การกำหนดความหมายของคำจากบริบทกับการแปลสำนวนไทยต้องอาศัยความเข้าใจวัฒนธรรมผ่านการใช้กลยุทธ์การแปลสำนวนไทย
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความวิชาการนี้กล่าวถึงการกำหนดความหมายของคำจากบริบทกับการแปลสำนวนไทยต้องอาศัยความเข้าใจวัฒนธรรมผ่านการใช้กลยุทธ์การแปลสำนวนไทย โดยนำเสนอเนื้อหาแบ่งเป็น 3 ประเด็น คือ1. การกำหนดความหมายของคำจากบริบทกับการแปลภาษา 2. การแปลสำนวนไทยจากภาษาอังกฤษเป็นภาษาไทยต้องอาศัยความเข้าใจวัฒนธรรม และ 3. การใช้กลยุทธ์การแปลสำนวนไทยอย่างไรจึงเหมาะสม ทั้งนี้การรวบรวมข้อมูลและตัวอย่างในบทความนี้ ผู้เขียนได้ทบทวนวรรณกรรมที่เกี่ยวข้องกับหลักการทางภาษาและภาษาศาสตร์ มุมมองด้านความจำเป็นต่อการรู้วัฒนธรรมและที่ไปที่มาของสำนวนทั้งในภาษาไทยและภาษาต่างประเทศ ตลอดจนได้นำเสนอกลยุทธ์การแปลสำนวนไทยที่เหมาะสมอันเป็นประโยชน์ต่อนักแปลทั้งหมด 5 กลยุทธ์ด้วยกัน ได้แก่ 1. กลยุทธ์การเทียบเท่าโดยการเทียบสำนวนกับสำนวนกันทั้งในภาษาต้นทางและในภาษาปลายทางที่เปรียบเปรยความหมายได้เท่ากัน 2. กลยุทธ์การเทียบเท่าความหมายด้วยการแปลโดยแสดงความหมายเดิมของตัวบทโดยใช้คำพูดใหม่ 3. กลยุทธ์การแปลสำนวนแบบคำต่อคำเฉพาะเมื่อมั่นใจว่าผู้อ่านในวัฒนธรรมภาษาปลายทางจะสามารถเข้าใจได้ 4. กลยุทธ์การแปลโดยตัดทอนข้อความ และ 5. กลยุทธ์การแปลโดยการเติมข้อมูลด้วยคำอธิบายเพื่อให้ความหมายของสำนวนชัดเจนยิ่งขึ้น นอกจากนี้ผู้เขียนยังพบว่าการแปลสำนวนในภาษาไทยไม่ได้มีกลยุทธ์ในการแปลแบบใดแบบหนึ่งที่สามารถเลือกมาใช้แปลได้เหมาะสมที่สุดเพียงกลยุทธ์เดียว ทั้งนี้เป็นเพราะไม่ว่าการแปลตัวบทจะอยู่ในรูปของสำนวนหรือถ้อยความแบบใดก็ตาม ผู้แปลจะต้องเป็นผู้ตัดสินใจเองว่าตัวบทของต้นฉบับเช่นนี้ควรเหมาะสมกับกลยุทธ์เช่นใดมากกว่ากัน หรือบางครั้งอาจจะต้องใช้หลายกลยุทธ์ของการแปลเพื่อนำมาผสมผสานกันให้เหมาะกับบริบทของตัวบทในภาษาต้นฉบับ
Article Details
เอกสารอ้างอิง
กาญจนา นาคสกุล. (2544). ภาษาไทยวันนี้ : รวมคำภาษาไทยน่ารู้จากนิตยสารสกุลไทยและโทรทัศน์. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์เพื่อนดี.
ขุนวิจิตรมาตรา (สง่า กาญจนพันธุ์). (2543). สำนวนไทย. (พิมพ์ครั้งที่ 5). กรุงเทพมหานคร: สมาคมส่งเสริมเทคโนโลยี (ไทย-ญี่ปุ่น) ดวงกมล.
