การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศกับเศรษฐกิจท้องถิ่นไทย: ความท้าทายและโอกาสเพื่อการพัฒนาอย่างยั่งยืน
คำสำคัญ:
การพัฒนาอย่างยั่งยืน, การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ, เศรษฐกิจท้องถิ่น, เศรษฐกิจฐานราก , โอกาสและความท้าทายบทคัดย่อ
บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์ผลกระทบของการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศที่มีต่อเศรษฐกิจท้องถิ่นของประเทศไทย โดยมุ่งเน้นที่เศรษฐกิจชุมชนและเศรษฐกิจฐานราก ซึ่งเป็นพื้นที่ที่มีความเปราะบางต่อการเปลี่ยนแปลงทางสิ่งแวดล้อมและภัยธรรมชาติมากที่สุด วิธีที่ใช้ในการศึกษาคือการทบทวนวรรณกรรมเชิงวิเคราะห์จากแหล่งข้อมูลวิชาการ เอกสาร และรายงานเชิงนโยบายในประเทศและต่างประเทศ ในการทบทวนแนวคิด ทฤษฎี และองค์ความรู้ด้านเศรษฐศาสตร์สิ่งแวดล้อม ระบบนิเวศเศรษฐกิจ และการพัฒนาที่ยั่งยืน ผลการศึกษาพบว่า การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศได้ส่งผลกระทบต่อเสถียรภาพของรายได้ การใช้ทรัพยากรธรรมชาติ และโครงสร้างพื้นฐานของชุมชนท้องถิ่นไทยมาอย่างยาวนาน โดยเฉพาะภาคเกษตรกรรม อุตสาหกรรมการผลิต และการท่องเที่ยวชุมชน ซึ่งประกอบกับความท้าทายต่อการพัฒนาชุมชนหลากหลายด้าน ไม่ว่าจะเป็นความเปราะบางของชุมชน ความเหลื่อมล้ำและการขาดแคลนงบประมาณ ความรู้และทักษะการแก้ปัญหา รวมถึงการเปลี่ยนแปลงจากสังคมภายนอก ซึ่งผู้เขียนได้นำเสนอกรอบแนวคิดในการพัฒนาอย่างยั่งยืน เพื่อเป็นแนวทางในการปรับตัวและกำหนดนโยบายของชุมชนท้องถิ่น 7 ประการ ประกอบด้วย การวางแผนเชิงพื้นที่ การพัฒนาเกษตรกรรมที่ยืดหยุ่น การใช้เทคโนโลยีและนวัตกรรม การเสริมสร้างทุนมนุษย์ การสนับสนุนเศรษฐกิจฐานชุมชน การพัฒนาและใช้พลังงานสะอาด และการส่งเสริมการมีส่วนร่วมของชุมชน เป็นกุญแจสำคัญในการเสริมสร้างความยืดหยุ่นและศักยภาพของการพัฒนาเศรษฐกิจท้องถิ่นให้สามารถปรับตัวต่อการเปลี่ยนแปลงในอนาคตได้อย่างมีประสิทธิภาพ
เอกสารอ้างอิง
กรรณิการ์ ธรรมพานิชวงค์. (2567). การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศกับเศรษฐกิจ: ตอนที่ 1 สถานการณ์และผลกระทบของการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ. เข้าถึงได้จาก https://www.pier.or.th/pierspectives/002/#ref-Nipon2015
ชาญชัย จิตรเหล่าอาพร, จิดาภา ถิรศิริกุล, และ สกล สุขเสริมส่งชัย. (2564, มกราคม-เมษายน). การพัฒนาที่ยั่งยืนและการเปลี่ยนแปลงเศรษฐกิจโลก. วารสารวิชาการไทยวิจัยและการจัดการ, 2(3), 77-93. เข้าถึงได้จาก https://so05.tci-thaijo.org/index.php/TRDMJOPOlSU/article/view/254525
พันธ์วลี รวมรีย์, และ สุวิมล คนไว. (2561). แนวทางการรับมือของภาคการท่องเที่ยวเพื่อรองรับการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ. การประชุมวิชาการด้านการบินระดับชาติ ครั้งที่ 1 (น. 1-9). สถาบันการบินพลเรือน มหาวิทยาลัยศรีปทุม.
