สมรรถนะวิชาชีพด้านดนตรีของนักศึกษาครูดนตรี: แนวทางสู่การออกแบบหลักสูตรครุศาสตรบัณฑิตสาขาวิชาดนตรีศึกษา
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความวิชาการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อสังเคราะห์และนำเสนอแนวทางการพัฒนาสมรรถนะนักศึกษาครูดนตรีในระดับอุดมศึกษา โดยมุ่งเน้นสมรรถนะด้านวิชาชีพดนตรีซึ่งเป็นหัวใจสำคัญของการปฏิบัติงานในโรงเรียน การศึกษาใช้วิธีการวิเคราะห์เอกสารทางวิชาการ งานวิจัย หลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน แผนการจัดการเรียนรู้ดนตรี ระดับมัธยมศึกษาปีที่ 1–6 รวมถึงข้อมูลจากการสัมภาษณ์ครูดนตรีในสถานศึกษาต่าง ๆ เพื่อนำมาสังเคราะห์เป็นแนวคิดในการออกแบบรายวิชาและหลักสูตรครุศาสตรบัณฑิต สาขาดนตรีศึกษา ผลการศึกษาพบว่า ครูดนตรีจำเป็นต้องมีสมรรถนะด้านวิชาชีพดนตรี ดังนี้ ทฤษฎีดนตรีดนตรีไทย ทฤษฎีดนตรีสากล ทักษะการขับร้อง การบรรเลงเครื่องดนตรี ทักษะการฟัง การวิเคราะห์ และการวิจารณ์ดนตรี ตลอดจนความสามารถในการสร้างสรรค์และประพันธ์ดนตรี ควบคู่กับความเข้าใจบริบททางประวัติศาสตร์และวัฒนธรรม นอกจากนี้ ครูดนตรียังต้องมีความสามารถในการจัดการและสอนวงดนตรีในรูปแบบต่าง ๆ เช่น วงโยธวาทิต วงดนตรีสมัยนิยม วงดนตรีไทย วงดนตรีพื้นบ้าน และวงขับร้องประสานเสียง รวมถึงการใช้เทคโนโลยีดนตรีเพื่อสนับสนุนการเรียนการสอนและกิจกรรมดนตรีในโรงเรียน จากการสังเคราะห์ข้อมูล ผู้เขียนเสนอว่าหลักสูตรครูดนตรีควรจัดโครงสร้างรายวิชาให้ครอบคลุมกลุ่มวิชาพื้นฐานและทักษะดนตรี กลุ่มวิชาการวิเคราะห์และวิจารณ์ดนตรี กลุ่มวิชาการสร้างสรรค์และการประพันธ์ กลุ่มวิชาประวัติศาสตร์และวัฒนธรรมดนตรี และกลุ่มวิชาการสอนดนตรี เพื่อเสริมสร้างสมรรถนะเชิงบูรณาการให้แก่นักศึกษาครูดนตรี อันจะนำไปสู่ความพร้อมในการปฏิบัติงานจริง และสามารถพัฒนาผู้เรียนให้มีทั้งทักษะทางดนตรี ความคิดสร้างสรรค์ และความเข้าใจคุณค่าดนตรีในมิติทางสังคมและวัฒนธรรมได้อย่างมีคุณภาพ
Article Details
เอกสารอ้างอิง
กระทรวงศึกษาธิการ. (2551). หลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐานพุทธศักราช 2551. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์ชุมนุมสหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย.
เกียรติสุดา ศรีสุข และคณะ. (2566). การวิเคราะห์พฤติกรรมบ่งชี้สมรรถนะครูดนตรีระดับการศึกษาขั้นพื้นฐานในบริบทภาคเหนือ. วารสารศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วิทยาเขตปัตตานี, 34 (3), 144–146.
ณรุทธ์ สุทธจิตต์. (2555). ดนตรีศึกษาหลักการและสาระสำคัญ. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
ธนกฤต อั้งน้อย. (2563). รูปแบบการพัฒนาสมรรถนะครูใหม่ในศตวรรษที่ 21 ตามแนวคิดโรงเรียนเป็นองค์การแห่งการเรียนรู้. วิทยานิพนธ์ปริญญาการศึกษาดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาการบริหารการศึกษา. มหาวิทยาลัยนเรศวร.