ดียู ศรีนราวัฒน์ และชลธิชา บำรุงรักษ์. (2558). ภาษาและภาษาศาสตร์. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
นววรรณ พันธุเมธา. 2559. คลังคำ. (พิมพ์ครั้งที่ 7). กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์อมรินทร์.
นันทนา วงษ์ไทย. (2561). ภาษาและความหมาย. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์ เค.ซี. อินเตอร์เพรส.
รัชนี ซอโสตถิกุล. (2560). สำนวนอังกฤษและสำนวนไทยที่มีความหมายคล้ายคลึงกัน. (พิมพ์ครั้งที่ 9) กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
รัชนีโรจน์ กุลธำรง. (2552). ความรู้ความเข้าใจเรื่องภาษาเพื่อการแปล: จากทฤษฎีสู่การปฏิบัติ. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
ราชบัณฑิตยสถาน. (2542). พจนานุกรมภาษาไทยฉบับราชบัณฑิตยสถาน. กรุงเทพมหานคร: นานมีบุ๊คส์พับลิเคชั่นส์.
ล้อม เพ็งแก้ว. (2544). ค้นคำ เต้นความ. กรุงเทพมหานคร: ศยาม.
วรารัชต์ วัสสานนท์. (2544). การศึกษารูปภาษาที่ใช้เป็นสำนวนในไทยในปัจจุบัน. สาขาวิชาภาษาไทย. คณะอักษรศาสตร์. วิทยานิพนธ์อักษรศาสตรมหาบัณฑิต. บัณฑิตวิทยาลัย: มหาวิทยาลัยศิลปากร.
วีรพงศ์ มีสถาน. (2563). สำนวนไทย ที่ไปที่มา. นครปฐม: พริ้นเทอรี่ ศาลายา.
ศยามล ศรสุวรรณศรี. (2553). การแปลสำนวนในวรรณกรรมชุดนาร์เนีย เรื่อง ตู้พิศวง และผจญภัยโพ้นทะเล เป็นภาษาไทย โดย สุมนา บุณยะรัตเวช. สาขาวิชาภาษาและวัฒนธรรมเพื่อการสื่อสารและการพัฒนา. วิทยานิพนธ์ศิลปศาสตรมหาบัณฑิต. บัณฑิตวิทยาลัย: มหาวิทยาลัยมหิดล.
สุพรรณี ปิ่นมณี. (2562). ภาษา วัฒนธรรม กับการแปล: ไทย-อังกฤษ. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
สุวัฒชัย คชเพต. (2564). หลักการทางภาษาศาสตร์กับกลยุทธ์การแปลสำนวนภาษาไทยจากฐานความเข้าใจวัฒนธรรม. วารสารมนุษยศาสตร์ปริทรรศน์. 43 (1), 69-91.
Baker, M. (1992). In Other Words: A Coursebook on Translation. (1st Ed). New York: Routledge.
Baker, M. (2018). In Other Words: A Coursebook on Translation. (3rd Ed). New York: Routledge.
Larson, M.L. (1998). Meaning-Based Translation. (2nd Ed). Lanham: University Press of America, Inc.
Leech, G. (1981). Semantics: The Study of Meaning. (2nd Ed). Middlesex: Penguin Books.
Newmark, P. (1981). Approaches to Translation. (1st Ed). Oxford; New York: Pergamon Press.
Nida, E. A. (1969). Science of Translation. Language, 45 (3), 483-498.
Summers, D. (2003). Longman Dictionary of Contemporary English. (New Ed). Essex: Pearson Education.
Zabelbeacscoa, P. (1997). Language awareness and translation. L. van Lier and D. Corson (Eds.), Encyclopedia of language and education volume 6: Knowledge about language. 119-130. Springer, Dordrecht: Kluwer Academic Publishers.
