การประยุกต์หลักอิทธิบาท 4 เพื่อการพัฒนาวัดตามโครงการวัดประชารัฐสร้างสุข อำเภอวังสะพุง จังหวัดเลย
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาสภาพการมีส่วนร่วมของประชาชนในการพัฒนาวัดตามโครงการวัดประชารัฐสร้างสุข อำเภอวังสะพุง จังหวัดเลย 2) ศึกษาหลักการทำงานและยุทธศาสตร์การพัฒนาโครงการวัดประชารัฐสร้างสุขตามหลักอิทธิบาท 4 และ 3) นำเสนอหลักการทำงานและยุทธศาสตร์การพัฒนาโครงการวัดประชารัฐสร้างสุขตามหลักอิทธิบาท 4 โดยใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพ (Qualitative Research) เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ แบบสัมภาษณ์เชิงลึก (In-depth Interview) และแบบสนทนากลุ่ม (Focus Group Discussion) เก็บรวบรวมข้อมูลจากผู้ให้ข้อมูลสำคัญ (Key Informants) จำนวน 17 รูป/คน เลือกกลุ่มตัวอย่างแบบเจาะจง (Purposive Sampling) วิเคราะห์ข้อมูลด้วยวิธีการวิเคราะห์เนื้อหา (Content Analysis) ตรวจสอบสามเส้า (Triangulation) และนำเสนอผลการวิจัยแบบพรรณนาความ ผลการวิจัยพบว่า 1. สภาพการมีส่วนร่วมของประชาชนและผู้นำชุมชนในอำเภอวังสะพุง มีการตื่นตัวและมีส่วนร่วมอย่างเข้มแข็งในการพัฒนาพื้นที่กายภาพและภูมิทัศน์ของวัด โดยเน้นการจัดระบบพื้นที่หลัก 9 จุด ให้สะอาด ร่มรื่น และสวยงามตามแนวคิด “วัดสวยด้วยความสุข” ส่งผลให้วัดกลับมาเป็นศูนย์กลางของชุมชนที่ยั่งยืน เกิดความสามัคคีและกระตุ้นเศรษฐกิจชุมชนผ่านการท่องเที่ยวเชิงพุทธ แต่อย่างไรก็ตาม พบจุดอ่อนสำคัญคือระบบทะเบียนครุภัณฑ์ที่ยังไม่เป็นระบบ ศาสนสถานบางส่วนเริ่มทรุดโทรม และพระสังฆาธิการบางส่วนยังขาดทักษะด้านการบริหารจัดการเชิงรุก 2. หลักการทำงานและยุทธศาสตร์ขับเคลื่อนโครงการตามหลักอิทธิบาท 4 ประกอบด้วย 1) ฉันทะ คือการสร้างศรัทธาและความพอใจให้เห็นคุณค่าของการพัฒนาวัดร่วมกัน 2) วิริยะ คือความเพียรพยายามในการจัดการพื้นที่และรักษาสิ่งแวดล้อมอย่างต่อเนื่อง 3) จิตตะ คือการเอาใจใส่ตั้งมั่นมุ่งเน้นพัฒนาพื้นที่เชิงจิตวิญญาณและปัญญา และ 4) วิมังสา คือการใช้ปัญญาทบทวน ตรวจสอบ ปรับปรุงกระบวนงาน โดยการบูรณาการร่วมกับกลไกภาคีเครือข่าย “บวร” (บ้าน วัด ราชการ) 3. การนำเสนอหลักการทำงานและยุทธศาสตร์พัฒนาที่ยั่งยืน ควรยึดโครงสร้าง “วัดสวยช่วยสร้างสุข” บูรณาการหลัก 5ส (สะสาง สะดวก สะอาด สร้างมาตรฐาน สร้างวินัย) ขับเคลื่อนร่วมกับภารกิจคณะสงฆ์ 6 ด้าน และประเมินผลสัมฤทธิ์ตามหลักสัปปายะ 7 เพื่อยกระดับวัดให้เป็นพื้นที่สัปปายะสำหรับการปฏิบัติธรรม และสร้างสวัสดิการหมุนเวียนในชุมชนอย่างยั่งยืน
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความที่ได้รับการพิจารณาจากคณะกรรมการผู้ทรงคุณวุฒิและเผยแผ่ในวารสารฉบับนี้ เป็นทัศนคติและข้อคิดเห็นส่วนบุคคลของผู้เขียนแต่ละท่าน ไม่ถือว่าเป็นทัศนะคติและความรับผิดชอบ
ของบรรณาธิการ
บทความ ข้อมูล เนื้อหา รูปภาพ ฯลฯ ที่ได้รับการตีพิมพ์ในวารสารศรีล้านช้างปริทรรศน์ ถือเป็นลิขสิทธิ์ของวารสารศรีล้านช้างปริทรรศน์ หากบุคคลหรือหน่วยงานใดต้องการนำทั้งหมดหรือส่วนหนึ่งส่วนใดไปเผยแพร่ต่อหรือเพื่อกระทำการใด ๆ จะต้องได้รับอนุญาตเป็นลายลักอักษรจากวารสารศรีล้านช้างปริทรรศน์ ก่อนเท่านั้น
เอกสารอ้างอิง
กรมสุขภาพจิต. (2563). รายงานสถานการณ์สุขภาพจิตคนไทยภายใต้ภาวะวิกฤตความเปลี่ยนแปลง. กระทรวงสาธารณสุข.
