แนวทางการสร้างความเข้มแข็งทางจิตใจด้วยหลักภาวนา 4 ของชาวพุทธในตำบลนาอาน อำเภอเมืองเลย จังหวัดเลย
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การวิจัยเรื่องนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ (1) ศึกษาแนวคิดและทฤษฎีที่เกี่ยวข้องกับการสร้างความเข้มแข็งทางจิตใจของชาวพุทธในตำบลนาอาน อำเภอเมืองเลย จังหวัดเลย (2) ศึกษาหลักภาวนา 4 ในพระพุทธศาสนาเถรวาท และ (3) วิเคราะห์แนวทางการสร้างความเข้มแข็งทางจิตใจด้วยหลักภาวนา 4 ของชาวพุทธในตำบลนาอาน อำเภอเมืองเลย จังหวัดเลย ใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพ โดยเก็บข้อมูลจากเอกสารทางวิชาการที่เกี่ยวข้อง และการสัมภาษณ์เชิงลึกผู้ให้ข้อมูลสำคัญจำนวน 15 รูป/คน ได้แก่ พระสงฆ์ นักวิชาการ และประชาชนทั่วไป ผลการวิจัยพบว่า 1) ความเข้มแข็งทางจิตใจของชาวพุทธในตำบลนาอานสอดคล้องกับหลักภาวนา 4 คือการรับรู้ ตระหนักรู้ในตนเอง ชาวบ้านมีความสามารถสังเกตอารมณ์และพฤติกรรมของตนเองได้ดี มีการควบคุมอารมณ์ลดความโกรธและพฤติกรรมเสี่ยง มีทัศนคติเชิงบวก ผู้ให้ข้อมูลมองปัญหาตามความเป็นจริง เชื่อว่าทุกปัญหาสามารถแก้ไขได้ และการฝึกสมาธิและสติ ที่เด่นชัด เช่น สวดมนต์ นั่งสมาธิ เจริญสติ ช่วยเสริมความสงบและความมั่นคงทางใจ 2) หลักภาวนา 4 คือระบบพัฒนาตนอย่างองค์รวม ได้แก่ กายภาวนา ศีลภาวนา จิตตภาวนา และปัญญาภาวนา ซึ่งเป็นฐานสำคัญในการสร้างภูมิคุ้มกันทางจิตใจ ที่ส่งผลต่อความมั่นคงทางอารมณ์ของชาวพุทธในระดับบุคคล ครอบครัว และชุมชนและ 3) แนวทางการสร้างความเข้มแข็งทางจิตใจของชาวพุทธในตำบลนาอาน เกิดจากการบูรณาการหลักภาวนา 4 เข้ากับวิถีชีวิตจริง คือการเสริมการตระหนักรู้ในตนเองผ่านการเดินจงกรม ดูลมหายใจ และกิจกรรมชุมชน การส่งเสริมการควบคุมอารมณ์ผ่านการรักษาศีลและใช้เมตตาเป็นหลัก การทำจิตให้มั่นคง สงบ ลดความเครียดผ่านการสวดมนต์นั่งสมาธิ และสร้างความเข้าใจชีวิตอย่างลึกซึ้งด้วยปัญญา ผ่านการฟังธรรมและการเห็นเหตุปัจจัยของทุกข์
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความที่ได้รับการพิจารณาจากคณะกรรมการผู้ทรงคุณวุฒิและเผยแผ่ในวารสารฉบับนี้ เป็นทัศนคติและข้อคิดเห็นส่วนบุคคลของผู้เขียนแต่ละท่าน ไม่ถือว่าเป็นทัศนะคติและความรับผิดชอบ
ของบรรณาธิการ
บทความ ข้อมูล เนื้อหา รูปภาพ ฯลฯ ที่ได้รับการตีพิมพ์ในวารสารศรีล้านช้างปริทรรศน์ ถือเป็นลิขสิทธิ์ของวารสารศรีล้านช้างปริทรรศน์ หากบุคคลหรือหน่วยงานใดต้องการนำทั้งหมดหรือส่วนหนึ่งส่วนใดไปเผยแพร่ต่อหรือเพื่อกระทำการใด ๆ จะต้องได้รับอนุญาตเป็นลายลักอักษรจากวารสารศรีล้านช้างปริทรรศน์ ก่อนเท่านั้น
เอกสารอ้างอิง
กนกวรรณ ขวัญอ่อน. (2562). การสร้างความเข้มแข็งทางด้านจิตใจตามหลักพระพุทธศาสนา. วารสารวิชาการ สถาบันพัฒนาพระวิทยากร 2(1). มกราคม–มิถุนายน, 46-59.
