การเสริมสร้างสุขภาวะผู้สูงอายุด้วยพุทธปรัชญาเถรวาท ในเขตเทศบาลนครขอนแก่น

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาสุขภาวะของผู้สูงอายุในเขตเทศบาลนครขอนแก่น 2) วิเคราะห์หลักพุทธปรัชญาเถรวาทที่สามารถนำมาใช้ในการเสริมสร้างสุขภาวะผู้สูงอายุ และ 3) เสนอแนวทางการเสริมสร้างสุขภาวะผู้สูงอายุโดยบูรณาการหลักพุทธปรัชญาเถรวาท เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ โดยใช้การวิเคราะห์เอกสาร การสัมภาษณ์เชิงลึกผู้ให้ข้อมูลสำคัญ จำนวน 30 รูป/คน และการสนทนากลุ่ม วิเคราะห์ข้อมูลด้วยวิธีการวิเคราะห์เชิงเนื้อหาและการวิเคราะห์เชิงประเด็น
ผลการวิจัยพบว่า
1. สุขภาวะของผู้สูงอายุประกอบด้วย 4 ด้าน ได้แก่ ร่างกาย จิตใจ สังคมและสิ่งแวดล้อม และปัญญา โดยมีปัญหาที่เกี่ยวข้องกับการเสื่อมถอยทางร่างกาย ความโดดเดี่ยวทางสังคม และการขาดการพัฒนาทางปัญญา ทั้งนี้ กลไกการดูแลสุขภาวะผู้สูงอายุในพื้นที่ดำเนินการผ่าน 7 กลไกสำคัญ ได้แก่ ศูนย์สร้างสุข กองทุนสุขภาพ การมีส่วนร่วมของภาคีเครือข่าย การส่งเสริมครอบครัว และการพัฒนาทักษะการดูแลตนเอง
2. หลักพุทธปรัชญาที่สามารถนำมาประยุกต์ใช้ ได้แก่ สัมมัปปธาน ภาวนา พละ ปาริสุทธิศีล อายุสสธรรม สัปปายะ และไตรสิกขา ซึ่งมีบทบาทในการพัฒนาสุขภาวะแบบองค์รวม
3. แนวทางการเสริมสร้างสุขภาวะผู้สูงอายุควรดำเนินการในลักษณะบูรณาการ โดยใช้วัดและชุมชนเป็นฐาน เชื่อมโยงกับองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น และเครือข่ายที่เกี่ยวข้อง เพื่อพัฒนาสุขภาวะในทุกมิติอย่างสมดุล