นิพนธ์ โอภาษี. (2557). การบริหารงานตามหลักอิทธิบาท 4 ขององค์การบริหารส่วนตำบลห้วยถั่วเหนือ อำเภอหนองบัว จังหวัดนครสวรรค์ [วิทยานิพนธ์พุทธศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชารัฐประศาสนศาสตร์]. มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
พีรพงษ์ ตลับทอง. (2565). การขับเคลื่อนโครงการวัดประชารัฐสร้างสุขของคณะสงฆ์จังหวัดนครสวรรค์. Journal of Roi Kaensarn Academi, 7(2), 83–96. https://so02.tci-thaijo.org/index.php/JRKSA/article/view/252514
พระครูปริยัติกิจวรวัฒน์. (2568, 14 มิถุนายน). สภาพปัญหาการบริหารจัดการและครุภัณฑ์ของคณะสงฆ์อำเภอวังสะพุง. [บทสัมภาษณ์]. เจ้าคณะตำบลวังสะพุง.
พระครูสังฆรักษ์อนันต์ สุทฺธิมโน (บู่บาง). (2564). รูปแบบการบริหารจัดการงานสาธารณูปการตามโครงการวัดประชารัฐสร้างสุขของคณะสงฆ์จังหวัดปทุมธานี. [ดุษฎีนิพนธ์ปริญญาพุทธศาสตรดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาการจัดการเชิงพุทธ]. มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. https://e-thesis.mcu.ac.th/items/1265
พระธรรมปิฎก (ป.อ. ปยุตฺโต). (2546). พุทธธรรม: ฉบับปรับปรุงและขยายความ (พิมพ์ครั้งที่ 11). โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
พระมหาชัยพร ธมฺมชโย. (2568, 14 มิถุนายน). การมีส่วนร่วมของประชาชนในการพัฒนาภูมิทัศน์และสุขอนามัยวัดถ้ำผาบิ้ง. [บทสัมภาษณ์]. เจ้าอาวาสวัดถ้ำผาบิ้ง ตำบลผาบิ้ง อำเภอวังสะพุง จังหวัดเลย.
พระมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2539). พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ. ปยุตฺโต). (2560). พจนานุกรมพุทธศาสตร์ ฉบับประมวลธรรม (พิมพ์ครั้งที่ 34). มูลนิธิการศึกษาเพื่อสันติภาพ พระธรรมปิฎก.
พระสมุห์พงศธร ปภงฺกโร (ทุมชะ). (2564). การประยุกต์ใช้หลักอิทธิบาท 4 ในการบริหารงานของเทศบาล
กุดจับ อำเภอกุดจับ จังหวัดอุดรธานี. [วิทยานิพนธ์ปริญญาพุทธศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาพระพุทธศาสนา]. มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. https://e-thesis.mcu.ac.th/items/2480
Cohen, J. M., & Uphoff, N. T. (1980). Participation’s Place in Rural Development: Seeking Clarity through Specificity. World Development, 8(3), 213-235 https://doi.org/10.1016/0305-750X(80)90011-X
United Nations. (2019). Sustainable Development Goals Report 2019. United Nations Department of Economic and Social Affairs. https://unstats.un.org/sdgs/report/2019/The-Sustainable-Development-Goals-Report-2019.pdf
