โมเดลความสัมพันธ์เชิงสาเหตุของปัจจัยที่ส่งผลต่อประสิทธิผลการบริหารงานวิชาการของสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษา จังหวัดร้อยเอ็ด

Main Article Content

พลวัตร พัฒนิบูลย์
พระเมธีวัชราภรณ์ (ลิขิต ปญฺญาธโร)
บรรจง ลาวะลี

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาองค์ประกอบของปัจจัยที่ส่งผลต่อประสิทธิผลการบริหารงานวิชาการของสถานศึกษา 2) ตรวจสอบความสอดคล้องของโมเดลความสัมพันธ์เชิงสาเหตุกับข้อมูลเชิงประจักษ์ และ 3) ประเมินความเหมาะสมของโมเดลความสัมพันธ์เชิงสาเหตุของปัจจัยที่ส่งผลต่อประสิทธิผลการบริหารงานวิชาการของสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษา จังหวัดร้อยเอ็ด ใช้ระเบียบวิธีวิจัยแบบผสมผสาน โดยศึกษาข้อมูลเชิงคุณภาพจากเอกสาร งานวิจัยที่เกี่ยวข้อง และการสัมภาษณ์ผู้ทรงคุณวุฒิ เพื่อกำหนดองค์ประกอบและตัวบ่งชี้ของโมเดล และเก็บข้อมูลเชิงปริมาณจากกลุ่มตัวอย่าง จำนวน 520 คน ประกอบด้วยผู้บริหารสถานศึกษา จำนวน 52 คน และครู จำนวน 468 คน ซึ่งได้มาโดยการกำหนดสัดส่วนตามพื้นที่ 20 อำเภอ และการสุ่มอย่างง่าย เครื่องมือวิจัย ได้แก่ แบบสัมภาษณ์ แบบสอบถาม และแบบประเมินโมเดล แบบสอบถามมีค่าดัชนีความสอดคล้อง 0.80-1.00 ค่าอำนาจจำแนก 0.35-0.88 และค่าความเชื่อมั่นทั้งฉบับ 0.89 วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา การวิเคราะห์องค์ประกอบเชิงสำรวจ การวิเคราะห์องค์ประกอบเชิงยืนยัน และการวิเคราะห์โมเดลสมการโครงสร้าง
ผลการวิจัยพบว่า 
1. ปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับประสิทธิผลการบริหารงานวิชาการประกอบด้วย 4 องค์ประกอบหลัก 18 องค์ประกอบย่อย และ 95 ตัวบ่งชี้ ได้แก่ ภาวะผู้นำของผู้บริหาร วัฒนธรรมองค์กร การปฏิบัติงานของครู และประสิทธิผลการบริหารงานวิชาการของสถานศึกษา 
2. โมเดลความสัมพันธ์เชิงสาเหตุมีความสอดคล้องกับข้อมูลเชิงประจักษ์ในระดับยอมรับได้ (χ² = 33.071, df = 21, χ²/df = 1.575, p = .045, CFI = .971, TLI = .925, RMSEA = .033, SRMR = .079) โดยภาวะผู้นำของผู้บริหารส่งผลต่อวัฒนธรรมองค์กรและการปฏิบัติงานของครูด้วยค่าสัมประสิทธิ์เส้นทาง 0.680 และ 0.673 ตามลำดับ การปฏิบัติงานของครูส่งผลต่อประสิทธิผลการบริหารงานวิชาการด้วยค่าสัมประสิทธิ์ 0.366 ขณะที่วัฒนธรรมองค์กรมีค่าสัมประสิทธิ์ 0.027 
3.ผลการประเมินโมเดลโดยรวมอยู่ในระดับมากที่สุด แสดงว่าโมเดลมีความเหมาะสมสำหรับใช้เป็นกรอบในการพัฒนาการบริหารงานวิชาการของสถานศึกษาตามบริบทที่ศึกษา

