วิเคราะห์หลักอิทธิบาท 4 ของสุเมธดาบส ในการบำเพ็ญตนเป็นพระพุทธเจ้า
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์บทบาทของหลักอิทธิบาท 4 ในการบำเพ็ญบารมีของสุเมธดาบสเพื่อการบรรลุพระสัมมาสัมโพธิญาณ โดยอาศัยการศึกษาและสังเคราะห์ข้อมูลจากพระไตรปิฎก อรรถกถา และเอกสารวิชาการที่เกี่ยวข้อง ผลการศึกษาพบว่า อิทธิบาท 4 อันประกอบด้วย ฉันทะ (ความพอใจ), วิริยะ (ความเพียร), จิตตะ (ความตั้งใจแน่วแน่) และวิมังสา (การใช้ปัญญาไตร่ตรอง) เป็นกลไกสำคัญที่ขับเคลื่อนการตัดสินใจและการกระทำของสุเมธดาบสในทุกขั้นตอน นับตั้งแต่การเกิดความปรารถนาพุทธภูมิอย่างแรงกล้าเมื่อได้พบพระทีปังกรพุทธเจ้า (ฉันทะ), การบำเพ็ญบารมี 10 ทัศตลอดระยะเวลาสี่อสงไขยกับอีกแสนมหากัป (วิริยะ), การตั้งจิตอธิษฐานอย่างแน่วแน่ไม่หวั่นไหวต่ออุปสรรค (จิตตะ), ไปจนถึงการใช้ปัญญาพิจารณาพุทธการกธรรมอย่างรอบคอบ (วิมังสา) หลักธรรมทั้งสี่นี้ทำงานประสานกันอย่างเป็นระบบและเป็นปัจจัยสำคัญที่ทำให้สุเมธดาบสสามารถบำเพ็ญบารมีได้สำเร็จและบรรลุเป็นพระพุทธเจ้าในที่สุด
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความที่ได้รับการพิจารณาจากคณะกรรมการผู้ทรงคุณวุฒิและเผยแผ่ในวารสารฉบับนี้ เป็นทัศนคติและข้อคิดเห็นส่วนบุคคลของผู้เขียนแต่ละท่าน ไม่ถือว่าเป็นทัศนะคติและความรับผิดชอบ
ของบรรณาธิการ
บทความ ข้อมูล เนื้อหา รูปภาพ ฯลฯ ที่ได้รับการตีพิมพ์ในวารสารศรีล้านช้างปริทรรศน์ ถือเป็นลิขสิทธิ์ของวารสารศรีล้านช้างปริทรรศน์ หากบุคคลหรือหน่วยงานใดต้องการนำทั้งหมดหรือส่วนหนึ่งส่วนใดไปเผยแพร่ต่อหรือเพื่อกระทำการใด ๆ จะต้องได้รับอนุญาตเป็นลายลักอักษรจากวารสารศรีล้านช้างปริทรรศน์ ก่อนเท่านั้น
เอกสารอ้างอิง
ชัยยะ แสงจันทร์นวล. (2563). ศึกษาวิเคราะห์หลักอิทธิบาท 4 กับการปฏิบัติหน้าที่ของข้าราชการตำรวจ กองบังคับ การสืบสวนสอบสวนตำรวจภูธรภาค 4. วิทยานิพนธ์ศาสนศาสตรมหาบัณฑิต (พุทธศาสนาและปรัชญา). บัณฑิตวิทยาลัย. นครปฐม: มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย.
ธฤษิดา แก้วภราดัย. (2561). ศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างพละ 5 กับอิทธิบาท 4. วิทยานิพนธ์พุทธศาสตรมหาบัณฑิต (พระพุทธศาสนา). บัณฑิตวิทยาลัย. อยุธยา: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
พุทธทาสภิกขุ. (2542). โพธิปักขิยธรรม. กรุงเทพมหานคร: ธรรมสภา.
มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2539). พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย (45 เล่ม). กรุงเทพมหานคร: มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
พระนบพร กิตฺติสทฺโท. (ทองคำ). (2561). ศึกษาอิทธิบาท 4 ที่เป็นปัจจัยต่อการบรรลุธรรม. สารนิพนธ์พุทธศาสตรมหาบัณฑิต (วิปัสสนาภาวนา). บัณฑิตวิทยาลัย. อยุธยา: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
พระพรหมคุณาภรณ์ (ป. อ. ปยุตฺโต). (2549). พุทธธรรม. พิมพ์ครั้งที่ 11. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์สหธรรมิก.
พระพรหมคุณาภรณ์ (ป. อ. ปยุตฺโต). (2550). พจนานุกรมพุทธศาสตร์ ฉบับประมวลธรรม. พิมพ์ครั้งที่ 15. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์จันทร์เพ็ญ.
พระพรหมคุณาภรณ์ (ป. อ. ปยุตฺโต). (2554). อิทธิบาท 4: ทางแห่งความสำเร็จ. พิมพ์ครั้งที่ 15. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์ธรรมสภา.
พระมหาบรรจง ติสรโณ (ศรีสุข). (2560). ศึกษาการประยุกต์ใช้หลักอิทธิบาทธรรม 4 ในการจัดการเรียนการสอนของโรงเรียนปริยัติคุณรสวิทยา อำเภอเมืองสุรินทร์ จังหวัดสุรินทร์. วิทยานิพนธ์พุทธศาสตรมหาบัณฑิต (พระพุทธศาสนา). บัณฑิตวิทยาลัย. อยุธยา: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
พระธรรมปิฎก (ป. อ. ปยุตฺโต). (2540). ธรรมะกับการทำงาน. พิมพ์ครั้งที่ 1. กรุงเทพมหานคร: บริษัท สหธรรมิก จำกัด.
พระธรรมปิฎก (ป. อ. ปยุตฺโต). (2542). พุทธธรรม. พิมพ์ครั้งที่ 8. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
พระธรรมปิฎก (ป. อ. ปยุตฺโต). (2543). ธรรมะกับการทำงาน. พิมพ์ครั้งที่ 3. กรุงเทพมหานคร: สุขภาพใจ.
สุทธิพงษ์ ศรีวิชัย. (2550). หลักการบริหารการศึกษาตามแนวพุทธศาสตร์. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
