แนวทางการบริหารจัดการวิถีวัฒนธรรมชุมชน กลุ่มชาติพันธุ์เวียดนาม ในจังหวัดสระแก้ว

บทคัดย่อ

          การวิจัยในครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพโดยมีวัตถุประสงค์ 1. ประวัติศาสตร์วิถีวัฒนธรรมชุมชนกลุ่มชาติพันธุ์เวียดนาม ตามหลักสังคมวิทยา โดยวิธีทางประวัติศาสตร์ในจังหวัดสระแก้ว จากคำบอกเล่า 2. วิถีวัฒนธรรมชุมชนกลุ่มชาติพันธุ์เวียดนาม ตามหลักสังคมวิทยาโดยวิธีทางประวัติศาสตร์ ที่สามารถนำมากำหนดแนวทางการบริหารจัดการวิถีวัฒนธรรมชุมชนในจังหวัดสระแก้ว และ 3. แนวทางการบริหารจัดการวิถีวัฒนธรรมชุมชนกลุ่มชาติพันธุ์เวียดนามในจังหวัดสระแก้ว 
          กลุ่มตัวอย่างที่ใช้ในการวิจัยครั้งนี้ ได้แก่ กลุ่มผู้ให้ข้อมูลสำคัญในพื้นที่อำเภออรัญประเทศ จังหวัดสระแก้ว ประกอบด้วย ผู้อำนวยการวัฒนธรรมจังหวัดสระแก้ว เจ้าหน้าที่วัฒนธรรมจังหวัด ผู้นำชุมชนท้องถิ่น ประกอบด้วยนายกองค์การบริหารส่วนตำบล สมาชิกองค์การบริหารส่วนตำบล กำนัน ผู้ใหญ่บ้าน หัวหน้า ชมรมการแสดง ปราชญ์ชาวบ้าน นักเรียน และ ประชาชนทั่วไป ได้มาจากการเลือกแบบเจาะจง เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยประกอบด้วย แนวทางการสัมภาษณ์เพื่อทำการสัมภาษณ์เชิงลึกเกี่ยวกับการบริหารจัดการวิถีวัฒนธรรมชุมชนกลุ่มชาติพันธุ์เวียดนามในจังหวัดสระแก้วและสังเกตแบบมีส่วนร่วม
          ผลการวิจัย  พบว่า
          1. ประวัติศาสตร์วิถีวัฒนธรรมกลุ่มชาติพันธุ์เวียดนาม พบว่า ชาวเวียดนามอพยพมาจากเวียดนามเหนือและเวียดนามใต้ เนื่องจากไม่มีที่ทำมาหากินและในประเทศเวียดนามเกิดสงครามจึงได้อพยพมาทางรถไฟ เมื่อมาถึงก็ได้แยกย้ายไปทำมาหากินในที่ต่าง ๆ และได้อพยพมาเรื่อย ๆ จนมาอยู่ที่ชุมชนมิตรสัมพันธ์ อำเภออรัญประเทศ ซึ่งรัฐบาลได้จัดสรรที่ดินให้ทำมาหากิน ซึ่งเมื่อก่อนเรียก นิคมญวน โดยส่วนมากมีอาชีพรับจ้าง ช่างไม้ ค้าขาย ทำอาหารขาย หาบน้ำขาย ซึ่งประเพณีที่สำคัญของคนเวียดนาม คือ วันเต็ด 5 ชนเผ่า เทศกาลตรุษจีน ส่วนการละเล่นที่เป็นของเวียดนามก็จะมีการร้องเพลง การฟ้อนรำงอบ เป็นต้น ส่วนวัฒนธรรมของเวียดนาม เช่น บ้านเรือน การแต่งกาย อาหาร พิธีกรรมจะคล้ายกับคนจีน ซึ่งเมื่อก่อนคนเวียดนามจะพูดภาษาฝรั่งเศส
          2. วิถีวัฒนธรรมกลุ่มชาติพันธุ์เวียดนาม ตามหลักสังคมวิทยาโดยวิธีทางประวัติศาสตร์ ที่สามารถนำมากำหนดแนวทางการบริหารจัดการวิถีวัฒนธรรมในจังหวัดสระแก้ว พบว่า ชุมชนมิตรสัมพันธ์ ถนนมิตรสัมพันธ์ อำเภออรัญประเทศ จังหวัดสระแก้ว เกิดจากการที่ชาวนาในประเทศเวียดนามในที่ไม่มีที่ทำมาหากินเป็นของตัวเอง ชาวนาจึงได้ออกจากถิ่นฐานที่กำเนิดของตน เพื่อแสวงหาหนทางทำมาหากิน ซึ่งประเทศกัมพูชากำลังเริ่มก่อสร้างทางรถไฟ สายพนมเปญ-มงคงบุรี ซึ่งมาตามคำชักชวนของชาวเวียดนามที่เป็นเจ้าของที่นาในกัมพูชา เพื่อมาทำนารับจ้าง มีประชาชนชาวเวียดนามประมาณ 1,500-2,000 คน ทางอำเภอได้จัดสรรที่ดินซึ่งใกล้กับตลาดและสถานที่ราชการ ทางการได้ตั้งชื่อให้ว่า “หมู่บ้านนิคมญวน” ถนนเข้าผ่านหมู่บ้าน เทศบาลตำบลอรัญประเทศตั้งชื่อว่า “ถนนนิคมญวน” ต่อมาเปลี่ยนชื่อเป็น “ถนนมิตรสัมพันธ์” คือชุมชนบ้านมิตรสัมพันธ์ในปัจจุบัน
          3. กำหนดแนวทางการบริหารจัดการวิถีวัฒนธรรมกลุ่มชาติพันธุ์เวียดนามในจังหวัดสระแก้ว โดยภาพรวมของวัฒนธรรมของชาวไทยเวียดนามมีชีวิตความเป็นอยู่ ประเพณีและพิธีกรรมตามความเชื่อที่ชาวชุมชนมิตรสัมพันธ์ได้ปฏิบัติสืบต่อมาจากบรรพบุรุษ ซึ่งมีการอนุรักษ์วัฒนธรรมไว้เพื่อไม่ให้สูญหาย ความเชื่อดั่งเดิมที่เคยปฏิบัติมาแต่ครั้งบรรพบุรุษ กลุ่มชนที่อยู่ในแต่ละบริบทที่ต่างกันได้มีการปรับแต่งพิธีกรรมต่าง ๆ ให้สอดคล้องกับวิถีปฏิบัติของชาวชุมชน เช่น พิธีแต่งงาน อาหาร การแต่งกาย เป็นต้น