Article Details

รูปแบบการอ้างอิง
พัฒนิบูลย์ พ., (ลิขิต ปญฺญาธโร) พ., & ลาวะลี บ. (2026). โมเดลความสัมพันธ์เชิงสาเหตุของปัจจัยที่ส่งผลต่อประสิทธิผลการบริหารงานวิชาการของสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษา จังหวัดร้อยเอ็ด. วารสารวิชาการธรรมทรรศน์, 26(3), 99–116. สืบค้น จาก https://so06.tci-thaijo.org/index.php/dhammathas/article/view/294380
ประเภทบทความ
บทความวิจัย (Research Article)

เอกสารอ้างอิง

ธีระ รุญเจริญ. (2553). ความเป็นมืออาชีพในการจัดและบริหารการศึกษายุคปฏิรูปการศึกษา. (พิมพ์ครั้งที่ 6). กรุงเทพฯ: ข้าวฟ่าง.

สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาแห่งชาติ สำนักนายกรัฐมนตรี. (2562). พระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2542 และที่แก้ไขเพิ่มเติม. กรุงเทพฯ: สำนักนายกรัฐมนตรี.

สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. (2556). การกระจายอำนาจในการบริหารจัดการไปให้สถานศึกษา. กรุงเทพฯ: ชุมนุมสหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย.

สำนักงานปลัดกระทรวงศึกษาธิการ. (2559). ค่านิยมและวัฒนธรรมของส่วนราชการของสำนักงานปลัดกระทรวงศึกษาธิการ. กรุงเทพฯ: กระทรวงศึกษาธิการ.

สำนักนายกรัฐมนตรี. (2566). แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 13 พ.ศ. 2566-2570. กรุงเทพฯ: สำนักนายกรัฐมนตรี.

สุภาพร ศรีผดุง และนันทิยาน้อยจันทร์. (2564). ความสัมพันธ์ระหว่างบทบาทผู้บริหารสถานศึกษาด้านวิชาการกับประสิทธิผลของสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษานนทบุรี เขต 2. วารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชพฤกษ์, 7(3), 98-112. https://so03.tci-thaijo.org/index.php/rpu/article/view/257344/171536

Bellibaş, M. Ş., Gümüş, S., & Liu, Y. (2021). Does school leadership matter for teachers’ classroom practice? The influence of instructional leadership and distributed leadership on instructional quality. School Effectiveness and School Improvement, 32(3), 387-412.

Cheng, Y. C., & Tsui, K. T. (1999). Multimodels of teacher effectiveness: Implications for research. The Journal of Educational Research, 92(3), 141-150.

Hair, J. F., Black, W. C., Babin, B. J., & Anderson, R. E. (2010). Multivariate data analysis. (7th ed.). Upper Saddle River, NJ: Pearson Prentice Hall.

Hoy, W. K., & Miskel, C. G. (2005). Educational administration: Theory, research, and practice. (7th ed.). Boston, MA: McGraw-Hill.

Li, L., Zhu, H., & Li, H. (2022). School leadership enhances secondary students’ achievement in rural China through teacher commitment and collaborative culture. Frontiers in Psychology, 13, 894688.

Mattar, D. (2012). Instructional leadership in Lebanese public schools. Educational Management Administration & Leadership, 40(4), 509-531.

Mott, P. E. (1972). The characteristics of effective organizations. New York: Harper & Row.

Schein, E. H. (2010). Organizational culture and leadership. (4th ed.). San Francisco, CA: Jossey-Bass.

Schumacker, R. E., & Lomax, R. G. (2010). A beginner’s guide to structural equation modeling. (3rd ed.). New York: Routledge.

Shen, J., Wu, H., Reeves, P., Zheng, Y., Ryan, L., & Anderson, D. (2020). The association between teacher leadership and student achievement: A meta-analysis. Educational Research Review, 31, 100357.

Tan, C. Y., Gao, L., & Shi, M. (2022). Second-order meta-analysis synthesizing the evidence on associations between school leadership and different school outcomes. Educational Management Administration & Leadership, 50(3), 469-490.

Yukl, G. A. (2006). Leadership in organizations. (6th ed.). Upper Saddle River, NJ: Pearson/Prentice Hall.