การพัฒนาศักยภาพทุนชุมชนเพื่อการท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์ในพื้นที่อำเภอแม่ลาน้อย จังหวัดแม่ฮ่องสอน
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษา (1) ระดับศักยภาพของทุนชุมชนในการพัฒนาการท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์ และ (2) ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อการพัฒนาศักยภาพทุนชุมชนเพื่อยกระดับขีดความสามารถของชุมชนในการรองรับการท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์อย่างยั่งยืน การวิจัยใช้ระเบียบวิธีแบบผสมผสาน โดยกลุ่มตัวอย่างเชิงปริมาณจำนวน 395 คน คัดเลือกตามสูตรของ Yamane ด้วยวิธีการสุ่มแบบบังเอิญ และกลุ่มผู้ให้ข้อมูลสำคัญเชิงคุณภาพจำนวน 15 คน คัดเลือกแบบเจาะจง เครื่องมือที่ใช้ประกอบด้วยแบบสอบถามและแบบสัมภาษณ์เชิงลึก วิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณด้วยสถิติเชิงพรรณนาและสถิติเชิงอนุมาน ขณะที่ข้อมูลเชิงคุณภาพใช้การวิเคราะห์เนื้อหา การจัดหมวดหมู่ และการสังเคราะห์เชิงประเด็นเพื่ออธิบายบริบทเชิงพื้นที่อย่างเป็นระบบ
ผลการวิจัยพบว่า (1) ศักยภาพของทุนชุมชนโดยรวมอยู่ในระดับมาก โดยทุนวัฒนธรรมและทุนธรรมชาติมีศักยภาพสูงสุด สะท้อนฐานทรัพยากรที่เอื้อต่อการพัฒนาการท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์ ขณะที่ทุนมนุษย์และทุนสังคมทำหน้าที่เป็นกลไกหลักในการขับเคลื่อนการพัฒนา ส่วนทุนกายภาพและทุนการเงินยังคงเป็นข้อจำกัดสำคัญด้านโครงสร้างพื้นฐานและการเข้าถึงแหล่งทุน และ (2) ปัจจัยที่ส่งผลต่อการพัฒนาศักยภาพทุนชุมชนมีลักษณะเชิงบูรณาการของทุนทั้ง 6 มิติ โดยมีการมีส่วนร่วมของชุมชนและการสนับสนุนจากภาครัฐเป็นปัจจัยเสริมเชิงระบบ องค์ความรู้จากการวิจัยชี้ให้เห็นว่า การพัฒนาการท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์อย่างยั่งยืนจำเป็นต้องอาศัยการบูรณาการทุนชุมชนอย่างเป็นระบบ โดยมีทุนมนุษย์เป็นแกนกลาง ทุนสังคมเป็นกลไกเชื่อมโยง และทุนวัฒนธรรมร่วมกับทุนธรรมชาติเป็นฐานในการสร้างคุณค่าเชิงเศรษฐกิจและอัตลักษณ์ชุมชน ซึ่งนำไปสู่การยกระดับเศรษฐกิจฐานรากและความเข้มแข็งของชุมชนอย่างยั่งยืน
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เพื่อให้เป็นไปตามกฎหมายลิขสิทธิ์ ผู้นิพนธ์ทุกท่านต้องลงลายมือชื่อในแบบฟอร์มใบมอบลิขสิทธิ์บทความ ให้แก่วารสารฯ พร้อมกับบทความต้นฉบับที่ได้แก้ไขครั้งสุดท้าย นอกจากนี้ ผู้นิพนธ์ทุกท่านต้องยืนยันว่าบทความ ต้นฉบับที่ส่งมาตีพิมพ์นั้น ได้ส่งมาตีพิมพ์เฉพาะในวารสาร วิชาการธรรม ทรรศน์ เพียงแห่งเดียวเท่านั้น หากมีการใช้ ภาพหรือตารางของผู้นิพนธ์อื่นที่ปรากฏในสิ่งตีพิมพ์อื่นมาแล้ว ผู้นิพนธ์ต้องขออนุญาตเจ้าของลิขสิทธิ์ก่อน พร้อมทั้ง แสดงหนังสือที่ได้รับการยินยอมต่อบรรณาธิการ ก่อนที่บทความจะได้รับการตีพิมพ์เอกสารอ้างอิง
กนกกุล เพชรอุทัย และ กานดา จันทร์แย้ม. (2567). ต้นแบบภาวะผู้นำเชิงนวัตกรรมเพื่อการพัฒนา
ทุนมนุษย์อย่างยั่งยืน. วารสารสหวิทยาการนวัตกรรมปริทรรศน์, 7(5), 377–392.
ชุติมันต์ สะสอง นิพนธ์ คำพา และสัญญา สะสอง. (2562). การบูรณาการทุนทางสังคมเชื่อมโยง
เส้นทางการค้าชายแดนเพื่อยกระดับคุณภาพชีวิตของกลุ่มชาติพันธุ์กะยาบ้านดอยแสง จังหวัดแม่ฮ่องสอน. การประชุมวิชาการระดับชาติ ด้านบริหารธุรกิจ ครั้งที่ 6, คณะบริหารธุรกิจ มหาวิทยาลัยแม่โจ้, เชียงใหม่.
ธัญยธรณ์ ตันโน, ทักษ์ อุดมรัตน์, อัจฉรา ศรีพันธ์, และ ชนัดดา ภูหงษ์ทอง. (2566). แนวทางการ
พัฒนาการเรียนรู้ของผู้นำชุมชนในการจัดการท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์บนฐานเอกลักษณ์ชุมชนในเมืองรองของภาคเหนือตอนล่าง 2. วารสารวิจัยวิชาการ, 6(6), 237–254.