ธันยาภรณ์ โพธิกาวิน. (2563). แนวทางการพัฒนาการเรียนการสอนดนตรีสำหรับโรงเรียนมัธยมศึกษา อำเภอบางเลน จังหวัดนครปฐม. วารสารวิชาการ สถาบันวิทยาการจัดการแห่งแปซิฟิค (สาขามนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์). 6 (1), 26-38.
ทวีศักดิ์ จริงกิจ และคณะ. (2551). คู่มือครู แผนการจัดการเรียนรู้ ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 กลุ่มสาระการเรียนรู้ศิลปะตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์วัฒนาพานิช จำกัด.
ทวีศักดิ์ จริงกิจ และคณะ. (2551). คู่มือครู แผนการจัดการเรียนรู้ ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 2 กลุ่มสาระการเรียนรู้ศิลปะตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์วัฒนาพานิช จำกัด.
ทวีศักดิ์ จริงกิจ และคณะ. (2551). คู่มือครู แผนการจัดการเรียนรู้ ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 กลุ่มสาระการเรียนรู้ศิลปะตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์วัฒนาพานิช จำกัด.
ทวีศักดิ์ จริงกิจ และคณะ. (2551). คู่มือครู แผนการจัดการเรียนรู้ ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4 กลุ่มสาระการเรียนรู้ศิลปะตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์วัฒนาพานิช จำกัด.
ทวีศักดิ์ จริงกิจ และคณะ. (2551). คู่มือครู แผนการจัดการเรียนรู้ ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5 กลุ่มสาระการเรียนรู้ศิลปะตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์วัฒนาพานิช จำกัด.
ทวีศักดิ์ จริงกิจ และคณะ. (2551). คู่มือครู แผนการจัดการเรียนรู้ ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6 กลุ่มสาระการเรียนรู้ศิลปะตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์วัฒนาพานิช จำกัด.
นันธิดา จันทรางศุ และคณะ. (2563). ทิศทางการสอนดนตรีโลก: นิยาม หลักการ และข้อเสนอแนะสำหรับประเทศไทย. วารสารครุศาสตร์จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย. 48 (1), 142–163.
สำนักวิชาการและมาตรฐานการศึกษา สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน กระทรวงศึกษาธิการ. (ม.ป.ป.). คู่มือดำเนินงานตามแนวทางการนำสมรรถนะหลัก 5 ประการสู่การพัฒนาหลักสูตรสถานศึกษาและการจัดการเรียนรู้ฐานสมรรถนะในชั้นเรียน ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551. (หน้า 4)
สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2562). เข้าใจสมรรถนะอย่างง่ายๆ ฉบับประชาชน และเข้าใจหลักสูตรฐานสมรรถนะอย่างง่ายๆ ฉบับครู ผู้บริหาร และบุคลากรทางการศึกษา. กรุงเทพมหานคร: สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา.
สุรศักดิ์ ลือขจร. (2564). รูปแบบการพัฒนาสมรรถนะครูในการจัดการเรียนรู้แบบบูรณาการหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง โรงเรียนบ้านกุงขาม. โรงเรียนบ้านกุงขาม สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาศรีสะเกษ เขต 2 สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน กระทรวงศึกษาธิการ.
สุไม บิลไบ. (ม.ป.ป.). สมรรถนะ ทักษะ และบทบาทครูไทยในศตวรรษที่ 21. เอกสารประกอบการเรียนรายวิชานวัตกรรมและเทคโนโลยีสารสนเทศ: บทบาทครูในยุคเทคโนโลยีสารสนเทศ. วิทยาลัยการฝึกหัดครู มหาวิทยาลัยราชภัฏพระนคร.
สัมภาษณ์
ปทิตตา ปัญญากุล. (2567). ครูอัตราจ้างโรงเรียนสาธิตมหาวิทยาลัยราชภัฏลำปาง. สัมภาษณ์. 20 สิงหาคม 2567.
ปารียา อินทปัญญา. (2567). ครูดนตรีโรงเรียนมัธยมวิทยา จังหวัดลำปาง. สัมภาษณ์. 15 สิงหาคม 2567.
อณุชาติ ศรีพระจันทร์. (2567). ครูอัตราจ้างโรงเรียนเวียงเจดีย์วิทยา อำเภอลี้ จังหวัดลำพูน. สัมภาษณ์. 1 กันยายน 2567.