กมลาศ ภูวชนาธิพงศ์ อำนาจ บัวศิริ อริยศรีพงษ์ อัครนันท์ อมลณัฐ กันทะสัก และประภัสสรพิทยา มนัสนันท์. (2561). โครงการสุขชีวีวิถีพุทธในชุมชนเมือง ยุค 4.0: กระบวนการมีส่วนร่วมของชุมชน บ้าน วัด โรงเรียน. อยุธยา: สถาบันวิจัยพุทธศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย
กรมการศาสนา. (2525). พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับหลวง. (พิมพ์ครั้งที่ 4). กรุงเทพมหานคร: กระทรวงศึกษาธิการ
พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ. ปยุตฺโต). (2559). พุทธธรรม. (พิมพ์ครั้งที่ 2). กรุงเทพมหานคร: สหธรรมิก.
พระมหาธนวุฒิ ญาณโสภโณ. (2567). การพัฒนาจิตตามหลักภาวนา 4. วารสารธรรมสาส์น, 3(1). มกราคม – มิถุนายน, 1-11.
พระมหาสมพงษ์ ปัญญาธโร และคณะ. (2555). แนวทางการสร้างรูปแบบความเข้มแข็งทางจิตใจเชิงพุทธของเยาวชนของโรงเรียนขอนแก่นวิทยายนในการเผชิญกับความผิดหวัง. อยุธยา: สถาบันวิจัยพุทธศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย
พระสุพร คุณธมฺโม พระครูโฆสิตวัฒนานุกูล สิทธิโชค ปาณะศรี พระครูจิตตสุนทร และพระครูวิจิตรสาธุรส. (2565). การประยุกต์ใช้หลักภาวนา 4 ในการส่งเสริมคุณธรรมของค่ายเยาวชนจิตอาสา วัดแก้วโกรวาราม พระอารามหลวง จังหวัดกระบี่. วารสาร มจร อุบลปริทรรศน์, 7(2). พฤษภาคม-สิงหาคม, 19-31.
วรสิทธิสิน หงส์ทอง สุกัญญาณัฐ อบสิณ และพระครูนิวิฐศีลขันธ์. (2566). การประยุกต์ใช้หลักภาวนา 4 ในการพัฒนาศักยภาพของผู้สูงอายุภายในเขตเทศบาล เมืองพิชัย ตำบลพิชัย อำเภอเมือง จังหวัดลำปาง. วารสารวิจัยวิชาการ, 6(2). มีนาคม-เมษายน, 155-168.
สนุก สิงห์มาตร. (2565). แนวทางการสร้างความเข้มแข็งทางจิตใจให้กับผู้เข้ารับการรักษาพยาบาลในโรงพยาบาลสนามวิทยาลัยสงฆ์ร้อยเอ็ด อำเภอธวัชบุรี จังหวัดร้อยเอ็ด. วารสารสหวิทยาการวิจัยและวิชาการ, 2(5). กันยายน-ตุลาคม, 859-876.
สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ (ป.อ. ปยุตฺโต). (2563). พจนานุกรมพุทธศาสตร์ ฉบับประมวลธรรม. (พิมพ์ครั้งที่ 43). กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์ผลิธัมม์.
Albert Bandura. (1991). Dienstbier RA. Self-regulation of motivation through anticipatory and self-reactive mechanisms. Perspectives on motivation: Nebraska symposium on motivation. Vol. 38. Lincoln University of Nebraska Press. 69-164
Bandura, A. (1991). Self-regulation of motivation through anticipatory and self-reactive mechanisms. In Dienstbier,R. A. (Ed.), Perspectives on motivation. Nebraska symposium on motivation (Vol. 38, pp. 69-164). Lincoln: University of Nebraska Press.
Goleman, D. (1995). Emotional Intelligence. Bantam Books, Inc.