นฤเบศ สิงห์คะนัน. (2566).การขับเคลื่อนการท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์โดยใช้ทุนทางวัฒนธรรมเพื่อ
การพัฒนาชุมชนที่ยั่งยืน กรณีศึกษา ชุมชนบ้านเมืองรวง จังหวัดเชียงราย. วิทยานิพนธ์นี้เป็นส่วนหนึ่งของการศึกษาตามหลักสูตรศิลปศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาการพัฒนาเชิงสร้างสรรค์, วิทยาลัยพัฒนศาสตร์ ป๋วย อึ๊งภากรณ์มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร
พระมหาวีรศักดิ์ สุรเมธี, พระพิทักษ์ ฐานิสสโร, และ รัตติกร ชาญชำนิ. (2567). นวัตกรรมการพัฒนา
เชิงพื้นที่ย่านสร้างสรรค์บนฐานทุนทางพระพุทธศาสนาและวัฒนธรรมท้องถิ่นเพื่อยกระดับมูลค่าเศรษฐกิจฐานรากของชุมชนกลุ่มชาติพันธุ์ จังหวัดแม่ฮ่องสอน. วารสารวิชาการวิทยาลัยบริหารศาสตร์, 7(1), 86–103.
วรภพ วงค์รอด,นราธิป เพ่งพิศ และหทัยชนก คะตะสมบูรณ์. (2568). การพัฒนาศักยภาพชุมชนเพื่อ
การท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์ทางวัฒนธรรมพื้นที่คุ้มครองวัฒนธรรมชุมชนชาติพันธุ์กะเหรี่ยง จังหวัดอุทัยธานี. วารสารสังคมศาสตร์และวัฒนธรรม, 9(10), 1–15.
วันชัย ธรรมสัจการ, อัศวลักษ์ ราชพลสิทธิ์, ปรีดี โชติช่วง, อังคณา ธรรมสัจการ, สมฤดี สงวนแก้ว.
(2565). ทุนชุมชนและศักยภาพในการจัดการตนเองเพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืนของชุมชนท้องถิ่น. Nakkhabut Paritat Journal, 14(1), 22–32.
สัญญา สะสอง และอารีย์ บินประทาน. (2561). การพัฒนาศักยภาพชุมชนด้านอัตลักษณ์ความเชื่อ
เพื่อการจัดการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืนของชุมชนแพมบก อำเภอปาย จังหวัดแม่ฮ่องสอน. บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยราชภัฏบุรีรัมย์.
สัญญา สะสอง. (2564). การประเมินชุมชนพหุวัฒนธรรมให้เข้มแข็งด้วยมิติเทคโนโลยีเชิงสร้างสรรค์
และการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืนในจังหวัดแม่ฮ่องสอน. (รายงานวิจัย), สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (สกสว.)
สุกัญญา อิ่มโค่น. (2567). การศึกษาทุนชุมชนเพื่อส่งเสริมการท่องเที่ยวโดยชุมชน: กรณีศึกษาชุมชน
ท่าฉลอม ตำบลท่าฉลอม อำเภอเมือง จังหวัดสมุทรสาคร. พัฒนาชุมชนมหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์
สุกิจชัย มุสิก. (2568). บทบาทของชุมชนในการสร้างทุนทางสังคมเพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืน. วารสาร
นวัตกรรมสังคมศาสตร์, 2(3), 23–33.
สุพจน์ คํามะนิด, รภัสสรณ์ คงธนจารุอนันต์ และ เสฏฐพร เสทธะยะ. (2568). การพัฒนาศักยภาพ
การแข่งขันของวิสาหกิจชุมชนเพื่อขจัดความยากจนและลดความเหลื่อมล้ำทางเศรษฐกิจ กรณีศึกษาในจังหวัดแม่ฮ่องสอน. Journal of Lanna Societies, 3(3), 20–38.
สุรพงษ์ แสงเรณู, ขวัญชนก อำภา, ลลิตา พิมทา และสิทธิศักดิ์ พรมสิทธิ์. (2568).การจัดการ
ทรัพยากรทางวัฒนธรรมเชิงสร้างสรรค์บนฐานอัตลักษณ์วัฒนธรรมอีสาน เพื่อการพัฒนาเศรษฐกิจและการท่องเที่ยวชุมชน. วารสารการจัดการองค์กร และพัฒนาสังคม, 5(2), 1–12.
สุวภัทร พิรณฤทธิ์ และ อรินทร์ศักดิ์ รัตนวงษ์. (2569). การจัดการทุนชุมชนเพื่อสร้างความเข้มแข็งให้
ชุมชนท้องถิ่นเทศบาลตำบลแพรกศรีราชา อำเภอสรรคบุรี จังหวัดชัยนาท. วารสารบัณฑิตแสงโคมคำ, 11(1), 63–79.
Suriyankietkaew, S., Krittayaruangroj, K., Thinthan, S., & Lumlongrut, S. (2025).
Community capitals framework for sustainable development: A qualitative study of creative tourism in Ban Chiang World Heritage Site. Sustainability, 17(8), 3311.
Zahra, A., & McGehee, N. G. (2013). Volunteer tourism: A host community capital
perspective. Annals of Tourism Research, 42, 22-45.
