนวคิดทฤษฎีสัญญะวิทยาใช้ในการสร้างสรรค์ผลงาน อีกทั้งผู้สร้างสรรค์ได้ศึกษาและรวบรวมข้อมูลจากเอกสารที่เกี่ยวข้อง การสัมภาษณ์ผู้เชี่ยวชาญเกี่ยวกับงานวิจัย และการลงพื้นที่เพื่อนำข้อมูลที่ได้มาสร้างสรรค์เป็นการแสดง


          ผลการวิจัยพบว่า การสร้างสรรค์ผลงานทางนาฏศิลป์จากภูมิปัญญาท้องถิ่น เรื่อง กระบวนการทอผ้าขาวม้า 5 สีของชาวลาวเวียงบ้านเนินขาม จังหวัดชัยนาท ชุด หัตถาลีลาขาวม้า 5 สี สามารถจำแนกตามองค์ประกอบทางด้านนาฏยศิลป์ 8 องค์ประกอบได้แก่ 1) บทการแสดง สร้างขึ้นจากความชอบชาติพันธุ์ลาวในเรื่องของภูมิปัญญาการทอผ้าขาวม้า 5 สี โดยแบ่งออกเป็น 3 ช่วง ได้แก่ ช่วงที่ 1 เส้นสี ช่วงที่  2 ภูมิปัญญาล้ำค่าขาวม้าเนินขาม และช่วงที่ 3 ผลิตภัณฑ์งอกงามเนินขาม OTOP  2) นักแสดง คัดเลือกที่มีพื้นฐานการแสดงนาฏศิลป์พื้นบ้านอีสานสรีระสวยงามและมีไหวพริบในการแสดงหน้าเวที อีกทั้งยังต้องมีวินัยในการซ้อม และมีความรับผิดชอบ  3) ลีลาออกแบบโดยใช้ท่าทางจากกระบวนการทอผ้าขาวม้า 5 สี ของชาวบ้านมาประดิษฐ์ให้เป็นท่าทางนาฏยศิลป์ เพื่อความสวยงาม 4) ดนตรีและเสียง ออกแบบโดยใช้เครื่องดนตรีอีสานประเภทวงโปงลาง ใช้ลายเพลงทำนองลำพื้นและทำนองเพลงที่ได้สร้างสรรค์ขึ้นมาใหม่  5) อุปกรณ์ออกแบบโดยนำอุปกรณ์บางส่วนที่อยู่ในกระบวนการทอผ้าขาวม้า 5 สี มาใช้เป็นสัญลักษณ์  6) สถานที่จัดแสดงที่เวทีหอประชุมมหาวิทยาลัยราชภัฏพระนครศรีอยุธยา 7) เครื่องแต่งกาย ช่วงที่ 1 ออกแบบโดยใช้เส้นไหมหรือเส้นฝ้ายที่นำมาทอเป็นผ้าขาวม้า 5 สี ช่วงที่ 2 ออกแบบโดยนำชุดพื้นเมืองลาวเวียงเนินขามมาปรับปรุง 8) แสง เพื่อช่วยพรางตาในข้อผิดพลาด

Article Details

รูปแบบการอ้างอิง
Pumiwattana, T., Toyam, K., & Chaisura, J. (2022). การส่งเสริมภูมิปัญญาท้องถิ่นผ่านมิติรูปแบบนาฏศิลป์พื้นบ้านประยุกต์ กรณีศึกษา : การทอผ้าขาวม้า5 สี ของชุมชนลาวเวียงบ้านเนินขา อำเภอเนินขาม จังหวัดชัยนาท. Asian Journal of Arts and Culture, 22(2), 257750. https://doi.org/10.48048/ajac.2022.257750
ประเภทบทความ
บทความวิจัย

เอกสารอ้างอิง

Angkasirisap, W. (2001). Mayakti. Bangkok, Thailand: Torch Publishing House.

Kulpisan, T. (2020). Teaching Documents for the Course ERA 317 Dance: Techniques and Project Styles of Textbooks and Teaching Documents. Fiscal Year 2020. Faculty of Fine and Applied Arts, Bangkok, Thailand: Srinakharinwirot University.

Saithongkham, J. (2018). Thai Dramatic Arts, Dance, Dance, Drama, Khon. Bangkok, Thailand: Nucha Printing.

Sunpongsri, K. (2016). Aesthetics art philosophy Theory of Visual Arts, Art Criticism. Bangkok, Thailand: Chulalongkorn University Press.

Wongsayanawa, T. (2009). Diversity of cultural diversity. Bangkok, Thailand: Printing press.