บทเรียนจากการวิจัยเชิงปฏิบัติการอย่างมีส่วนร่วมกับชุมชน กรณีศึกษาการขับเคลื่อน “เกษตรปลอดภัย” และ “ตลาดสีเขียวบ้านนา”

บทคัดย่อ

บทความนี้มีจุดประสงค์เพื่อถอดบทเรียน 1) แนวทางจากการวิจัยเชิงปฏิบัติการอย่างมีส่วนร่วมเพื่อขับเคลื่อนชุมชนในมิติเกษตรปลอดภัยและตลาดสีเขียวของชุมชน 2) ผลกระทบการวิจัยเชิงปฏิติการอย่างมีส่วนร่วมจนทำให้เกิดความขัดแย้งในความสัมพันธ์ของคนในชุมชน และ 3) แนวทางการจัดการปัญหาดังกล่าว พื้นที่ศึกษาคือหมู่บ้านนา อำเภอด่านซ้าย จังหวัดเลย ส่วนระเบียบวิธีวิจัย บทความนี้จะประยุกต์การวิจัยเชิงปฏิบัติการอย่างมีส่วนร่วมและสังเคราะห์เอกสารที่สัมพันธ์กับประเด็นวิจัย ผลการศึกษาพบว่า การนำกระบวนวิจัยเชิงปฏิบัติอย่างมีส่วนร่วมเพื่อขับเคลื่อนชุมชนจำเป็นต้องปรับตัวให้สอดคล้องกับสถานการณ์ของชุมชน สิ่งสำคัญต้องทำความเข้าใจชุมชนอย่างลึ้งซึ้งในมิติต่าง ๆ ขณะที่ ปรากฏการณ์ความขัดแย้งจากการงานวิจัยขับเคลื่อนชุมชนคือสิ่งที่อยู่เหนือแผนการดำเนินงานวิจัย โครงการวิจัยได้จัดเวทีอย่างไม่เป็นทางเพื่อพูดคุยกับแกนนำหมู่บ้าน เพื่อแก้ปัญหาดังกล่าว