นภษร สร้อยยอดทอง, วันวิสา แช่มช้อย, และ โชติ บดีรัฐ. (2563, กรกฎาคม-สิงหาคม). ภัยพิบัติกับการจัดการของเกษตรกรไทย. Journal of Modern Learning Development, 5(4), 173-184. เข้าถึงได้จาก https://so06.tci-thaijo.org/index.php/jomld/article/view/243195
นฤมล อนุสนธิ์พัฒน์, และ สุธี โกสิทธิ์. (2563, กุมภาพันธ์). รูปแบบการพัฒนาเศรษฐกิจชุมชนท้องถิ่นไทย 4.0. วารสารสังคมศาสตร์และมานุษยวิทยาเชิงพุทธ, 5(2), 289-304. เข้าถึงได้จาก https://so04.tci-thaijo.org/index.php/JSBA/article/view/237466
นิพนธ์ พัวพงศกร, กรรณิการ์ ธรรมพานิชวงศ์, และ ชัยสิทธิ์ อนุชิตวรวงศ์. (2558). ภาวะโลกร้อนกับผลกระทบต่อภาคเกษตรไทย. เข้าถึงได้จาก https://tdri.or.th/2015/02/20150226/
ภัทรกร นิธินรางกูร, และ สมปรารถนา ฤทธิ์พริ้ง. (2566, เมษายน-มิถุนายน). มาตรการปรับตัวต่อการเพิ่มขึ้นของระดับนํ้าทะเลโดยการเติมทรายชายหาด ณ หาดบ้านเพ จังหวัดระยอง. วิศวสารลาดกระบัง, 40(2), 15-23. เข้าถึงได้จาก https://ph01.tci-thaijo.org/index.php/lej/article/view/249611
วีระศักดิ์ บุญญดิษฐ์, สุนทร อรุณโณ, จักรธร สุริแสง, และ พงศ์ศักดิ์ บุญมาศ. (2565, มกราคม-มิถุนายน). หลักการและทฤษฏีการเรียนรู้กับการพัฒนาที่ยั่งยืน. วารสารมหาจุฬาตานีปริทรรศน์ มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย, 4(7), 52-60. เข้าถึงได้จาก https://so02.tci-thaijo.org/index.php/mcupnpbcr/article/view/257220
สิริยา รัตนช่วย. (2560, มกราคม-เมษายน). การพัฒนาชุมชนท้องถิ่นภายใต้พลวัตของโลกยุคใหม่. วารสารการเมืองการปกครอง, 7(1), 72-87. เข้าถึงได้จาก https://so03.tci-thaijo.org/index.php/jopag/article/view/147542
สำนักงานการวิจัยแห่งชาติ. (2564). โคก หนอง นา โมเดล: การพัฒนาทรัพยากรธรรมชาติในชุมชนชนบท. รายงานการวิจัยประจำปี. กรุงเทพฯ: สำนักงานการวิจัยแห่งชาติ.
Burke, M., Hsiang, S. M., & Miguel, E. (2015). Global non-linear effect of temperature on economic production. Nature, 527(7577), 235–239. Retrieved from https://www.nature.com/articles/nature15725
Dietz, S., & Stern, N. (2015). Endogenous Growth, Convexity of Damage and Climate Risk: How Nordhaus’ Framework Supports Deep Cuts in Carbon Emissions. The Economic Journal, 125(583), 574–620. Retrieved from https://doi.org/10.1111/ecoj.12188
Gitz, V., Meybeck, A., Lipper, L., Young, C., & Braatz, S. (2016). Climate change and food security: risks and responses. FAO Rome.
Jaipiam, C. (2024, January-April). Economic Impacts of Climate Change in Thailand: Theory and Evidence. Southeast Asian Journal of Economics, 12(1), 77–124. Retrieved from https://so05.tci-thaijo.org/index.php/saje/article/view/266110
Nordhaus, W. (2013). The climate casino: Risk, uncertainty, and economics for a warming world. USA: Yale University Press.
Rossi-Hansberg, D. & Rossi-Hansberg, E. (2024, August). Climate Change Economics over Time and Space. Annual Review of Economics, 16, 271-304. Retrieved from https://doi.org/10.1146/annurev-economics-072123-044449
Stern, N. (2007). The Economics of Climate Change: The Stern Review. Cambridge: Cambridge University Press.
UNDP. (2020). The Socioeconomic Impacts of Climate Change in Asia. New York: United Nations Development Programme.
Waqas, M., Naseem, A., Humphries, U. W., Hlaing, P. T., Shoaib, M., & Hashim, S. (2025, January). A comprehensive review of the impacts of climate change on agriculture in Thailand. Farming System, 3(1), 100114. Retrieved from https://doi.org/10.1016/j.farsys.2024.100114
Weitzman, M. L. (2012, March). GHG targets as insurance against catastrophic climate damages. Journal of Public Economic Theory, 14(2), 221–244. Retrieved from https://doi.org/10.1111/j.1467-9779.2011.01539.x
World Bank. (2021). Groundswell Report 2021: Climate Migration in Asia and the Pacific. Washington, DC: World Bank.
World Meteorological Organization. (2020). State of the Climate in the World 2020. Retrieved December 10, 2024, from https://library.wmo.int/records/item/56247-state-of-the-global-climate-2020
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2025 วารสารการจัดการและพัฒนาท้องถิ่น มหาวิทยาลัยราชภัฏพิบูลสงคราม
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
ประกาศเกี่ยวกับลิขสิทธิ์
- เนื้อหาและข้อมูลในบทความที่ลงพิมพ์กับวิทยาลัยการจัดการและพัฒนาท้องถิ่นถือเป็นข้อคิดเห็น และความรับผิดชอบของผู้เขียนบทความโดยตรงซึ่งกองบรรณาธิการวารสารไม่จำเป็นต้องเห็นด้วย หรือร่วมรับผิดชอบใด ๆ
- บทความ ข้อมูล เนื้อหา รูปภาพ ฯลฯ ที่ได้รับการตีพิมพ์ในวิทยาลัยการจัดการและพัฒนาท้องถิ่นถือเป็นลิขสิทธิ์ของวารสารวารสารวิทยาลัยการจัดการและพัฒนาท้องถิ่น หากบุคคลหรือหน่วยงานใดต้องการนำทั้งหมดหรือส่วนหนึ่ง ส่วนใดไปเผยแพร่ต่อหรือเพื่อการกระทำการใด ๆ จะต้องได้รับอนุญาตเป็นลายลักษณ์อักษรจากวิทยาลัยการจัดการและพัฒนาท้องถิ่นก่อนเท่านั้น
