รูปแบบการพัฒนาพฤติกรรมมนุษย์ตามหลักพระพุทธศาสนาเถรวาท
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาแนวคิดและทฤษฎีเกี่ยวกับการพัฒนาพฤติกรรมมนุษย์ 2) ศึกษาหลักธรรมในพระพุทธศาสนาเถรวาทที่เกี่ยวข้องกับการพัฒนาพฤติกรรมมนุษย์ 3) พัฒนารูปแบบการพัฒนาพฤติกรรมมนุษย์ตามหลักพระพุทธศาสนาเถรวาท และ 4) นำเสนอรูปแบบการพัฒนาพฤติกรรมมนุษย์ตามหลักพระพุทธศาสนาเถรวาท เป็นการวิจัยเชิงเอกสารร่วมกับการสัมภาษณ์เชิงลึก โดยศึกษาข้อมูลจากพระไตรปิฎก เอกสารทางวิชาการ และงานวิจัยที่เกี่ยวข้อง จากนั้นนำข้อมูลมาวิเคราะห์เนื้อหาและสังเคราะห์เชิงพุทธปรัชญา
ผลการวิจัยพบว่า
1. แนวคิดการพัฒนาพฤติกรรมมนุษย์ตามแนวคิดทางการศึกษาของ Bloom แบ่งออกเป็น 3 ด้าน ได้แก่ พุทธิพิสัย จิตพิสัย และทักษะพิสัย ซึ่งเป็นกรอบแนวคิดที่สามารถนำมาประยุกต์ใช้ในการพัฒนาพฤติกรรมมนุษย์ได้อย่างเป็นระบบ
2. หลักธรรมในพระพุทธศาสนาเถรวาทที่เกี่ยวข้องกับการพัฒนาพฤติกรรมมนุษย์ ได้แก่ ภาวนา 4 วิภัชชวาท 7 สัปปุริสธรรม 7 และโอวาทปาฏิโมกข์ 3 ซึ่งเป็นหลักธรรมที่มุ่งพัฒนามนุษย์ทั้งด้านปัญญา จิตใจ และพฤติกรรม
3. การพัฒนารูปแบบการพัฒนาพฤติกรรมมนุษย์ตามหลักพระพุทธศาสนาเถรวาท สามารถบูรณาการแนวคิดการเรียนรู้ของ Bloom เข้ากับหลักธรรมทางพระพุทธศาสนา โดยเชื่อมโยงพุทธิพิสัยกับภาวนา 4 จิตพิสัยกับวิภัชชวาท 7 และทักษะพิสัยกับสัปปุริสธรรม 7 และโอวาทปาฏิโมกข์ 3
4. องค์ความรู้ใหม่จากการวิจัย คือ รูปแบบการพัฒนาพฤติกรรมมนุษย์เชิงบูรณาการตามหลักพระพุทธศาสนาเถรวาท เรียกว่า CAP Model ซึ่งประกอบด้วย 3 กระบวนการสำคัญ ได้แก่ การพัฒนาด้านปัญญา (Cognitive Development) การพัฒนาด้านจิตใจและกระบวนการคิด (Affective Development) และการพัฒนาด้านพฤติกรรมการปฏิบัติ (Psychomotor Development) โดยมุ่งให้เกิดการพัฒนามนุษย์อย่างสมดุลทั้งด้านปัญญา จิตใจ และการดำเนินชีวิตตามหลักธรรมทางพระพุทธศาสนา
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เพื่อให้เป็นไปตามกฎหมายลิขสิทธิ์ ผู้นิพนธ์ทุกท่านต้องลงลายมือชื่อในแบบฟอร์มใบมอบลิขสิทธิ์บทความ ให้แก่วารสารฯ พร้อมกับบทความต้นฉบับที่ได้แก้ไขครั้งสุดท้าย นอกจากนี้ ผู้นิพนธ์ทุกท่านต้องยืนยันว่าบทความ ต้นฉบับที่ส่งมาตีพิมพ์นั้น ได้ส่งมาตีพิมพ์เฉพาะในวารสาร วิชาการธรรม ทรรศน์ เพียงแห่งเดียวเท่านั้น หากมีการใช้ ภาพหรือตารางของผู้นิพนธ์อื่นที่ปรากฏในสิ่งตีพิมพ์อื่นมาแล้ว ผู้นิพนธ์ต้องขออนุญาตเจ้าของลิขสิทธิ์ก่อน พร้อมทั้ง แสดงหนังสือที่ได้รับการยินยอมต่อบรรณาธิการ ก่อนที่บทความจะได้รับการตีพิมพ์เอกสารอ้างอิง
ชํานาญ วงศ์รัศมีเดือน, สุวิญ รักสัตย์, ธวัช หอมทวนลม และพระเมธาวินัยรส. (2561). การจัดการพฤติกรรมมนุษย์ตามแนวจริตในพระพุทธศาสนาเถรวาท. วารสารสันติศึกษาปริทรรศน์ มจร, 7(3), 766-778. https://so03.tci-thaijo.org/index.php/journal-peace/article/view/144815
พระครูภาวนาโพธิคุณ (สมชาย กนฺตสีโล), พระวิมาน คมฺภีรปญฺโญ, พระมหาณัฐกิตติ อนารโท และพระสมบัตร ฐิตญาโณ. (2562). การพัฒนาพฤติกรรมเชิงจริยธรรมของเยาวชนท่ามกลางความเปลี่ยนแปลงทางเทคโนโลยี: กรณีศึกษาเยาวชนไทยในจังหวัดขอนแก่น. วารสารบัณฑิตศึกษามหาจุฬาขอนแก่น, 6(4), 701-715. https://so02.tci-thaijo.org/index.php/jg-mcukk/article/view/228953
พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ. ปยุตฺโต). (2556). ตามทางพุทธกิจ. (พิมพ์ครั้งที่ 8). กรุงเทพฯ: ผลิธัมม์.
พระมหาอรรถพงษ์ สิริโสภโณ และพระครูภาวนาโพธิคุณ. (2563). การพัฒนาพฤติกรรมมนุษย์ตามแนวพุทธจริยศาสตร์ในตำบลท่าสองคอน อำเภอเมือง จังหวัดมหาสารคาม. วารสารบัณฑิตศึกษามหาจุฬาขอนแก่น, 8(2), 274-285. https://so02.tci-thaijo.org/index.php/jg-mcukk/article/view/248641
มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2539). พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย ชุด 45 เล่ม. กรุงเทพฯ: มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
Bloom, B. S. (Ed.). (1956). Taxonomy of educational objectives: The classification of educational goals. Handbook I: Cognitive domain. New York, NY: David McKay.
Freud, S. (1961). The ego and the id. New York, NY: W. W. Norton & Company.
Pavlov, I. P. (1927). Conditioned reflexes: An investigation of the physiological activity of the cerebral cortex. London, UK: Oxford University Press.
Skinner, B. F. (1974). About behaviorism. New York, NY: Alfred A. Knopf.
